‘सायलेंट किलर’ BP वाढणार नाही, हार्ट अटॅकचा धोकाही होईल कमी! रोज खा २ चमचे ‘या’ बिया; पोट होईल झटक्यात साफ, सांधेदुखी होईल दूर

आपल्या स्वयंपाकघरातच असे अनेक पदार्थ आहेत, ज्यांचा योग्य प्रमाणात आहारात समावेश केल्यास शरीराला आवश्यक ते पोषक घटक मिळण्यास मदत होऊ शकते. त्यातीलच एक छोटीशी बी, जी हृदयाचे आरोग्य, रक्तदाब, पचन आणि सांध्यांसाठी उपयुक्त ठरू शकते. विशेष म्हणजे या बियांमध्ये ओमेगा-३ मेदाम्ले आणि तंतुमय पदार्थ मुबलक प्रमाणात आढळतात.

पण ही बी नेमकी कोणती? तिचे सेवन कसे करावे आणि दिवसाला ती किती प्रमाणात घ्यावी? हे सविस्तर जाणून घेऊया..

रक्तदाब आणि हृदयासाठी ठरू शकते उपयुक्त

डॉ. विद्या गुप्ता यांच्या मते, या बियांचे योग्य प्रमाणात सेवन केल्यास उच्च रक्तदाब असलेल्या व्यक्तींना आहारातून काही पोषक घटक मिळण्यास मदत होऊ शकते. त्यामध्ये असलेली ओमेगा-३ मेदाम्ले आणि तंतुमय पदार्थ हृदयाच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाचे मानले जातात.

तंतुमय पदार्थांचा आहारात पुरेसा समावेश केल्याने शरीरातील खराब कोलेस्ट्रॉल नियंत्रित ठेवण्यास मदत होऊ शकते. त्यामुळे हृदयाशी संबंधित आजारांचा धोका कमी करण्यासाठी एकूणच संतुलित आहार महत्त्वाचा ठरतो. मात्र, केवळ एखाद्या पदार्थामुळे रक्तदाब किंवा हृदयविकार बरा होतो, असे समजणे योग्य नाही. डॉक्टरांनी दिलेली औषधे सुरू असतील, तर ती स्वतःहून बंद करू नयेत.

अशक्तपणा आणि थकवा जाणवत असेल तर?

बदलत्या हवामानात काही जणांना शरीरात उत्साह नसल्यासारखे वाटते. दिवसभर काम केल्यानंतर लवकर थकवा जाणवतो. अशा वेळी शरीराला आवश्यक पोषक घटक मिळणे गरजेचे असते.

या छोट्याशा बियांमध्ये प्रथिने, तंतुमय पदार्थ, काही जीवनसत्त्वे व खनिजे आढळतात. त्यामुळे संतुलित आहाराचा भाग म्हणून त्यांचा समावेश केल्यास शरीराला पोषण मिळण्यास मदत होऊ शकते.

सांधेदुखी आणि सुजेसाठीही फायदेशीर?

सांध्यांमध्ये वेदना किंवा सूज जाणवणाऱ्या व्यक्तींमध्ये आहाराची भूमिकाही महत्त्वाची असते. या बियांमध्ये असलेली ओमेगा-३ मेदाम्ले शरीरासाठी उपयुक्त मानली जातात.

मात्र, सांधेदुखीची अनेक वेगवेगळी कारणे असू शकतात. त्यामुळे केवळ ‘या’ बियांचे सेवन केल्याने सांधेदुखी पूर्णपणे नाहीशी होईल, असा दावा करता येत नाही. योग्य आहारासोबत नियमित हालचाल आणि आवश्यक असल्यास वैद्यकीय उपचार घेणे महत्त्वाचे आहे.

पचनात सुधारणा आणि वजन नियंत्रणास मदत

या बियांमधील तंतुमय पदार्थ पचनसंस्थेसाठी विशेष महत्त्वाचे आहेत. आहारातील तंतू पचनक्रिया सुरळीत ठेवण्यास आणि बद्धकोष्ठतेचा त्रास कमी करण्यास मदत करू शकतात.

तसेच तंतुमय पदार्थांमुळे पोट बराच वेळ भरल्यासारखे वाटू शकते. त्यामुळे वारंवार लागणारी भूक कमी होऊन, वजन नियंत्रणात ठेवण्यासही मदत होऊ शकते.

सेवन कसे करावे?

या बिया थोड्या भाजून त्यांची पूड करता येते. ही पूड पोळीच्या पिठात मिसळून खाऊ शकता. तसेच दही, कोशिंबीर किंवा भाजीवर थोडी पूड टाकूनही त्यांचा आहारात समावेश करता येतो.

काही घरांमध्ये या बियांचे लाडूही केले जातात. मात्र, लाडवांमध्ये साखर, गूळ किंवा तूप यांचे प्रमाण जास्त असल्यास, त्यातून मिळणाऱ्या अतिरिक्त उष्मांकाचाही विचार करणे आवश्यक आहे.

दिवसाला किती प्रमाणात घ्यावे?

साधारणपणे दिवसाला सुमारे २० ग्रॅमपर्यंत म्हणजे अंदाजे दोन चमचे प्रमाण पुरेसे मानले जाते. त्यापेक्षा जास्त प्रमाणात सेवन केल्यास काही व्यक्तींना पोट फुगणे, वायू, पोटदुखी किंवा पचनाशी संबंधित त्रास होऊ शकतो.

ज्यांना आतड्यांशी संबंधित गंभीर समस्या आहेत, त्यांनी अशा पदार्थांचा आहारात समावेश करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

मग ‘या’ बिया आहेत तरी कसल्या?

आता या सगळ्या फायद्यांमागे असलेली छोटीशी बहुपयोगी बी कोणती, असा प्रश्न तुम्हाला पडला असेल. तर, ही बी म्हणजे ‘जवस’ किंवा ‘अळशी’ (Flaxseeds).

जवसामध्ये ओमेगा-३ मेदाम्ले, तंतुमय पदार्थ, प्रथिने आणि विविध पोषक घटक आढळतात. त्यामुळे योग्य प्रमाणात आणि संतुलित आहाराचा भाग म्हणून जवसाचा समावेश करता येतो. मात्र, जवसाला कोणत्याही आजारावरील औषध समजू नये. रक्तदाब, हृदयविकार किंवा इतर गंभीर आजार असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.

(टीप : ही माहिती सामान्य आरोग्यविषयक माहितीसाठी आहे. कोणताही आहारातील बदल करण्यापूर्वी, विशेषतः तुम्ही नियमित औषधे घेत असाल किंवा काही आजाराचे उपचार सुरू असतील, तर डॉक्टर किंवा पात्र आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.)