Why Constipation Happens During Travel : मस्त निसर्गरम्य जागा, चमचमीत स्थानिक पदार्थ आणि छान फोटो… फिरायला जाण्याचं नाव काढलं तरी मन कसं अगदी उत्साहाने भरून येतं! पण या सगळ्या आनंदावर विरजण घालणारा एक अघोषित शत्रू सोबत प्रवास करत असतो — तो म्हणजे ‘ट्रॅव्हलर्स कॉन्स्टिपेशन’ (Travelers’ Constipation) म्हणजेच प्रवासादरम्यान होणारा बद्धकोष्टतेचा त्रास.
अनेक जण तक्रार करतात की घरी असताना रोज व्यवस्थित साफ होणारे पोट प्रवासात २-३ दिवस चक्क जाम होते! पोट जड होणे, गॅस होणे, ॲसिडिटी वाढणे आणि अस्वस्थ वाटणे यामुळे संपूर्ण ट्रिपचा मूड खराब होतो.
यशोदा हॉस्पिटलचे सीनियर कन्सल्टंट फिजिशियन डॉ. कमलेष ए यांच्या मते, प्रवासात आपल्या रोजच्या दिनचर्येत होणारा अचानक बदल हे या समस्येचे मुख्य कारण आहे. चला तर मग जाणून घेऊया, ही समस्या का उद्भवते आणि ट्रिपला निघण्यापूर्वी कोणती तयारी केली पाहिजे!
१. प्रवासात २-३ दिवस पोट का साफ होत नाही? (Why Does Constipation Happen During Travel?)
आपल्या पचनसंस्थेला एका ठराविक वेळेची आणि दैनंदिन सवयींची सवय असते. प्रवासात ही संपूर्ण सायकल खालील कारणांमुळे बिघडते:
- पाण्याची तीव्र कमतरता (Dehydration): ट्रेन, बस किंवा फ्लाइटच्या प्रवासात वारंवार वॉशरूमला जावे लागू नये, म्हणून अनेक जण पाणी पिणे टाळतात. पाणी कमी प्यायल्याने आतड्यांमधील मल कडक होतो.
- आहारातील अनियमितता (Unhealthy Eating Habits): सुट्ट्यांच्या दिवसांत आपण फायबरयुक्त घरगुती जेवण सोडून मसालेदार, तळलेले, फास्ट फूड आणि बाहेरचे पदार्थ जास्त खातो.
- सतत बसून राहणे (Lack of Physical Activity): प्रवासात तासनतास एकाच जागी बसून राहावे लागल्याने आतड्यांची हालचाल (Bowel Movement) मंदावते.
- अस्वच्छ वॉशरूमची भीती (Ignoring Natural Urges): सार्वजनिक स्वच्छतागृहांची दुर्गंधी पाहून किंवा संकोचामुळे अनेक जण टॉयलेटला जाणे टाळतात किंवा रोखून धरतात, ज्यामुळे ही समस्या अधिक गंभीर बनते.
२. ट्रिपचा आनंद टिकवण्यासाठी आधीच करा ही तयारी (Effective Prevention Tips)
डॉ. कमलेष यांच्या मते, प्रवासाला निघण्यापूर्वी आणि प्रवासादरम्यान काही सोप्या गोष्टी पाळल्यास ही अडचण उद्भवणार नाही:
- पाण्याची बाटली सोबत ठेवा (Stay Hydrated Always): वॉशरूमच्या भीतीपोटी पाणी पिणे टाळू नका. स्वतःजवळ नेहमी पाण्याची बाटली ठेवा आणि थोडे थोडे पाणी, लिंबू पाणी किंवा नारळ पाणी पीत राहा.
- नाश्त्यात फायबरला प्राधान्य द्या (Include Fiber in Breakfast): प्रवासात सकाळच्या नाश्त्यात फळे, ओट्स, ड्रायफ्रुट्स किंवा फायबरयुक्त पदार्थांचा समावेश करा.
- थोडी हालचाल सुरू ठेवा (Keep Moving Regularly): लांबच्या प्रवासात दर १-२ तासांनी थोडे चालून घ्या. ट्रेन किंवा फ्लाइटमध्ये मधूनमधून कॉरिडॉरमध्ये फेरफटका मारा.
- शरीराच्या संकेतांकडे दुर्लक्ष करू नका (Don’t Ignore the Urge): नैसर्गिक हाकेला कधीही रोखून धरू नका. हायजिनची काळजी वाटत असल्यास टॉयलेट सीट सॅनिटायझर स्प्रे सोबत ठेवा, पण टॉयलेट रोखणे टाळा.
योग्य काळजी घेतली आणि पचनसंस्था सुलभ ठेवली, तर तुमचा प्रवास त्रासदायक न ठरता खरोखरच आठवणीत राहणारा ठरेल!
