पी. व्ही. सिंधू रात्री झोपण्यापूर्वी का घेतात ‘हे’ लाल पेय? झोपेपासून शरीराच्या रिकव्हरीपर्यंत मिळतात ‘हे’ फायदे

सिंधूने सांगितले की, तिचे पती व उद्योजक वेंकट दत्ता साई हे शरीराची पुनर्प्राप्ती अधिक चांगली व्हावी यासाठी वेगवेगळ्या पद्धतींचा प्रयोग करीत असतात. उलट्या दिशेने शरीराला ताण देणारे उपकरण, लाल प्रकाशोपचार, शरीराचे तापमान नियंत्रित ठेवणारी गादी, रिकव्हरी बूट्स, श्वसनाचे व्यायाम व क्रायोथेरपी अशा अनेक गोष्टी तिच्या दिनचर्येचा भाग झाल्या आहेत.

या सगळ्या प्रयोगांमध्ये सिंधूने एका पेयाचा विशेष उल्लेख केला आहे. झोपण्यापूर्वी टार्ट चेरी ज्यूस घेणे त्यांच्या दिनचर्येचा भाग बनले आहे. मात्र, हे पेय नेमके शरीरासाठी कसे फायदेशीर ठरू शकते? ते फक्त खेळाडूंसाठीच उपयुक्त आहे का? यामागे खरंच काही वैज्ञानिक आधार आहे का? याबाबत तज्ज्ञांचे मत महत्त्वाचे आहे.

झोपण्यापूर्वी टार्ट चेरी ज्यूस का?

टार्ट चेरी ज्यूस म्हणजे आंबट चेरीपासून तयार केलेला रस. या रसामध्ये अँथोसायनिन्ससारखे नैसर्गिक घटक असतात. या घटकांमध्ये शरीरातील दाह कमी करण्यास आणि पेशींना ऑक्सिडेटिव्ह ताणापासून संरक्षण देण्यास मदत करणारे गुणधर्म असल्याचे संशोधनातून दिसून आले आहे. या रसामध्ये नैसर्गिक मेलाटोनिनचेही अल्प प्रमाण असते.

मेलाटोनिन हा शरीराच्या झोपेच्या चक्राशी संबंधित हार्मोन आहे. त्यामुळे टार्ट चेरी ज्यूसचा काही लोकांना झोपेची गुणवत्ता सुधारण्यास मदत होऊ शकते. मात्र, हे पेय घेतल्याने लगेच किंवा हमखास चांगली झोप लागेल, असे समजणे योग्य नाही.

तज्ज्ञ काय सांगतात?

केआयएमएस हॉस्पिटल्स, ठाणे येथील मुख्य आहारतज्ज्ञ डॉ. अमरीन शेख यांनी टार्ट चेरी ज्यूसच्या संभाव्य फायद्यांबाबत माहिती दिली. त्या सांगतात, “टार्ट चेरी ज्यूसमध्ये अँथोसायनिन्ससारखे नैसर्गिक घटक असतात. त्यांच्यात दाह कमी करण्याचे आणि अँटिऑक्सिडंट गुणधर्म असतात. त्यामध्ये नैसर्गिक मेलाटोनिनचे अल्प प्रमाणही आढळते. त्यामुळे झोपेची गुणवत्ता सुधारण्यास आणि तीव्र व्यायामानंतर शरीराच्या पुनर्प्राप्तीस मदत होऊ शकते. मात्र, हे कोणतेही जादुई पेय नाही. खेळाडूंनी संतुलित आहार, पुरेसे पाणी आणि योग्य विश्रांतीसोबत त्याचा वापर करणे अधिक महत्त्वाचे आहे.”

खेळाडूंसाठीच फायदेशीर आहे का?

टार्ट चेरी ज्यूस केवळ खेळाडूंनीच घ्यावा, असे नाही. तंदुरुस्त व्यक्तीही संतुलित आहाराचा भाग म्हणून त्याचे सेवन करू शकते. मात्र, नियमित व्यायाम किंवा कठीण शारीरिक प्रशिक्षण घेणाऱ्या व्यक्तींना शरीराच्या पुनर्प्राप्तीच्या दृष्टीने त्याचा अधिक फायदा होण्याची शक्यता असते.

दुसरीकडे दिवसभर फारशी शारीरिक हालचाल नसलेल्या व्यक्तीने केवळ चेरी ज्यूस सुरू केल्याने आरोग्यात मोठा बदल होईलच, असे नाही. आहार, व्यायाम, झोप आणि जीवनशैली या सर्व गोष्टींचा एकत्रित परिणाम आरोग्यावर होतो.

बाजारातील चेरी ज्यूस घेताना काळजी घ्या

टार्ट चेरी ज्यूस घेताना त्यातील साखरेचे प्रमाण तपासणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. बाजारात मिळणाऱ्या काही पेयांमध्ये अतिरिक्त साखर असू शकते. अशा पेयांचे नियमित सेवन केल्यास अतिरिक्त उष्मांक शरीरात जाऊ शकतात आणि रक्तातील साखरेचे प्रमाण वाढू शकते.

मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनी किंवा वजन कमी करण्याचा प्रयत्न करणाऱ्यांनी ज्यूसच्या बाटलीवरील लेबल काळजीपूर्वक वाचावे आणि शक्य असल्यास अतिरिक्त साखर नसलेले उत्पादन निवडावे. फळांचा नैसर्गिक रस असला तरी त्याचे प्रमाण मर्यादित ठेवणे आवश्यक आहे.

फक्त एका पेयावर अवलंबून राहू नका

सकाळी लवकर व्यायाम किंवा प्रशिक्षण असणाऱ्यांनी आदल्या रात्री शरीराला पुरेशी विश्रांती देणे अधिक महत्त्वाचे आहे. रात्रीचे हलके जेवण, त्यात प्रथिने, संमिश्र कर्बोदके आणि चांगल्या प्रकारची चरबी यांचा समावेश, तसेच पुरेसे पाणी पिणे शरीराच्या पुनर्प्राप्तीसाठी उपयुक्त ठरू शकते.

गरज असल्यास झोपण्यापूर्वी साखर नसलेले दही, थोडे काजू-बदाम किंवा योग्य प्रमाणात टार्ट चेरी ज्यूस आहाराचा भाग बनवता येतो. मात्र, नियमित आणि पुरेशी झोप, संतुलित आहार व योग्य व्यायाम यांचा परिणाम कोणत्याही एका पेयापेक्षा अधिक महत्त्वाचा असतो.

त्यामुळे पी. व्ही. सिंधूच्या दिनचर्येत असलेले हे पेय उत्सुकता वाढवणारे असले तरी ते सर्वांसाठी ‘चमत्कारी उपाय’ मानणे योग्य नाही. तुमची आरोग्य स्थिती, आहार आणि गरज लक्षात घेऊन कोणतेही नवीन पेय नियमित सुरू करण्यापूर्वी आहारतज्ज्ञ किंवा डॉक्टरांचा सल्ला घेणे अधिक सुरक्षित ठरेल.