कडधान्ये खाल्ल्यानंतर गॅस होतोय? भिजवण्यापासून शिजवण्यापर्यंत खाण्याची योग्य पद्धत…

मात्र, काही लोकांना कडधान्यांमुळे गॅस किंवा पोटफुगी होऊ शकते. अशा वेळी कडधान्ये भिजवून, योग्य पद्धतीने शिजवून आणि सुरुवातीला कमी प्रमाणात खाणे फायदेशीर ठरू शकते. विविध प्रकारची कडधान्ये आहारात बदलून-बदलून घेतल्यास पोषणमूल्यांची विविधता मिळते. त्यामुळे संतुलित भारतीय आहारामध्ये कडधान्यांचा नियमित आणि योग्य प्रमाणातील समावेश हा पौष्टिक आहाराचा महत्त्वाचा भाग मानला जातो.

कडधान्य खाण्याची योग्य वेळ

कडधान्ये प्रथिने, तंतू, लोह, फोलेट, मॅग्नेशियम आणि इतर पोषक घटकांचा चांगला स्रोत आहेत. मात्र, त्यातून जास्तीत जास्त पोषण मिळविण्यासाठी कडधान्यांची निवड, भिजवण्याची आणि शिजवण्याची पद्धत महत्त्वाची आहे.

दुपारच्या जेवणात घेणे योग्य

डाळ, आमटी, उसळ किंवा कडधान्यांची भाजी दुपारच्या जेवणात घेता येते. भाकरी किंवा पोळी आणि भाजीसोबत कडधान्यांचा समावेश केल्यास जेवण अधिक संतुलित होते.

नाश्त्यातही घेता येतात

मूग, मटकी, चवळी किंवा हरभरा अंकुरित करून, त्यांची उसळ किंवा कोशिंबीर नाश्त्यात घेता येते. मात्र, कच्चे अंकुरित कडधान्य खाण्याऐवजी स्वच्छ धुऊन, हलके वाफवून किंवा शिजवून घेणे अधिक सुरक्षित आहे.

रात्री प्रमाण कमी ठेवावे

कडधान्ये पचायला काही लोकांना जड जाऊ शकतात. त्यामुळे रात्री कडधान्यांचे सेवन करायचे असल्यास कमी प्रमाणात आणि व्यवस्थित शिजवून घेणे चांगले. ज्यांना कडधान्यांनंतर गॅस किंवा पोटफुगी होते, त्यांनी रात्री त्यांचे प्रमाण कमी ठेवावे.

कडधान्ये भिजवून खा

हरभरा, राजमा, चवळी, वाटाणा यांसारखी कडधान्ये काही तास भिजवल्याने ती मऊ होतात आणि शिजवणे सोपे जाते. कडधान्येृ भिजवलेले पाणी फेकून देऊन, ते स्वच्छ पाण्यात शिजवणे काही लोकांमध्ये पोटफुगी कमी करण्यास मदत करू शकते.

पूर्णपणे शिजवणे महत्त्वाचे

विशेषतः राजमा, चवळी व हरभरा यांसारखी कडधान्ये कच्ची किंवा अर्धवट शिजवलेली खाऊ नयेत. ती योग्य प्रकारे शिजवल्याने त्यांची पचन क्षमता सुधारते.

अंकुरित कडधान्यांचा वापर

मूग, मटकी व हरभरा ही कडधान्ये अंकुरित करून खाता येतात. अंकुरणामुळे काही पोषक घटकांची उपलब्धता सुधारू शकते. मात्र, स्वच्छता राखणे आणि योग्य तापमानात ठेवणे महत्त्वाचे आहे.

भाज्यांसोबत खा

कडधान्यांची उसळ, डाळ किंवा आमटीमध्ये विविध भाज्या घातल्यास आहारातील तंतू आणि सूक्ष्म पोषक घटक वाढतात.

लोहाच्या शोषणासाठी योग्य जोड

कडधान्यांमधील वनस्पतीजन्य लोहाचे शोषण वाढविण्यासाठी जेवणासोबत लिंबू, आवळा किंवा इतर क जीवनसत्त्व असलेले पदार्थ घेता येतात.

गॅस होत असल्यास हळूहळू प्रमाण वाढवा

कडधान्ये अचानक मोठ्या प्रमाणात खाल्ल्यास काही लोकांना गॅस, पोटफुगी किंवा जडपणा जाणवू शकतो. अशा वेळी कमी प्रमाणापासून सुरुवात करून हळूहळू प्रमाण वाढवावे आणि पुरेसे पाणी प्यावे.

दररोज एकाच कडधान्यावर अवलंबून राहू नका

मूग, मटकी, हरभरा, मसूर, चवळी, राजमा, उडीद, तूर अशा वेगवेगळ्या कडधान्यांची आळीपाळीने निवड केल्यास आहारात विविधता राहते.