Foods To Avoid For High Uric Acid: शरीरात यूरिक ॲसिडचे प्रमाण वाढण्यास ‘प्युरीन’युक्त पदार्थ प्रामुख्याने कारणीभूत ठरतात. जेव्हा हा टाकाऊ पदार्थ शरीराबाहेर पडू शकत नाही, तेव्हा सांधेदुखी होण्याचा धोका वाढतो. हाय फ्रुक्टोज, साखर, अल्कोहोल आणि रेड मीट यांसारख्या पदार्थांमध्ये प्युरीनचे प्रमाण सर्वाधिक असते. प्रसिद्ध आहारतज्ज्ञ डॉ. अर्चना बत्रा यांनी याविषयी महत्त्वाची माहिती दिली आहे.

काय आहे यूरिक ॲसिड?

यूरिक ॲसिड हे शरीरातील प्युरीनच्या विघटनातून निर्माण होणारे नैसर्गिक टाकाऊ उत्पादन आहे. ते रक्तात विरघळते आणि लघवीवाटे बाहेर पडते. मात्र, जेव्हा याचे उत्पादन वाढते किंवा बाहेर पडण्याचा वेग मंदावतो, तेव्हा रक्तातील पातळी वाढते. या स्थितीला वैद्यकीय भाषेत ‘हायपरयुरिसीमिया’ असे म्हणतात.

सांध्यांमध्ये तयार होतात स्फटिके (Crystals)

दीर्घकाळ यूरिक ॲसिड वाढलेले राहिल्यास सांध्यांमध्ये त्याचे छोटे छोटे स्फटिक जमा होतात. यामुळे सांधेदुखीचा अत्यंत वेदनादायक आजार होतो. डॉ. बत्रा यांच्या मते, पुरुषांमध्ये यूरिक ॲसिडची पातळी ३.४ ते ७.० mg/dL आणि महिलांमध्ये २.४ ते ६.० mg/dL दरम्यान असणे आवश्यक आहे.

‘हे’ ५ पदार्थ वाढवू शकतात तुमचा त्रास

१. रेड मीट आणि ऑर्गन मीट

रेड मीट आणि प्राण्यांचे यकृत किंवा किडनी (Organ meat) खाल्ल्याने यूरिक ॲसिड झपाट्याने वाढते. यामध्ये प्युरीनचे प्रमाण प्रचंड असते, जे थेट सांधेदुखीला निमंत्रण देते.

हेही वाचा

२. सीफूड (मत्स्याहार)

मासे आरोग्यासाठी चांगले असले तरी सार्डिन, अँकोव्ही आणि शेलफिशमध्ये प्युरीन जास्त असते. यूरिक ॲसिडचा त्रास असलेल्यांनी हे मासे टाळल्यास सांध्यांमधील सूज आणि कडकपणा कमी होऊ शकतो.

३. अल्कोहोल आणि बीयर

अल्कोहोलमुळे किडनीचे कार्य मंदावते, त्यामुळे यूरिक ॲसिड बाहेर पडण्यास अडथळा येतो. बीयर बनवण्यासाठी वापरला जाणारा ‘यीस्ट’ प्युरीनने भरलेला असतो, जो अत्यंत घातक ठरू शकतो.

४. साखर आणि फ्रुक्टोजयुक्त पेये

सोडा, पॅकेज्ड ज्यूस आणि हाय फ्रुक्टोज कॉर्न सिरपमुळे मेटाबॉलिझमवर परिणाम होऊन यूरिक ॲसिडची निर्मिती वेगाने होते. याऐवजी ताजे फळांचे ज्यूस घेण्याचा सल्ला दिला जातो.

५. रिफाइंड कार्बोहायड्रेट्स

पांढरा ब्रेड, केक आणि मैद्याच्या पदार्थांमध्ये थेट प्युरीन नसले तरी ते ‘इन्सुलिन रेझिस्टन्स’ वाढवतात. यामुळे शरीर प्रभावीपणे यूरिक ॲसिड बाहेर टाकू शकत नाही. मैद्याऐवजी तृणधान्यांचा (Whole grains) वापर करणे फायदेशीर ठरते.

यूरिक ॲसिड नियंत्रित ठेवण्यासाठी केवळ खाण्यावर नियंत्रण पुरेसे नाही, तर जीवनशैलीत बदल करणे गरजेचे आहे.

  • भरपूर पाणी प्या (हायड्रेटेड राहा).
  • फायबरयुक्त आहाराचे सेवन करा.
  • तळलेले आणि सॅच्युरेटेड फॅट असलेले पदार्थ टाळा.

योग्य आहार आणि संतुलित जीवनशैलीमुळे आपण केवळ यूरिक ॲसिडच नाही, तर कोलेस्ट्रॉल आणि हृदयाशी संबंधित आजारांचा धोकाही कमी करू शकतो.