तुमचं शरीर आतून पोखरतंय? ९० दिवसांचा ‘हा’ प्रयोग सांगेल शरीरात होणारी गडबड; डॉ. श्रीराम नेनेंनी दिला महत्त्वाचा सल्ला

९० दिवस स्मार्ट रिंग वापरली अन् काय लक्षात आलं?

डॉ. श्रीराम नेने यांच्या मते, आपण आपल्या शरीराला कसं वाटतंय यावर अनेकदा विश्वास ठेवतो. मात्र, सलग ९० दिवस मिळालेल्या डेटाकडे पाहिल्यानंतर काही गोष्टी अधिक स्पष्ट झाल्या.

• उशिरापर्यंत जागण्याचा एक पॅटर्न होता.
• तणावाचा एक पॅटर्न होता.
• आणि शरीराच्या रिकव्हरीचाही एक पॅटर्न होता.

त्यांच्या प्रयोगातून महत्त्वाचा धडा म्हणजे, वेअरेबल डिव्हाइसने मिळणारे परफेक्ट स्कोअर मिळवण्यापेक्षा शरीरात होणारे बदल वेळेत ओळखणे अधिक महत्त्वाचे आहे. वेअरेबल डिव्हाइस आजाराचे निदान करू शकत नाही. मात्र, शरीर काही संकेत देत असताना ते संकेत लवकर लक्षात घेण्यास मदत करू शकते.

स्मार्ट रिंग नेमकी काय करते?

स्मार्ट रिंग हे बोटात घालायचे छोटे वेअरेबल डिव्हाइस आहे. त्याच्या माध्यमातून दिवसभर आणि रात्री शरीराशी संबंधित विविध मेट्रिक्सचा मागोवा घेता येतो.

यामध्ये प्रामुख्याने—

• हृदयाची गती
• झोपेची गुणवत्ता
• शारीरिक हालचाली
• शरीराच्या तापमानातील बदल
• तणावाची पातळी
• रिकव्हरी पॅटर्न

यांसारख्या गोष्टींचा समावेश होतो.

स्मार्टवॉचच्या तुलनेत स्मार्ट रिंग हलकी असल्याने ती सतत घालणे अनेकांना सोयीचे वाटते. त्यामुळे दीर्घकाळाचा डेटा जमा होऊ शकतो.

सर्वात मोठा फायदा कोणता?

स्मार्ट रिंगचा सर्वात मोठा फायदा म्हणजे आपल्या नेहमीच्या आरोग्य पॅटर्नमध्ये झालेले बदल लक्षात येणे. उदाहरणार्थ, एखाद्या व्यक्तीची झोप काही दिवसांपासून खराब होत असेल, तणाव वाढला असेल किंवा नेहमीच्या तुलनेत शरीराची रिकव्हरी कमी होत असेल, तर या बदलांकडे लक्ष देण्याची संधी मिळू शकते. अशावेळी व्यक्ती झोपेची वेळ सुधारू शकते, तणाव कमी करण्याचा प्रयत्न करू शकते, पुरेसे पाणी पिऊ शकते किंवा व्यायामाची तीव्रता कमी-जास्त करू शकते. एखादा बदल सातत्याने दिसत राहिला किंवा त्यासोबत काही शारीरिक लक्षणे जाणवू लागली, तर डॉक्टरांचा सल्ला घेण्याची गरजही वेळेत लक्षात येऊ शकते.

पण स्मार्ट रिंगवर पूर्णपणे अवलंबून राहू नका!

स्मार्ट रिंगमधून मिळणारा प्रत्येक आकडा अचूक असेलच असे नाही. रिंगची फिटिंग योग्य नसणे, हालचाल, त्वचेचे तापमान आणि तांत्रिक मर्यादा यांसारख्या कारणांमुळे रीडिंगमध्ये फरक पडू शकतो. त्यामुळे स्मार्ट रिंग म्हणजे डॉक्टरांचा पर्याय नाही. ती आजाराचे निदान करू शकत नाही. नियमित आरोग्य तपासणी, रक्ताच्या चाचण्या किंवा डॉक्टरांची प्रत्यक्ष तपासणी यांची जागाही ती घेऊ शकत नाही.

‘हे’ संकेत दिसले तर गॅजेटवर विसंबू नका

स्मार्ट रिंगमध्ये असामान्य रीडिंग वारंवार दिसत असेल किंवा त्यासोबत काही गंभीर लक्षणे जाणवत असतील, तर वैद्यकीय सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.

• छातीत दुखणे
• श्वास घेण्यास त्रास होणे
• चक्कर येऊन बेशुद्ध पडणे
• तीव्र थकवा
• सतत किंवा असामान्य हृदयाची धडधड

यांसारखी लक्षणे असल्यास केवळ स्मार्ट रिंगचा डेटा पाहत राहू नये.

स्मार्ट रिंगचा खरा उपयोग काय?

स्मार्ट रिंगकडे ‘आरोग्याचा रिपोर्ट कार्ड’ म्हणून पाहण्यापेक्षा ती आपल्या सवयी आणि शरीरातील बदल समजून घेण्यासाठीचे एक साधन म्हणून वापरणे अधिक योग्य ठरते. डॉ. नेने यांच्या ९० दिवसांच्या प्रयोगातूनही हाच संदेश मिळतो—परफेक्ट स्कोअरच्या मागे धावण्यापेक्षा शरीर देत असलेले संकेत वेळेत ओळखा. आज तंत्रज्ञान आपल्याला शरीराची माहिती देऊ शकते; पण त्या माहितीचा योग्य अर्थ लावणे आणि गरज पडल्यास वैद्यकीय निर्णय घेणे हे काम अजूनही तज्ज्ञ डॉक्टरांचेच आहे.