हिवाळा सुरू होताच आपल्या खाण्यापिण्याच्या सवयींमध्ये मोठा बदल होतो. थंड हवामानात लोक क्रीमी ग्रेव्ही, भरपूर चीज असलेले पदार्थ, व्हाईट ब्रेड, पास्ता आणि पेस्ट्रीसारखे ‘विंटर कम्फर्ट फूड्स’ आवडीने खातात. हे पदार्थ चवीला कितीही उत्तम असले तरी त्यात फायबरचे प्रमाण कमी आणि फॅट्स जास्त असतात. न्युट्रिशन एक्सपर्ट जिना रैनकोर्ट यांच्या मते, जास्त फॅट आणि कमी फायबर असलेले अन्न पचवण्यासाठी पोटाला प्रचंड मेहनत करावी लागते. याचा थेट परिणाम आपल्या पचनसंस्थेवर होतो आणि बद्धकोष्ठतेची (Constipation) समस्या सुरू होते.
गट हेल्थ एक्सपर्ट एला दावर यांच्या मते, रोज सकाळी पोट व्यवस्थित साफ होणे आरोग्यासाठी अत्यंत गरजेचे आहे. हा शरीरातील कचरा आणि टॉक्सिन्स बाहेर टाकण्याचा नैसर्गिक मार्ग आहे. एका निरोगी व्यक्तीने दिवसातून किमान एकदा तरी शौचास जाणे आवश्यक मानले जाते. यामुळे आंतड्यातील चांगल्या बॅक्टेरियांचे (गट मायक्रोबायोम) आरोग्य उत्तम राहते.
बद्धकोष्ठता फक्त अस्वस्थता नाही (Constipation is Not Just an Discomfort)
सतत पोट फुगणे, गॅस होणे आणि पोटात जडपणा राहणे हा पचनसंस्था नीट काम करत नसल्याचा संकेत आहे. हिवाळ्यात ताज्या भाज्यांची कमतरता आणि पाणी कमी पिण्याची सवय या समस्येला अधिक गंभीर बनवते. यासाठीच हिवाळ्यात पोटाचे आरोग्य जपणाऱ्या पदार्थांचा आहारात समावेश करणे गरजेचे आहे.
हिवाळ्यात पोटासाठी सुपरफूड: विंटर स्क्वॅश (Winter Superfood for Gut: Winter Squash)
हिवाळ्यात पोट निरोगी ठेवण्यासाठी दोन्ही डाएटिशियन एका विशिष्ट भाजीचा सल्ला देतात – विंटर स्क्वॅश. यामध्ये बटरनट स्क्वॅश (Butternut Squash) सर्वात जास्त फायदेशीर मानली जाते.
बटरनट स्क्वॅश म्हणजे ‘लांबट पिवळा भोपळा’ किंवा त्याला ‘बटरनट भोपळा’ म्हटले जाते. ही भाजी आपल्याकडे मिळणाऱ्या नेहमीच्या लाल भोपळ्याचीच (Red Pumpkin) एक प्रजाती आहे.
फायबरचा उत्तम स्त्रोत (Rich Source of Fiber)
एक कप बटरनट स्क्वॅशमध्ये सुमारे २.८ ग्राम फायबर असते. यात दोन प्रकारचे फायबर आढळतात:
सोल्युबल फायबर (Soluble Fiber): हे पाणी शोषून जेलसारखा पदार्थ तयार करते, ज्यामुळे मऊ होऊन मल सहज बाहेर पडतो.
इन्सोल्युबल फायबर (Insoluble Fiber): हे मल घट्ट बनवून आंतड्यांची सफाई करण्यास मदत करते.
चांगल्या बॅक्टेरियासाठी प्रीबायोटिक (Prebiotic for Gut Bacteria)
बटरनट स्क्वॅश हे उत्तम प्रीबायोटिक म्हणून काम करते. म्हणजेच हे आंतड्यातील चांगल्या बॅक्टेरियांना पोषण देते, ज्यामुळे पचनक्रिया सुधारते. शिवाय, या भाजीमध्ये ९०% पाणी असते, जे आंतड्यांमधील विषारी घटक फ्लश आऊट करून बद्धकोष्ठतेपासून आराम देते.
बटरनट स्क्वॅश खाण्याची योग्य पद्धत (Best Way to Eat Butternut Squash)
एला दावर यांच्या मते, बटरनट स्क्वॅश जास्त ओवरकुक (जास्त शिजवणे किंवा करपणे) करू नये. ती फक्त मऊ होईपर्यंत शिजवावी.
बटरनट स्क्वॅश सूप: ही भाजी खाण्याचा सर्वात उत्तम मार्ग म्हणजे तिचे सूप बनवणे. यात सफरचंद आणि कांदा मिसळल्यास सूपला नैसर्गिक गोडवा येतो.
बोन ब्रॉथ (Bone Broth): सूप बनवताना त्यात बोन ब्रॉथ वापरल्यास शरीराला नैसर्गिक कोलाजन देखील मिळते.
पोटाच्या आरोग्यदायी तक्रारींवर मात करण्यासाठी या हिवाळ्यात तुमच्या आहारात या पोषक भाजीचा नक्की समावेश करा!
