हेल्दी समजून खाताय? ‘हे’ ५ पदार्थ जास्त खाल्ल्यास आरोग्याला होऊ शकते हानी

आपली प्रकृती शारीरिक आणि मानसिकदृष्ट्या चांगली राहण्यासाठी आरोग्यदायी आहार महत्त्वाचा असला तरी कोणतीही गोष्ट अति प्रमाणात खाणे आरोग्यासाठी हानिकारक ठरू शकते. अनेक जण सुकामेवा, फळे, प्रथिनयुक्त पदार्थ किंवा इतर पौष्टिक अन्नपदार्थ गरजेपेक्षा जास्त प्रमाणात खातात. त्यामुळे अतिरिक्त उष्मांक, पचनाच्या तक्रारी, वजन वाढणे किंवा काही पोषक घटकांचे असंतुलन निर्माण होऊ शकते. त्यामुळे आरोग्यदायी पदार्थही योग्य प्रमाणात आणि संतुलित आहाराचा भाग म्हणूनच खाणे अधिक फायदेशीर ठरते.

आरोग्यदायी पदार्थांच्या अति सेवनाने विपरीत परिणामांचा धोका

१. केळी

केळ्यात पोटॅशियम मुबलक प्रमाणात असते. मात्र, केळी आवश्यकतेपेक्षा जास्त प्रमाणात खाल्ल्यास विशेषतः मूत्रपिंडाच्या आजार असलेल्या व्यक्तींना हायपरकॅलेमिया (रक्तातील पोटॅशियमचे प्रमाण वाढणे) हा त्रास होण्याची शक्यता असते. अतिरिक्त केळी खाल्ल्याने उष्मांक आणि नैसर्गिक साखरेचे प्रमाण वाढू शकते, ज्यामुळे वजन वाढण्याचा धोका असतो. काहींना पोट फुगणे, गॅस किंवा बद्धकोष्ठतेचा त्रास होऊ शकतो.

२. पालक

पालकामध्ये भरपूर प्रमाणात ऑक्झलेट्स असतात. त्यामुळे पालकाचे अति प्रमाणात सेवन केल्यास काही व्यक्तींना मूत्रपिंडामध्ये खडे होण्याचा धोका वाढू शकतो. पालकात के जीवनसत्त्व भरपूर प्रमाणात असते. त्यामुळे रक्त पातळ करणारी औषधे (उदा. वॉरफरिन) घेणाऱ्यांनी पालकाचे प्रमाण अचानक वाढवू किंवा कमी करू नये. फक्त पालकावरच अवलंबून राहिल्यास आहारातील विविधता कमी होऊ शकते.

३. ग्रेपफ्रुट

ग्रेपफ्रुटमधील काही घटक शरीरातील औषधांचे विघटन करणाऱ्या एंझाइमवर परिणाम करतात. त्यामुळे काही औषधांचा प्रभाव खूप वाढू शकतो.
विशेषतः कोलेस्ट्रॉल कमी करणारी औषधे (स्टॅटिन्स), काही रक्तदाबाची औषधे, हृदयाची काही औषधे आणि काही चिंता-विकारावरील औषधे घेत असल्यास ग्रेपफ्रुटचे सेवन करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. याचे जास्त प्रमाणात सेवन केल्यास आम्लपित्त किंवा अॅसिडिटी वाढू शकते.

४. मुलेठी

मुलेठीमध्ये ग्लायसिरिझिन नावाचे संयुग असते. त्याचे जास्त सेवन केल्यास रक्तदाब वाढू शकतो. शरीरातील पोटॅशियमची पातळी कमी होऊन, स्नायू कमकुवत होणे, थकवा किंवा हृदयाच्या ठोक्यांमध्ये बदल होऊ शकतात. हृदयविकार, उच्च रक्तदाब किंवा मूत्रपिंडाचा आजार असलेल्या व्यक्तींनी मुलेठीचे नियमित किंवा जास्त प्रमाणातील सेवन टाळावे.

५. सोया सॉस

सोया सॉसमध्ये सोडियमचे प्रमाण खूप जास्त असते. त्यामुळे त्याचे जास्त सेवन केल्यास रक्तदाब वाढण्याचा धोका वाढू शकतो. परिणामी शरीरात पाणी साठणे (वॉटर रिटेन्शन) आणि सूज येण्याची समस्या निर्माण होऊ शकते. जास्त सोडियममुळे हृदय व मूत्रपिंडांवर अतिरिक्त ताण येऊ शकतो. कमी सोडियमचा पर्याय उपलब्ध असला तरी त्याचाही वापर मर्यादित प्रमाणात करणे योग्य ठरते.

(टीप : हे पदार्थ पूर्णपणे टाळण्याची गरज नसते. आरोग्यदृष्ट्या सक्षम व्यक्तींनी ते संतुलित आणि योग्य प्रमाणात खाल्ल्यास सामान्यतः सुरक्षित राहू शकतात. मात्र, विशिष्ट आजार, औषधे किंवा व्यक्ती वैद्यकीय निरीक्षणाखाली असल्यास सेवनाबाबत डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.)