Heart Failure Early Symptoms: हृदयविकार हा एक गंभीर हृदयरोग आहे, जो जगभरात वेगाने वाढत आहे. वर्ल्ड हार्ट फेडरेशनच्या आकडेवारीनुसार, जगभरात ६४ दशलक्षाहून अधिक लोक या आजाराने ग्रस्त आहेत. वयानुसार धोका वाढतो आणि समस्या अशी आहे की हृदयविकाराची अनेक सुरुवातीची लक्षणे इतकी सौम्य असतात की लोक त्याकडे दुर्लक्ष करतात. व्हाईटफिल्ड (बेंगळुरू) येथील मणिपाल हॉस्पिटलचे कन्सल्टंट इंटरव्हेंशनल कार्डिओलॉजिस्ट डॉ. प्रदीप हरनहल्ली यांच्या मते, जर ही लक्षणे वेळेत ओळखली गेली तर हृदयविकारावर मोठ्या प्रमाणात नियंत्रण मिळवता येते. यासाठी सर्वप्रथम त्याची सुरुवातीची लक्षणे काय आहेत हे जाणून घेणे महत्त्वाचे आहे, जेणेकरून ती वेळेवर ओळखता येतील.
डॉ. प्रदीप स्पष्ट करतात की, हृदयविकाराचे दोन प्रकार आहेत. उपचार पद्धती वेगवेगळ्या असल्या तरी दोन्ही स्थितींमध्ये लक्षणे मोठ्या प्रमाणात सारखीच असतात.
पूर्वी सोपी असणारी कामे आता थकवणारी वाटतात. लोक अनेकदा याला वृद्धत्वाचे लक्षण म्हणून दुर्लक्ष करतात, परंतु हे हृदयविकाराचे प्रारंभिक लक्षण असू शकते.विशेषतः वृद्धांमध्ये, गुडघेदुखी किंवा पाठदुखी असलेल्या लोकांमध्ये आधीच हालचाल कमी असू शकते. त्यामुळे, त्यांची खरी सहनशक्ती कधीच तपासली जात नाही आणि हृदयविकार बराच काळ लपून राहू शकतो. डॉ. प्रदीप यांच्या मते, जसजशी हालचाल कमी होते तसतसे वजन वाढते. हे वाढलेले वजन बहुतेकदा चरबीमुळे नसते, तर शरीरात साठलेल्या अतिरिक्त पाण्यामुळे असते.
सुरुवातीला, पायाची सूज संध्याकाळी होते आणि सकाळपर्यंत कमी होते, परंतु हृदयविकार वाढत असताना, सूज दिवसभर राहते. हे हलक्यात घेऊ नये. याव्यतिरिक्त, फुप्फुसांमध्ये द्रव जमा झाल्यामुळे श्वास घेण्यास त्रास होणे, खोकला येणे आणि झोपायला त्रास होणे अशा समस्या उद्भवू शकतात. अनेक रुग्णांना झोपताना अतिरिक्त उशा वापरण्याची आवश्यकता असू शकते किंवा बसून झोपणे अधिक आरामदायक वाटते. काही प्रकरणांमध्ये एखाद्या व्यक्तीला झोपेतून अचानक जागे होताना श्वास घेण्यास त्रास होऊ शकतो आणि तीव्र खोकला येऊ शकतो, ज्याला वैद्यकीय भाषेत पॅरोक्सिस्मल नॉक्टर्नल डिस्प्निया म्हणतात.
ही ५ सौम्य लक्षणेदेखील एक धोक्याचे संकेत असू शकतात. डॉ. प्रदीप म्हणतात की, हृदयविकाराची काही इतर लक्षणे आहेत, ज्यांकडे लोक लक्ष देत नाहीत.
- बूट पूर्वीपेक्षा जास्त घट्ट वाटतात.
- पोट फुगणे.
- सकाळी जागे झाल्यावर चेहरा सुजणे.
- रात्री वारंवार लघवी होणे
- विनाकारण खूप थकवा जाणवणे
नियमित तपासणीदरम्यानदेखील लक्षणे आढळू शकतात, जसे की छातीच्या एक्स-रेमध्ये वाढलेले हृदय किंवा रक्त तपासणीत वाढलेले NT-proBNP आणि क्रिएटिनिन पातळी.
कोणत्या लोकांना जास्त धोका आहे?
रोगाच्या प्रगत अवस्थेत, रुग्णांना विश्रांती घेत असतानाही श्वास घेण्यास त्रास होऊ शकतो. अंघोळ करणे, कपडे बदलणे किंवा खोली ओलांडून थोडे अंतर चालणेदेखील थकवणारे बनते. या व्यक्तींना हृदयविकाराचा धोका विशेषतः जास्त असतो.
- लठ्ठपणा
- मधुमेह
- उच्च रक्तदाब
- मागील हृदयविकाराचा इतिहास
- आधीपासून अस्तित्वात असलेला हृदयरोग
