Frequent Urination: वाढत्या वयासोबत शरीरात अनेक बदल होतात. पण काही समस्या अशा असतात, ज्याकडे लोक सामान्य समजून दुर्लक्ष करतात. वारंवार लघवी होणे, रात्री अनेक वेळा उठून शौचालयात जाणे, हसताना, खोकताना किंवा शिंकताना लघवी निघून जाणे या समस्याही त्यापैकीच आहेत. अनेकांना वाटते की हा वाढत्या वयाचा परिणाम आहे आणि यावर उपचार शक्य नाहीत. पण प्रत्यक्षात ही लक्षणे शरीरातील इतर काही आजारांचे संकेत असू शकतात. योग्य वेळी ही चिन्हे ओळखून डॉक्टरांचा सल्ला घेतल्यास या समस्येवर उपचार शक्य आहेत आणि भविष्यात होणाऱ्या गंभीर त्रासांपासूनही बचाव करता येतो.
या समस्या का होतात?
अमृता हॉस्पिटल, फरीदाबाद येथील वरिष्ठ आंतररुग्ण चिकित्सा तज्ज्ञ डॉ. शुभ्रा रैना सांगतात की, वारंवार लघवी होणे ही नेहमीच सामान्य गोष्ट नसते. लोकल 18 शी बोलताना त्यांनी सांगितले की, हे अनेक आरोग्य समस्यांचे लक्षण असू शकते. पुरुषांमध्ये प्रोस्टेट ग्रंथी वाढणे, प्रोस्टेटची शस्त्रक्रिया होणे किंवा प्रोस्टेट कर्करोगाच्या उपचारानंतर अशी लक्षणे दिसू शकतात.
महिलांमध्ये हार्मोन्समधील बदल आणि पेल्विक फ्लोरच्या स्नायू कमकुवत झाल्यामुळे अशा प्रकारच्या समस्या सुरू होऊ शकतात. विशेषतः ज्या महिलांची सामान्य प्रसूती झाली आहे, त्यांच्यात ही समस्या अधिक प्रमाणात दिसून येते.
योग्य तपासणी आणि उपचार खूप महत्त्वाचे
डॉ. शुभ्रा रैना सांगतात की, लठ्ठपणाही या समस्येचे एक मोठे कारण आहे. याशिवाय मधुमेह, किडनीतील खडे, किडनीचे इतर आजार आणि ओव्हरॲक्टिव्ह ब्लॅडर यांसारख्या स्थितींमध्येही वारंवार लघवी होणे किंवा लघवी रोखण्यात अडचण येऊ शकते. अनेक वेळा लोक फक्त लक्षणांकडे लक्ष देतात, पण त्यामागील आजार समजून घेत नाहीत. त्यामुळे योग्य तपासणी आणि उपचार करणे अत्यंत आवश्यक आहे.
स्ट्रेस इनकॉन्टिनन्स म्हणजे काय?
डॉ. शुभ्रा रैना सांगतात की, महिलांमध्ये शिंकताना, खोकताना किंवा मोठ्याने हसताना लघवी निघून जाण्याची समस्या खूप सामान्य आहे. याचे मुख्य कारण म्हणजे जास्त वजन आणि पेल्विक फ्लोरचे स्नायू कमकुवत होणे. पोट आणि गर्भाशयाला आधार देणारे खालचे स्नायू कमकुवत होतात, त्यामुळे लघवी रोखून ठेवणे कठीण होते. अशावेळी पोटावर थोडाही दबाव आला तरी लघवी निघून जाते. या स्थितीला स्ट्रेस इनकॉन्टिनन्स असे म्हणतात.
यावर उपचार काय आहेत?
डॉ. शुभ्रा रैना सांगतात की, या समस्येवर उपचार शक्य आहेत. यासाठी पेल्विक फ्लोरचे स्नायू मजबूत करणारे विशेष व्यायाम केले जातात. रुग्णाने हे व्यायाम रोज केल्यास स्नायूंची ताकद पुन्हा वाढू शकते आणि बऱ्याच प्रमाणात समस्या कमी होऊ शकते. त्यामुळे लाज किंवा संकोचामुळे ही समस्या लपवण्यापेक्षा डॉक्टरांचा सल्ला घेणे गरजेचे आहे.
औषध किंवा शस्त्रक्रियेची गरज
डॉ. शुभ्रा रैना सांगतात की, ही समस्या साधारणपणे ४० वर्षांनंतर जास्त दिसून येते. पण याचा अर्थ असा नाही की कमी वयाच्या लोकांना ही समस्या होऊ शकत नाही. पुरुष आणि महिला दोघेही या समस्येने प्रभावित होऊ शकतात. अशी लक्षणे दिसताच त्वरित तज्ज्ञ डॉक्टरांशी संपर्क साधावा.
काही प्रकरणांमध्ये फक्त काही व्यायामांमुळे आराम मिळतो, तर काही रुग्णांना औषधे किंवा शस्त्रक्रियेची गरजही भासू शकते.
डॉ. शुभ्रा रैना सांगतात की, पुरुषांनी अशी समस्या झाल्यास मूत्ररोग तज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा. तर महिलांनी मूत्ररोग तज्ज्ञांसोबत स्त्रीरोग तज्ज्ञांचाही सल्ला घ्यावा. सर्वात महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे वारंवार लघवी होणे किंवा लघवीवर नियंत्रण न राहणे ही लपवून ठेवण्यासारखी समस्या नाही. वेळेवर उपचार घेतल्यास व्यक्ती सामान्य आयुष्य जगू शकते आणि अनेक गंभीर आजारांचे निदानही सुरुवातीच्या टप्प्यात होऊ शकते.
(Disclaimer: वरील माहिती प्राप्त माहितीवर आधारित असून अधिक माहितीसाठी तज्ज्ञ/डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.)
