जास्त घाम आल्याने चरबी खरोखरच कमी होते का? जाणून घ्या तज्ज्ञांचे मत

परंतु, आपल्या समाजात एक मोठा सर्वसाधारण समज आहे की, जितका जास्त घाम येईल, तितकी शरीरातील चरबी (Fat) जास्त जळेल. याच चुकीच्या समजापोटी अनेक लोक वजन लवकर कमी व्हावे म्हणून व्यायाम करताना मुद्दाम जाड कपडे परिधान करतात.

पण जास्त घाम आल्याने खरंच वजन किंवा चरबी कमी होते का? यामागचे वैज्ञानिक सत्य जाणून घेण्यासाठी एका हिंदी वृत्तसंस्थेने दिल्लीतील पीएसआरआय (PSRI) हॉस्पिटलच्या आहारशास्त्र विभागाच्या प्रमुख डॉ. शालिनी ब्लिस यांच्याशी संवाद साधला. त्यांनी या प्रक्रियेमागील नेमके विज्ञान सविस्तरपणे समजावून सांगितले आहे.

घाम येणे आणि चरबी कमी होणे यातील नेमका संबंध काय?

१. घाम येणे ही शरीराची नैसर्गिक ‘कूलिंग सिस्टीम’ आहे

डॉ. शालिनी ब्लिस यांनी स्पष्ट केले की, घामाचा आणि चरबी वितळण्याचा थेट संबंध नाही. घाम येणे ही शरीराचे तापमान नियंत्रित ठेवण्याची एक नैसर्गिक प्रणाली आहे. जेव्हा व्यायामामुळे किंवा उष्णतेमुळे शरीर गरम होते, तेव्हा मेंदूकडून संकेत मिळून घामाच्या ग्रंथी (Sweat Glands) सक्रिय होतात. यामुळे शरीराला घाम येतो आणि जेव्हा हा घाम हवेमुळे सुकतो, तेव्हा शरीर थंड होते. म्हणजेच, घामाचे मुख्य काम शरीराला थंड ठेवणे आहे, चरबी जाळणे नाही.

२. जास्त घाम येणे म्हणजे जास्त कॅलरी बर्न होणे नव्हे:

घामाचे प्रमाण हे व्यक्तीनुसार आणि परिस्थितीनुसार बदलत असते. ते खालील घटकांवर अवलंबून असते:

वातावरणातील तापमान आणि हवेतील आर्द्रता (Humidity)

तुम्ही व्यायाम करताना कोणते कपडे घातले आहेत

तुमची शारीरिक क्षमता आणि फिटनेस पातळी

तुमच्या शरीराची ठेवण आणि रचना

याच कारणामुळे, जर दोन व्यक्तींनी एकसारखाच व्यायाम केला, तरी दोघांना येणाऱ्या घामाचे प्रमाण वेगवेगळे असू शकते.

मग शरीरातील चरबी नेमकी कशी कमी होते?

डॉक्टरांच्या मते, चरबी कमी होण्याची (Fat Loss) प्रक्रिया पूर्णपणे वेगळी आहे. जेव्हा आपण शरीराला लागणाऱ्या ऊर्जेपेक्षा कमी कॅलरी घेतो किंवा व्यायामाद्वारे जास्त कॅलरी खर्च करतो, तेव्हा शरीर ऊर्जेसाठी साठवून ठेवलेली चरबी वापरण्यास सुरुवात करते. याला ‘कॅलरी डेफिसिट’ (Calorie Deficit) म्हणतात. त्यामुळे वजन कमी करणे हे तुमच्या आहाराचे नियोजन, व्यायामाचा प्रकार, त्याचा कालावधी आणि एकूण जीवनशैली यावर अवलंबून असते.

कमी घाम येऊनही वजन कमी होऊ शकते का?

होय, नक्कीच! जर एखाद्या व्यक्तीला व्यायामादरम्यान कमी घाम येत असेल, तरीही योग्य आहार आणि व्यायामामुळे त्यांची चरबी प्रभावीपणे कमी होऊ शकते. याउलट, एखाद्याला केवळ उष्णतेमुळे भरपूर घाम येत असेल, तर त्याने चरबी कमी होत नाही; केवळ शरीरातील पाण्याचे प्रमाण (Water Weight) तात्पुरते कमी होते, जे पाणी प्यायल्यानंतर पुन्हा पूर्ववत होते.

वजन कमी करण्याचा योग्य आणि सुरक्षित पर्याय

जर तुमचे ध्येय निरोगी पद्धतीने वजन कमी करणे हे असेल, तर डॉ. शालिनी ब्लिस यांनी सांगितलेल्या या ४ महत्त्वाच्या गोष्टींचे पालन करा:

१. पोषणमूल्यांनी युक्त आणि संतुलित आहार घ्या.
२. नित्यनियमाने आणि योग्य पद्धतीचा व्यायाम करा.
३. शरीराला पुरेशी विश्रांती आणि दररोज ७ ते ८ तासांची गाढ झोप द्या.
४. निरोगी व शिस्तबद्ध जीवनशैलीचा अवलंब करा.

थोडक्यात सांगायचे तर, घाम येणे हे शरीर स्वतःला थंड करत असल्याचे लक्षण आहे, चरबी वितळत असल्याचे नाही. त्यामुळे जाड कपडे घालून किंवा पंखा बंद करून स्वतःला त्रास करून घेण्यापेक्षा, योग्य आहारावर आणि कॅलरी बर्न करण्यावर लक्ष केंद्रित करा.