Vitamin-K Foods: निरोगी आणि तंदुरुस्त राहण्यासाठी शरीराला विविध जीवनसत्त्वे (व्हिटॅमिन्स) आणि खनिजे योग्य प्रमाणात मिळणे अत्यंत आवश्यक असते. व्हिटॅमिन A, B, C, D, E आणि K ही जीवनसत्त्वे रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवणे, हाडे मजबूत ठेवणे, त्वचा आणि डोळ्यांचे आरोग्य जपणे, मज्जासंस्थेचे कार्य सुरळीत ठेवणे तसेच शरीरातील अनेक महत्त्वाच्या प्रक्रियांना चालना देण्याचे काम करतात. त्यामुळे संतुलित आणि सकस आहारातून आवश्यक व्हिटॅमिन्स मिळतील याची काळजी घेणे हे चांगल्या आरोग्यासाठी अत्यंत महत्त्वाचे आहे.
हल्ली अनेकजण आरोग्याबाबत अधिक जागरूक झाले असून शरीरातील व्हिटॅमिन A, B, C, D, E आणि B12 यांची कमतरता भरून काढण्यावर विशेष भर देत आहेत. रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवणे, हाडे आणि स्नायू मजबूत ठेवणे, त्वचा व केसांचे आरोग्य जपणे तसेच शरीराचे कार्य सुरळीत ठेवण्यासाठी ही जीवनसत्त्वे महत्त्वाची भूमिका बजावतात. त्यामुळे अनेकजण संतुलित आहारासोबतच आवश्यकतेनुसार सप्लिमेंट्सचाही वापर करताना दिसतात.
मात्र, व्हिटॅमिन A, B, C, D, E आणि B12 यांवर अधिक लक्ष केंद्रित करताना अनेकदा व्हिटॅमिन K कडे दुर्लक्ष होते. रक्त गोठण्याची प्रक्रिया सुरळीत ठेवणे, हाडे मजबूत बनवणे आणि शरीरातील कॅल्शियमचे योग्य नियमन करणे यासाठी व्हिटॅमिन K महत्त्वाची भूमिका बजावते. त्यामुळे इतर जीवनसत्त्वांप्रमाणेच व्हिटॅमिन K ची गरजही ओळखून संतुलित आहारातून त्याचे पुरेसे सेवन करणे आवश्यक आहे.
व्हिटॅमिन K आरोग्यासाठी किती महत्वाचे?
व्हिटॅमिन K हे शरीरासाठी अत्यंत महत्त्वाचे जीवनसत्त्व असून ते रक्त गोठण्याची प्रक्रिया सुरळीत ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावते. तसेच हाडे मजबूत ठेवण्यासाठी आणि शरीरात कॅल्शियमचे योग्य नियमन करण्यासही ते मदत करते. काही संशोधनांनुसार, पुरेशा प्रमाणात व्हिटॅमिन K चे सेवन केल्यास हाडांच्या आरोग्याला आधार मिळू शकतो आणि वयोमानानुसार हाडे कमकुवत होण्याचा धोका कमी करण्यास मदत होऊ शकते. याशिवाय हृदय व रक्तवाहिन्यांच्या आरोग्यासाठीही व्हिटॅमिन K उपयुक्त मानले जाते.
व्हिटॅमिन K मिळवण्यासाठी ‘हे’ पदार्थ आहारात समाविष्ट करा
- हिरव्या पालेभाज्या
पालक, मेथी, शेपू, चाकवत, मोहरीची पाने आणि कोथिंबीर या व्हिटॅमिन K चे उत्कृष्ट स्रोत आहेत. या भाज्यांचे नियमित सेवन केल्यास शरीराला पुरेसे व्हिटॅमिन K मिळण्यास मदत होते. - ब्रोकोली
ब्रोकोलीमध्ये व्हिटॅमिन K सोबत व्हिटॅमिन C, फायबर आणि अँटिऑक्सिडंट्सही मुबलक असतात. ती उकडून, वाफवून किंवा सॅलडमध्ये खाता येते. - कोबी
हिरवा आणि जांभळा कोबी दोन्ही व्हिटॅमिन K चे चांगले स्रोत आहेत. कोबीची भाजी, कोशिंबीर किंवा सूपच्या स्वरूपात सेवन करता येते. - ब्रुसेल्स स्प्राउट्स
या भाजीत व्हिटॅमिन K, फायबर आणि फोलेट भरपूर प्रमाणात असते. वाफवून किंवा भाजून खाल्ल्यास त्याचा पौष्टिक लाभ मिळतो. - लेट्यूस
लेट्यूसमध्ये व्हिटॅमिन K चांगल्या प्रमाणात असते. सॅलड, सँडविच किंवा रॅपमध्ये याचा वापर करता येतो. - सोयाबीन आणि एडामामे
सोयाबीन आणि एडामामे हे व्हिटॅमिन K सोबत प्रथिने आणि इतर पोषक घटकांचेही चांगले स्रोत आहेत. शाकाहारींसाठी हा उत्तम पर्याय आहे. - नाट्टो (फर्मेंटेड सोयाबीन)
नाट्टो हा जपानी पदार्थ असून तो व्हिटॅमिन K2 चा अत्यंत समृद्ध स्रोत मानला जातो. मात्र, त्याची चव आणि वास वेगळा असल्याने तो सर्वांना आवडेलच असे नाही. - अंडी
विशेषतः अंड्याच्या पिवळ्या बलकात काही प्रमाणात व्हिटॅमिन K आढळते. संतुलित आहाराचा भाग म्हणून अंड्यांचे सेवन फायदेशीर ठरू शकते. - चीज
काही प्रकारच्या चीजमध्ये, विशेषतः फर्मेंटेड चीजमध्ये, व्हिटॅमिन K2 आढळते. मात्र, त्यातील मीठ आणि संतृप्त चरबी लक्षात घेऊन मर्यादित प्रमाणात सेवन करावे. - यकृत (लिव्हर)
चिकन किंवा इतर प्राण्यांच्या यकृतामध्ये व्हिटॅमिन K सोबत लोह, व्हिटॅमिन A आणि B12 देखील असते. मात्र, व्हिटॅमिन A जास्त प्रमाणात होऊ नये म्हणून मर्यादित प्रमाणात सेवन करावे.
