What Happens When Good Gut Bacteria Declines: आपलं शरीर निरोगी ठेवण्यासाठी पचनसंस्था व्यवस्थित असणं अत्यंत महत्त्वाचं आहे. मात्र, पचन चांगलं राहण्यासाठी केवळ योग्य आहार घेणं पुरेसं नसून आतड्यांमध्ये असलेल्या सूक्ष्मजीवांचं संतुलनही महत्त्वाचं असतं. आपल्या आतड्यांमध्ये अब्जावधी सूक्ष्मजीव आणि बॅक्टेरिया असतात. यालाच गट मायक्रोबायोम (Gut Microbiome) म्हटलं जातं.
हे सूक्ष्मजीव अन्नाचं पचन, पोषक घटकांचं शोषण, चयापचय आणि रोगप्रतिकारक यंत्रणेला योग्य प्रकारे कार्य करण्यास मदत करतात. त्यामुळे आतड्यांमधील या सूक्ष्मजीवांचं संतुलन बिघडलं तर त्याचा परिणाम केवळ पोटापुरता मर्यादित राहत नाही. पण गुड बॅक्टेरियांचं संतुलन बिघडल्यास शरीरात नेमके कोणते बदल होऊ शकतात? आणि आतड्यांचं आरोग्य चांगलं ठेवण्यासाठी काय काळजी घ्यावी? जाणून घेऊया.
पोट वारंवार फुगतंय? आतड्यांच्या आरोग्याकडे लक्ष द्या
आतड्यांमधील सूक्ष्मजीव पचनक्रियेत महत्त्वाची भूमिका बजावतात. त्यांच्या संतुलनात बदल झाल्यास काही लोकांना पोट फुगणे, गॅस, मलप्रवृत्ती अनियमित होणे किंवा इतर पचनाच्या समस्या जाणवू शकतात. मात्र, अशी लक्षणं दिसली म्हणजे गुड बॅक्टेरिया कमी झाले आहेत, असा थेट निष्कर्ष काढता येत नाही. इरिटेबल बॉवेल सिंड्रोम (IBS) किंवा आतड्यांशी संबंधित इतर समस्यांमध्येही अशीच लक्षणं दिसू शकतात. त्यामुळे पोटाचा त्रास वारंवार होत असेल तर स्वतःहून प्रोबायोटिक्स किंवा कोणतेही सप्लिमेंट सुरू करण्याऐवजी त्यामागचं कारण जाणून घेणं महत्त्वाचं आहे.
रोगप्रतिकारक शक्तीवरही होऊ शकतो परिणाम
आतड्यांमधील मायक्रोबायोमचा संबंध आपल्या रोगप्रतिकारक यंत्रणेशीही आहे. आतड्यांमधील सूक्ष्मजीवांमध्ये होणारे बदल आतड्यांच्या आतील संरक्षणात्मक थरावर आणि शरीराच्या रोगप्रतिकारक प्रतिक्रियेवर परिणाम करू शकतात. याचा अर्थ गुड बॅक्टेरिया कमी झाले की लगेच रोगप्रतिकारक शक्ती कमी होते, असा नाही. मात्र, आतड्यांचं मायक्रोबायोम हे शरीराच्या प्रतिकारशक्तीच्या व्यवस्थेतील एक महत्त्वाचा भाग आहे. दीर्घकाळ चुकीच्या पद्धतीचा आहार, काही औषधांचा वापर आणि काही आजार यामुळे आतड्यांमधील सूक्ष्मजीवांच्या रचनेवर परिणाम होऊ शकतो.
आतड्यांमधील बॅक्टेरियांचं संतुलन कसं राखाल?
गट मायक्रोबायोम निरोगी ठेवण्यासाठी आहार आणि जीवनशैलीकडे लक्ष देणं महत्त्वाचं आहे.
- आहारात विविध प्रकारच्या भाज्या आणि फळांचा समावेश करा.
- डाळी, कडधान्ये आणि संपूर्ण धान्ये खा.
- पुरेशा प्रमाणात फायबरयुक्त पदार्थ आहारात ठेवा.
- डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय किंवा गरज नसताना अँटिबायोटिक्स घेऊ नका. त्यांचा आतड्यांमधील बॅक्टेरियांवर परिणाम होऊ शकतो.
- सतत पोट फुगणे, वारंवार जुलाब किंवा बद्धकोष्ठता, विनाकारण वजन कमी होणे किंवा दीर्घकाळ पचनाच्या समस्या असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.
आतड्यांमधील गुड बॅक्टेरिया आरोग्यासाठी महत्त्वाचे असले तरी प्रत्येक पोटाच्या समस्येचं कारण मायक्रोबायोमचं असंतुलन असेलच असं नाही. लक्षणं सतत जाणवत असतील किंवा वाढत असतील तर योग्य तपासणी करून मूळ कारण शोधणं अधिक महत्त्वाचं आहे.
