Foamy Urine In Diabetes Risk: डायबिटीजचा परिणाम फक्त रक्तातील साखरेपुरता मर्यादित राहत नाही. रक्तातील साखर दीर्घकाळ नियंत्रणाबाहेर राहिल्यास किडनीसह हृदय, डोळे, रक्तवाहिन्या आणि नसांवरही परिणाम होऊ शकतो. विशेष म्हणजे किडनीशी संबंधित समस्या सुरुवातीच्या काळात अनेकदा कोणतीही ठळक लक्षणे देत नाहीत. त्यामुळे शरीरात दिसणारे काही बदल लक्षात घेणे महत्त्वाचे ठरते.
यापैकीच एक बदल म्हणजे लघवीत वारंवार किंवा बराच वेळा फेस दिसणे. मात्र प्रत्येक वेळी लघवीत फेस दिसला म्हणजे किडनी खराब झाली आहे, असे समजणे योग्य नाही. लघवीचा वेग, शरीरातील पाण्याची कमतरता किंवा इतर कारणांमुळेही तात्पुरता फेस दिसू शकतो. पण हा बदल वारंवार होत असेल, विशेषतः डायबिटीज असल्यास तपासणी करून घेणे योग्य ठरते.
डायबिटीजचा किडनीवर नेमका कसा परिणाम होतो?
किडनीचे मुख्य काम रक्तातील टाकाऊ पदार्थ आणि अतिरिक्त पाणी गाळून लघवी तयार करणे आहे. रक्तातील साखर दीर्घकाळ जास्त राहिल्यास किडनीतील सूक्ष्म रक्तवाहिन्या आणि फिल्टरिंग यंत्रणेवर परिणाम होऊ शकतो. परिणामी रक्तातील अॅल्ब्युमिन नावाचे प्रोटीन लघवीत जाण्याचे प्रमाण वाढू शकते. याला अॅल्ब्युमिन्युरिया किंवा प्रोटीन्युरिया म्हणतात.
अॅल्ब्युमिन लघवीत जाणे हे डायबिटीजशी संबंधित किडनीच्या आजाराचे सुरुवातीचे महत्त्वाचे संकेतांपैकी एक मानले जाते. विशेष म्हणजे या टप्प्यावर व्यक्तीला कोणतेही स्पष्ट लक्षण जाणवेलच असे नाही. त्यामुळे केवळ लक्षणांवर अवलंबून न राहता नियमित तपासणी महत्त्वाची आहे.
लघवीत फेस दिसण्याबरोबर ही लक्षणेही लक्षात ठेवा
डायबिटीज असलेल्या व्यक्तींमध्ये किडनीच्या आरोग्यावर लक्ष ठेवताना पुढील बदलांकडे दुर्लक्ष करू नये.
- पाय किंवा घोट्यांभोवती सूज येणे
- अचानक वजन वाढणे
- रात्री वारंवार लघवीला उठावे लागणे
- ब्लड प्रेशर वाढलेले राहणे
- लघवीत प्रोटीन आढळणे
- काही प्रकरणांमध्ये लघवीत रक्त दिसणे
National Kidney Foundationनुसार वजन वाढणे, घोट्यांना सूज येणे, रात्री वारंवार लघवी होणे आणि उच्च रक्तदाब हे डायबिटीजशी संबंधित किडनीच्या आजारात दिसू शकणारे संकेत आहेत.
किडनीची तपासणी कशी केली जाते?
डायबिटीज असलेल्या व्यक्तींनी किडनीची तपासणी नियमित करून घेणे महत्त्वाचे आहे. डॉक्टर साधारणपणे युरिन अॅल्ब्युमिन-टू-क्रिएटिनिन रेशो (UACR) आणि रक्तातील क्रिएटिनिनवर आधारित eGFR यांसारख्या तपासण्यांचा वापर करतात. UACR लघवीत किती अॅल्ब्युमिन आहे याची माहिती देतो, तर eGFR किडनी रक्त किती प्रभावीपणे फिल्टर करत आहे याचा अंदाज देतो.
NIDDKनुसार टाइप-2 डायबिटीज असलेल्या व्यक्तींनी किडनीच्या आजारासाठी नियमित तपासणी करून घ्यावी. टाइप-1 डायबिटीजमध्येही आजाराला पाच वर्षे किंवा त्याहून अधिक काळ झाल्यानंतर नियमित तपासणीची शिफारस केली जाते.
मग फेस दिसला तर घाबरायचे का?
नाही. एक-दोन वेळा लघवीत फेस दिसला म्हणून किडनी निकामी होत आहे, असा निष्कर्ष काढू नये. पण फेस वारंवार दिसत असेल किंवा त्यासोबत सूज, उच्च रक्तदाब, रात्री वारंवार लघवी किंवा इतर बदल जाणवत असतील, तर डॉक्टरांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.
डायबिटीज असलेल्या व्यक्तींमध्ये किडनीचा आजार सुरुवातीला लक्षणांशिवायही असू शकतो. त्यामुळे “लक्षणे नाहीत म्हणजे किडनी व्यवस्थित आहे” असे समजणे चुकीचे ठरू शकते. रक्तातील साखर आणि रक्तदाब नियंत्रणात ठेवणे, डॉक्टरांनी सांगितलेली औषधे नियमित घेणे आणि वेळोवेळी किडनीची तपासणी करणे हे किडनीच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाचे आहे. लघवीत फेस दिसणे हे स्वतःहून किडनीच्या आजाराचे निदान करत नाही. सतत किंवा वारंवार हा बदल जाणवत असल्यास वैद्यकीय तपासणी करून त्यामागचे कारण निश्चित करणे आवश्यक आहे.
