Gallbladder Stones Signs: पित्ताशय म्हणजे गॉलब्लॅडर. ही यकृताच्या (लिव्हरच्या) खाली असलेली एक छोटी पिशवी असते. यात पित्त जमा होते. हे पित्त अन्न पचवायला मदत करते. कधी कधी या पित्तामध्ये छोटे-छोटे दगडासारखे कण तयार होतात. त्यांना पित्ताशयातील खडे किंवा गॉलस्टोन म्हणतात.
पित्ताशयातील खडे ही आजकाल खूप सामान्य समस्या आहे. ती कोणालाही होऊ शकते. मात्र, जास्त वजन असलेल्या व्यक्तींना, महिलांना आणि चुकीच्या पद्धतीने खाणाऱ्या लोकांना पित्ताशयातील खडे होण्याचा धोका जास्त असतो.
पित्ताशयातील खडे का तयार होतात?
पित्तामध्ये कोलेस्ट्रॉल आणि काही इतर पदार्थ असतात. या पदार्थांचे संतुलन बिघडले की खडे तयार होऊ शकतात. याची अनेक कारणे असू शकतात. पित्तामध्ये कोलेस्ट्रॉलचे प्रमाण जास्त झाल्यास ते हळूहळू जमा होऊन खडे तयार होऊ शकतात. बहुतेक पित्ताशयातील खडे याच कारणामुळे तयार होतात.
लिव्हरची समस्या
लिव्हरच्या काही आजारांमध्ये शरीरातील बिलिरुबिनचे प्रमाण वाढू शकते. त्यामुळेही पित्ताशयातील खडे होण्याचा धोका वाढतो. तसेच पित्ताशय पूर्णपणे रिकामा होत नसेल, तर त्यामध्ये जमा झालेले पित्त घट्ट होऊ शकते. यामुळे खडे तयार होऊ शकतात. याशिवाय लठ्ठपणा आणि चुकीच्या आहारामुळेही पित्ताशयातील खडे होण्याचा धोका वाढतो.
पित्ताशयातील खड्यांची लक्षणे काय आहेत?
अनेक लोकांना पित्ताशयात छोटे खडे असले तरी कोणतीही लक्षणे दिसत नाहीत. त्यामुळे त्यांच्या शरीरात खडे आहेत, हे त्यांना कळतही नाही. मात्र, एखादा खडा पित्ताच्या नळीमध्ये अडकला तर काही लक्षणे दिसू शकतात.
- पोटाच्या वरच्या उजव्या बाजूला खूप दुखणे.
- हा त्रास पाठीपर्यंत किंवा खांद्यापर्यंत जाणे.
- मळमळणे किंवा उलटी होणे.
- जेवल्यानंतर पोट दुखणे किंवा पोट जड वाटणे.
- पोट फुगणे.
- अन्न नीट न पचणे.
- ताप येणे किंवा थंडी वाजणे.
- डोळे आणि त्वचा पिवळी पडणे.
- लघवीचा रंग गडद होणे.
- शौचाचा रंग फिकट होणे.
पित्ताशयातील खड्यांची तपासणी कशी केली जाते?
पोटात खूप दुखत असेल आणि त्यासोबत ताप किंवा डोळे आणि त्वचा पिवळी पडत असेल, तर त्याकडे दुर्लक्ष करू नये. अशावेळी लवकर डॉक्टरांचा सल्ला घेणे गरजेचे आहे. पित्ताशयातील खडे आहेत की नाही हे पाहण्यासाठी डॉक्टर अनेकदा पोटाचा अल्ट्रासाऊंड करतात. यामुळे खडे कुठे आहेत आणि त्यांचा आकार किती आहे, हे कळू शकते. गरज असल्यास डॉक्टर इतर काही तपासण्याही करू शकतात.
पित्ताशयातील खडे होऊ नयेत यासाठी काय करावे?
काही सोप्या गोष्टींची काळजी घेतल्यास पित्ताशयातील खडे होण्याचा धोका कमी करता येतो.
- तळलेले आणि जास्त तेलकट पदार्थ कमी खा.
- फळे आणि भाज्या जास्त खा.
- आहारात भरपूर फायबर असलेले पदार्थ घ्या.
- दररोज थोडा व्यायाम करा.
- वजन योग्य ठेवण्याचा प्रयत्न करा.
- अचानक खूप वेगाने वजन कमी करू नका.
- बराच वेळ उपाशी राहू नका.
- वेळेवर जेवण्याचा प्रयत्न करा.
(Disclaimer: वरील माहिती प्राप्त माहितीवर आधारित असून अधिक माहितीसाठी तज्ज्ञ/डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.)
