Jaggery VS Sugar: भारतीय आहारपद्धतीमध्ये गुळाला पारंपरिक महत्त्व आहे. साखरेऐवजी गुळाचा वापर चहा, लाडू, पोळी, खिरी, पुरणपोळी यांसारख्या विविध पदार्थांमध्ये केला जातो. गुळामध्ये काही खनिजे आणि सूक्ष्म पोषक घटक असले तरी तोही गोड पदार्थच असल्याने त्याचे सेवन मर्यादित प्रमाणात करणे योग्य ठरते. संतुलित आहाराचा भाग म्हणून योग्य प्रमाणात गूळ घेतल्यास पारंपरिक चवीसोबत आहारात विविधता आणता येते.
हल्ली आरोग्याची काळजी घेताना अनेक जण साखरेऐवजी गुळाचा वापर करण्याला प्राधान्य देतात. चहा, दूध, लाडू, पोळी किंवा विविध गोड पदार्थांमध्ये साखरेचा पर्याय म्हणून गूळ वापरण्याचे प्रमाण वाढले आहे. पारंपरिक भारतीय आहारात गुळाला महत्त्वाचे स्थान असून, त्याची चव आणि नैसर्गिक गोडवा अनेकांना आवडतो.
जास्त गूळ खाण्याने संभाव्य नुकसान
रक्तातील साखर वाढू शकते
गुळामध्ये मुख्यतः सुक्रोज, ग्लुकोज व फ्रक्टोज असतात. त्यामुळे जास्त प्रमाणात गूळ खाल्ल्यास रक्तातील ग्लुकोजची पातळी वाढू शकते. मधुमेह किंवा प्री-डायबेटीस असणाऱ्यांनी विशेष काळजी घ्यावी.
वजन वाढण्याची शक्यता
गूळही उष्मांकयुक्त पदार्थ आहे. चहा, दूध किंवा जेवणानंतर वारंवार गूळ खाल्ल्यास नकळत उष्मांकांचे प्रमाण वाढू शकते आणि वजन वाढण्यास हातभार लागू शकतो.
दातांच्या आरोग्यावर परिणाम
गुळातील साखर तोंडातील जीवाणूंना उपलब्ध होते. वारंवार गोड पदार्थ खाल्ल्याने दातांवर प्लाक तयार होऊन दात किडण्याचा धोका वाढू शकतो.
‘गूळ खाल्ला म्हणजे डिटॉक्स’ हा गैरसमज
गूळ शरीरातील विषारी पदार्थ बाहेर काढतो किंवा रक्त शुद्ध करतो, असे ठोस वैज्ञानिक पुरावे नाहीत. त्यामुळे डिटॉक्सच्या नावाखाली गुळाचे जास्त सेवन करू नये.
ट्रायग्लिसराइड्सवर परिणाम होऊ शकतो
अतिरिक्त साखरेचे सेवन वाढल्यास काही लोकांमध्ये रक्तातील ट्रायग्लिसराइड्स वाढण्यास हातभार लागू शकतो. त्यामुळे गूळही मर्यादित ठेवणे योग्य.
गुळातील खनिजे पाहून अतिसेवन करू नये
गुळामध्ये साखरेपेक्षा काही प्रमाणात लोह, कॅल्शियम, पोटॅशियम यांसारखे घटक असू शकतात; पण हे पोषक घटक गुळामध्ये ‘आरोग्यदायी शर्करा’ निर्मिती करीत नाहीत. तसेच या पोषक घटकांसाठी गूळ मोठ्या प्रमाणात खाणे योग्य नाही.
मधुमेह असणाऱ्यांसाठी गूळ सुरक्षित पर्याय नाही
‘साखरेऐवजी गूळ’ म्हणजे रक्तातील साखरेवर परिणाम होणार नाही, असे नाही. मधुमेह असल्यास गुळाचे प्रमाणही आहारतज्ज्ञांच्या सल्ल्याने ठरवणे चांगले.
मग किती गूळ?
गूळ हा साखरेचा पूर्णपणे निरोगी पर्याय समजू नका. चव आणि पारंपरिक वापरासाठी थोड्या प्रमाणात घेणे ठीक असू शकते; पण दिवसभर चहा, दूध, लाडू, पोळी अशा अनेक पदार्थांतून गूळ घेतल्यास एकूण साखरेचे सेवन सहज वाढते.
