फॅटी लिव्हरचा धोका कोणाला जास्त असतो? दिवसाची सुरुवात ‘या’ पेयाने करा, आजार कायमचा होईल कमी; तज्ज्ञांनी सांगितलं सीक्रेट…

सुरुवातीच्या टप्प्यात याची लक्षणे अतिशय सामान्य असल्याने अनेकजण त्याकडे दुर्लक्ष करतात. त्यामुळे कोणत्या लोकांना या आजाराचा धोका जास्त असतो आणि त्याची सुरुवातीची लक्षणे कोणती आहेत, हे जाणून घेणे खूप गरजेचे आहे.

मारेंगो एशिया हॉस्पिटलमधील गॅस्ट्रोएन्टेरोलॉजी विभागाचे वरिष्ठ सल्लागार आणि विभागप्रमुख डॉ. अमित मित्तल यांनी सांगितले की, फॅटी लिव्हरवर वेळेवर उपचार न केल्यास ही समस्या वाढून हेपेटायटिस किंवा सिरोसिससारख्या गंभीर अवस्थेत जाऊ शकते. अशावेळी रुग्णाला भूक कमी लागणे, सतत अशक्तपणा जाणवणे, स्नायू कमकुवत होणे आणि शरीरात पोषणाची कमतरता निर्माण होणे अशा समस्या उद्भवू शकतात. त्यामुळे वेळेत निदान होणे अत्यंत आवश्यक आहे. चला, तज्ज्ञांकडून जाणून घेऊया फॅटी लिव्हरची लक्षणे कोणती आहेत, कोणत्या लोकांना याचा धोका जास्त असतो आणि यापासून बचाव कसा करता येतो.

फॅटी लिव्हरची प्रमुख कारणे

लिव्हरमध्ये चरबी साचण्यामागे अनेक कारणे असू शकतात. त्यामध्ये लठ्ठपणा, शारीरिक हालचालींचा अभाव, चुकीचा आहार, मधुमेह, उच्च कोलेस्टेरॉल, जास्त प्रमाणात मद्यपान, प्रोसेस्ड फूडचे जास्त सेवन आणि पर्यावरणातील विषारी घटक यांचा समावेश होतो.

फॅटी लिव्हरची लक्षणे

फॅटी लिव्हरच्या सुरुवातीच्या अवस्थेत अनेकदा कोणतीही स्पष्ट लक्षणे दिसत नाहीत. अनेकांना नियमित हेल्थ चेकअप किंवा अल्ट्रासाऊंडदरम्यान याचा शोध लागतो. मात्र शरीर देत असलेल्या काही संकेतांकडे लक्ष दिल्यास फॅटी लिव्हर ओळखता येऊ शकतो.

त्याची लक्षणे पुढीलप्रमाणे आहेत:

• पोटाच्या उजव्या वरच्या भागात वेदना किंवा जडपणा जाणवणे
• सतत थकवा आणि अशक्तपणा जाणवणे
• कोणतेही कारण नसताना वजन कमी होणे
• भूक कमी लागणे
• मळमळ किंवा उलटी होण्यासारखे वाटणे
• पोट फुगणे
• लक्ष केंद्रित करण्यात अडचण येणे किंवा गोंधळल्यासारखे वाटणे
• त्वचा आणि डोळे पिवळे पडणे
• पाय आणि घोट्यांमध्ये सूज येणे
• शरीराला खाज येणे

कोणत्या लोकांना फॅटी लिव्हरचा धोका जास्त असतो?

• ज्यांचे वजन जास्त आहे किंवा पोटावर जास्त चरबी आहे अशा लोकांना फॅटी लिव्हरचा धोका अधिक असतो.
• टाइप-2 मधुमेह असलेल्या रुग्णांना फॅटी लिव्हरचा धोका जास्त असतो.
• उच्च कोलेस्टेरॉल किंवा ट्रायग्लिसराइड्स वाढलेल्या रुग्णांना.
• उच्च रक्तदाब असलेल्या लोकांना.
• शारीरिक हालचाल कमी करणाऱ्या लोकांना.
• जास्त प्रमाणात मद्यपान करणाऱ्या लोकांना.
• सतत अनारोग्यदायी आहार घेणाऱ्या लोकांना.

फॅटी लिव्हर टाळण्यासाठी आहार तक्ता

फॅटी लिव्हरपासून बचावासाठी हे उपाय करा

• संतुलित आणि फायबरयुक्त आहार घ्या. रोजच्या जेवणात हंगामी फळे, हिरव्या भाज्या, संपूर्ण धान्य, डाळी आणि कडधान्यांचा समावेश करा. फायबरयुक्त आहारामुळे वजन नियंत्रणात राहते आणि लिव्हर निरोगी राहण्यास मदत होते.
• आरोग्यदायी फॅटचा वापर करा. तूप, लोणी आणि तळलेले पदार्थ कमी खा. त्याऐवजी मर्यादित प्रमाणात ऑलिव्ह ऑईल, सुका मेवा, बिया आणि अवोकाडोसारख्या आरोग्यदायी फॅटचा आहारात समावेश करा.
• वजन आणि कॅलरी नियंत्रणात ठेवा. गरजेपेक्षा जास्त अन्न खाल्ल्याने अतिरिक्त कॅलरी शरीरात चरबीच्या स्वरूपात साचतात. त्यामुळे मोजून आणि संतुलित प्रमाणात अन्न खा तसेच वजन नियंत्रणात ठेवण्याचा प्रयत्न करा.
• दररोज शारीरिक व्यायाम करा. आठवड्यात किमान १५० मिनिटे मध्यम तीव्रतेचा व्यायाम, वेगाने चालणे, सायकल चालवणे किंवा योग केल्यास लिव्हरमध्ये साचलेली अतिरिक्त चरबी कमी होण्यास मदत होऊ शकते.
• प्रोसेस्ड आणि जास्त गोड पदार्थ टाळा. पॅकेज्ड स्नॅक्स, फास्ट फूड, गोड पेये, बेकरी पदार्थ तसेच सॅच्युरेटेड आणि ट्रान्स फॅट असलेले पदार्थ कमी खा. अशा पदार्थांमुळे फॅटी लिव्हर आणि लठ्ठपणाचा धोका वाढू शकतो.

(Disclaimer: वरील माहिती प्राप्त माहितीवर आधारित असून अधिक माहितीसाठी तज्ज्ञ/डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.)