Jaggery Chana Health Benefits: थंडीचे दिवस असो वा कोणताही ऋतू गूळ आणि भाजलेले चणे खाण्याची परंपरा अनेक भारतीय घरांमध्ये आजही पाहायला मिळते. चवीला गोड-खमंग असलेला हा पदार्थ केवळ भूक भागवणारा स्नॅक नाही, तर योग्य प्रमाणात खाल्ल्यास शरीराला काही महत्त्वाचे पोषक घटकही मिळू शकतात. गुळामध्ये काही खनिजे, तर हरभऱ्यामध्ये प्रथिने आणि तंतू (फायबर) असतात. त्यामुळे गूळ-चना हा पौष्टिक नाश्त्याचा एक पर्याय ठरू शकतो.
हृदयाच्या आरोग्यासाठी फायदेशीर ठरू शकतो
गुळामध्ये पोटॅशियम आणि काही प्रमाणात लोह असते. शरीरातील रक्तनिर्मितीच्या प्रक्रियेत लोहाची भूमिका महत्त्वाची असते, तर पोटॅशियम रक्तदाबाच्या संतुलनासाठी आवश्यक खनिज आहे. दुसरीकडे, हरभऱ्यामध्ये प्रथिने, फायबर, मॅग्नेशियम आणि इतर पोषक घटक असतात. फायबरयुक्त आहाराचा नियमित समावेश केल्याने कोलेस्ट्रॉल आणि हृदयाच्या आरोग्यासाठी फायदा होऊ शकतो. मात्र, गूळ हा देखील साखरेचा स्रोत असल्याने त्याचे सेवन मर्यादित प्रमाणात करणे महत्त्वाचे आहे.
बद्धकोष्ठतेचा त्रास कमी करण्यास मदत
पोट साफ होत नाही, बद्धकोष्ठता जाणवते किंवा पचनाचा त्रास वारंवार होतो? अशावेळी आहारातील फायबरचे प्रमाण महत्त्वाचे ठरते. भाजलेल्या हरभऱ्यामध्ये फायबर असल्याने आतड्यांची हालचाल सुरळीत ठेवण्यास मदत होऊ शकते. पुरेसे पाणी आणि संतुलित आहारासोबत फायबरयुक्त पदार्थ घेतल्यास पचनसंस्थेच्या आरोग्याला फायदा होतो.
व्यायाम करणाऱ्यांसाठी चांगला स्नॅक
नियमित व्यायाम किंवा शारीरिक मेहनत करणाऱ्यांसाठी गूळ-चणे हा झटपट खाता येणारा पर्याय ठरू शकतो. गुळातून कार्बोहायड्रेट्स मिळतात, तर हरभरा वनस्पतीजन्य प्रथिनांचा स्रोत आहे. त्यामुळे व्यायामानंतर किंवा दोन जेवणांमधील वेळेत मर्यादित प्रमाणात गूळ-चणे घेतल्यास ऊर्जा आणि पोषण मिळू शकते. मात्र, स्नायू तयार होण्यासाठी केवळ गूळ-चणे पुरेसा नसून एकूण आहारात पुरेसे प्रथिने असणे गरजेचे आहे.
हाडे आणि दातांसाठी पोषक घटक
हरभऱ्यामध्ये मॅग्नेशियम, फॉस्फरस आणि इतर खनिजे असतात. ही खनिजे हाडे आणि दातांच्या आरोग्यासाठी महत्त्वाची आहेत. त्यामुळे गूळ-चणे संतुलित आहाराचा भाग म्हणून घेतल्यास शरीराला काही आवश्यक पोषक घटक मिळण्यास मदत होऊ शकते. गूळ आणि भाजलेला चणा हा हिवाळ्यातील पारंपरिक स्नॅक मानला जातो. भाजलेला चणा पोटभरीचा वाटतो आणि गुळामुळे चवीसोबत ऊर्जा मिळते. त्यामुळे चिप्स, बिस्किटे किंवा अतिप्रक्रिया केलेल्या गोड पदार्थांऐवजी मर्यादित प्रमाणात गूळ-चणे हा तुलनेने चांगला स्नॅक पर्याय ठरू शकतो.
गूळ-चणे कधी खावेत?
सकाळी नाश्त्यानंतर, दोन जेवणांमधील वेळेत किंवा शारीरिक कामानंतर मर्यादित प्रमाणात गूळ-चणे खाऊ शकता. किती प्रमाणात खायचे हे तुमच्या एकूण आहारावर आणि आरोग्याच्या गरजांवर अवलंबून आहे. गूळ हा पांढऱ्या साखरेपेक्षा कमी प्रक्रिया केलेला असला तरी त्यामध्ये साखर आणि कॅलरी असतात. त्यामुळे मधुमेह, रक्तातील साखरेची समस्या किंवा वजन नियंत्रणाचे उद्दिष्ट असल्यास गूळ-चणे किती आणि किती वेळा खायचा याबाबत डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घेणे योग्य ठरेल.
