Heart Attack Risk Belly Fat : जर तुम्हाला वाटत असेल की तुमचं वजन सामान्य आहे आणि तुम्हाला हृदयरोग( कार्डिओव्हस्कुलर ) समस्यांचा काहीच धोका नाही, तर ही बातमी तुमच्यासाठी अत्यंत महत्त्वाची आहे. वजन नियंत्रणात असलं तरी पोटाभोवती जमा झालेली चरबी ही थेट हार्ट अटॅक (Heart Attack) आणि पक्षाघात (Stroke) ला आमंत्रण ठरू शकते, असा खुलासा एका आंतरराष्ट्रीय संशोधनातून समोर आला आहे.

BMI पेक्षा पोटाची चरबी अधिक धोकादायक (Visceral Fat Over BMI)

‘न्यूरोलॉजी’ (Neurology) या प्रसिद्ध जर्नलमध्ये प्रसिद्ध झालेल्या आणि आंतरराष्ट्रीय पातळीवर केलेल्या SAVE (Continuous Positive Airway Pressure Treatment of Obstructive Sleep Apnea in Cardiovascular Disease) ट्रायलच्या डेटावर आधारित या अभ्यासात २,६६२ रुग्णांचे तब्बल पौणे चार वर्षे विश्लेषण करण्यात आले.

या संशोधनामध्ये AIIMS (नवी दिल्ली) च्या न्यूरोलॉजी विभागाच्या प्रमुख डॉ. मंजरी त्रिपाठी यांचाही समावेश होता. त्यांनी स्पष्ट केले की, आपण सामान्यतः बीएमआय (BMI – Body Mass Index) वरून माणूस लठ्ठ आहे की नाही हे ठरवतो. परंतु, या अभ्यासातील रुग्णांपैकी केवळ ३१.८% रुग्णच BMI नुसार लठ्ठ आढळले. मात्र, जेव्हा त्यांच्या कंबरेचा घेर आणि उंचीचे गुणोत्तर (Waist-to-Height Ratio) तपासण्यात आले, तेव्हा ९५.६% रुग्णांमध्ये ‘सेंट्रलाइज्ड लठ्ठपणा’ (Central Obesity/Abdominal Fat) दिसून आला.

“भारतीय आणि आशियाई लोकांमध्ये अनेकदा शरीराचे एकूण वजन सामान्य दिसते, परंतु पोटावर चरबी जमा असते. यालाच
‘सेंट्रल ओबेसिटी’ म्हणतात, जी हृदयाच्या आरोग्यासाठी अत्यंत धोकादायक आहे.” असे डॉ. त्रिपाठी यांनी सांगितले.

स्लीप एप्निया आणि हार्ट अटॅकचा थेट संबंध (Sleep Apnea and Cardiovascular Risks)

या अभ्यासात समाविष्ट असलेले बहुतांश रुग्ण स्लीप एप्निया (Obstructive Sleep Apnea) म्हणजेच झोपेत असताना श्वास रोखला जाण्याच्या या आजाराने ग्रस्त होते आणि त्यांना आधीच हृदयरोग किंवा स्ट्रोकचा त्रास झाला होता.

संशोधनातून असे स्पष्ट झाले आहे की:

ज्या रुग्णांच्या कंबरेचे उंचीशी गुणोत्तर (Waist-to-Height Ratio) सर्वाधिक होता, त्यांना पुन्हा हार्ट अटॅक, स्ट्रोक किंवा हार्ट फेल्युअर (Heart Failure) होण्याचा धोका १.५२ पट जास्त होता.

विशेषतः, या श्रेणीतील रुग्णांमध्ये मायोकार्डियल इन्फार्कशन (Myocardial Infarction – हार्ट अॅटक) होण्याचा धोका २.३ पट अधिक आढळला.

हेही वाचा

फक्त CPAP मशिन उपचारासाठी पुरेशी नाही (Limitations of CPAP Machines Alone)

स्लीप एप्नियाच्या उपचारात झोपताना श्वास सुरळीत राहावा म्हणून CPAP (Continuous Positive Airway Pressure) या मशीनचा वापर केला जातो.

मात्र, या संशोधनाने स्पष्ट केले आहे की, सीपीएपी मशीन झोपेत श्वास नियमित ठेवण्यास मदत करत असली, तरी जर पोटावरील चरबी कमी केली नाही, तर हार्ट अटॅकचा धोका पूर्णपणे टळत नाही. त्यामुळे केवळ उपकरणांवर किंवा औषधांवर अवलंबून न राहता पोटाची चरबी कमी करणे (Belly Fat Reduction) हे प्राथमिक ध्येय असले पाहिजे.

हेही वाचा

निरोगी आयुष्यासाठी लाइफस्टाइल टिप्स (Lifestyle Changes for Better Heart Health)

जर तुमचे वजन सामान्य असेल पण पोट सुटले असेल, तर आरोग्याकडे दुर्लक्ष करू नका. आजच तुमच्या जीवनशैलीत खालील बदल करा:

  • कंबरेचा घेर नियमित मोजा (Track Waist-to-Height Ratio): फक्त वजन काट्यावर वजन न मोजता तुमच्या कंबरेचा घेर तुमच्या उंचीच्या निम्म्यापेक्षा कमी आहे की नाही याकडे लक्ष द्या.
  • आहारात सुधारणा (Dietary Modifications): रिफाइंड कार्बोहायड्रेट्स (जसे की मैदा, साखर, गोड पदार्थ) कमी करा आणि आहारात फायबर, प्रोटिन आणि हिरव्या भाज्यांचा वापर वाढवा.
  • कार्डिओ आणि कोर एक्सरसाईज (Cardio & Core Exercises): पोटाची चरबी कमी करण्यासाठी रोज किमान ३० मिनिटे जलद चालणे (Brisk Walking), धावणे, सायकलिंग किंवा योग प्राणायाम करा.
  • झोप आणि ताणतणाव नियोजन (Sleep & Stress Management): दररोज ७ ते ८ तासांची शांत झोप घ्या. ताणतणावामुळे पोटावर ‘कॉर्टिसॉल’ (Cortisol) संप्रेरकामुळे चरबी जमा होते, त्यामुळे मेडिटेशन करा.