Prostate cancersymptoms: भारतातील शहरी भागांतील पुरुषांमध्ये प्रोस्टेट कर्करोग हा सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या कर्करोगांपैकी एक बनला आहे. बदलती जीवनशैली, वाढता लठ्ठपणा, शारीरिक हालचालींचा अभाव आणि सुधारित तपासणी सुविधा ही सर्व या वाढत्या प्रमाणामागील प्रमुख कारणे मानली जातात. चिंताजनक बाब म्हणजे, अलीकडच्या वर्षांत ४० ते ५० वयोगटातील पुरुषांमध्ये या आजाराची प्रकरणे हळूहळू वाढत आहेत. प्रोस्टेट कर्करोगाच्या प्रकरणांमधील वाढ आणि वयोगटात झालेला बदल हे सूचित करतो की, हा आता केवळ वृद्धांचा आजार राहिलेला नाही; सर्व वयोगटातील पुरुषांनी सतर्क राहण्याची गरज आहे.
नुकतेच अक्षय कुमारने प्रोस्टेट कर्करोगामुळे आपल्या वडिलांना गमावल्याचा अनुभव सांगितला आणि पुरुषांना या कर्करोगाच्या लवकर निदानासाठी नियमित पीएसए (PSA) चाचणी करून घेण्याचे आवाहन केले. इंडिया टुडे कॉन्क्लेव्ह २०२६ मध्ये बोलताना अभिनेत्याने सांगितले की, ५० वर्षांनंतर पीएसए (प्रोस्टेट-स्पेसिफिक अँटीजेन) चाचणीबद्दल जागरूकता नसल्यास त्याचे गंभीर परिणाम होऊ शकतात. चला, प्रोस्टेट कर्करोगाची वाढती प्रकरणे, त्याची कारणे, चाचण्या आणि प्रतिबंध याबद्दल जाणून घेऊया
प्रोस्टेट कर्करोगाच्या सुरुवातीच्या लक्षणांवर लक्ष ठेवा
बंगळुरू येथील मणिपाल हॉस्पिटलमधील युरोलॉजी, अँड्रोलॉजी, रोबोटिक सर्जरी आणि किडनी ट्रान्सप्लांट विभागाचे सल्लागार डॉ. मोहम्मद शाहिद अली यांच्या मते, हा आजार सुरुवातीच्या टप्प्यात लक्षणविरहित असू शकतो. तथापि, काही सुरुवातीची लक्षणे आहेत, ज्यांची पुरुषांना जाणीव असली पाहिजे. प्रोस्टेट कर्करोगाच्या सुरुवातीच्या लक्षणांमध्ये खालील गोष्टींचा समावेश आहे:
- लघवीचा प्रवाह कमकुवत
- वारंवार लघवीला जाण्याची इच्छा होणे, विशेषतः रात्रीच्या वेळी
- लघवी करताना वेदना
- लघवीतून रक्त येणे हे या लक्षणांपैकी एक आहे.
तज्ञांच्या मते, नंतरच्या टप्प्यात रुग्णांना पायांना सूज किंवा हाडांमध्ये वेदना जाणवू शकतात, जे कर्करोग हाडे, लसिका ग्रंथी किंवा इतर अवयवांसारख्या जवळच्या अवयवांमध्ये पसरल्याचे लक्षण असू शकते.
वैज्ञानिक भाषेत समजून घ्या, प्रोस्टेट कर्करोग म्हणजे काय?
प्रोस्टेट कर्करोग हा पुरुषांच्या प्रोस्टेट ग्रंथीमध्ये विकसित होणारा एक प्रकारचा कर्करोग आहे. ही ग्रंथी पुरुष प्रजनन संस्थेचा एक भाग आहे आणि वीर्य तयार करण्यास मदत करते, जे शुक्राणूंचे संरक्षण आणि पोषण करते. या ग्रंथीमध्ये कर्करोग होण्याचा धोका जास्त असतो. या आजारावर उपचार करणे आव्हानात्मक असू शकते, त्यामुळे त्याची सुरुवातीची लक्षणे ओळखणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे, जेणेकरून वेळेवर उपचार सुरू करता येतील.
अक्षय कुमारने सांगितले की, वयाच्या ६७ व्या वर्षी याच कर्करोगामुळे त्यानी आपल्या वडिलांना गमावले. “वयाच्या ५० वर्षांनंतर दरवर्षी पीएसए चाचणी करणे आवश्यक आहे, याची मला कल्पना नव्हती,” असे अक्षय म्हणाला. “मला येथे उपस्थित असलेल्या सर्व पुरुषांना सांगायचे आहे की, या वार्षिक चाचणीच्या महत्त्वाविषयी आपल्याला पुरेशी माहिती नाही. दर तीन पुरुषांपैकी एकाला प्रोस्टेट कर्करोगाचा धोका असतो. या चाचणीमुळे तुम्ही केवळ तुमचाच जीव वाचवू शकत नाही, तर तुमच्या संपूर्ण कुटुंबाचा जीवही वाचवू शकता.”
प्रोस्टेट कर्करोगाच्या रुग्णांची संख्या वाढत आहे
प्रोस्टेट कर्करोग पुरुषांमधील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या आरोग्य समस्यांपैकी एक बनत आहे. पूर्वी हा वयाशी संबंधित आजार मानला जात असला तरी आता त्याचे प्रमाण सातत्याने वाढत आहे. २०२० मध्ये जगभरात अंदाजे १.४ दशलक्ष नवीन रुग्णांचे निदान झाले, ज्यामुळे हा चौथा सर्वात सामान्य कर्करोग ठरला. २०२२-२०२४ साठीच्या जागतिक अंदाजानुसार ही संख्या अंदाजे १.५ ते १.६ दशलक्षपर्यंत वाढण्याची शक्यता आहे. ही चिंताजनक आकडेवारी कालांतराने याच्या प्रमाणात होणारी सातत्यपूर्ण वाढ दर्शवते.
प्रोस्टेट कर्करोग तपासणीच्या प्रमुख पद्धती
प्रोस्टेट कर्करोगाचे निदान करण्यासाठी सामान्यतः दोन प्रकारच्या तपासण्या वापरल्या जातात:
पीएसए चाचणी (प्रोस्टेट-विशिष्ट अँटीजेन चाचणी)
ही एक रक्त तपासणी आहे, जी पीएसए (PSA) पातळी मोजते. वाढलेली पीएसए पातळी प्रोस्टेट कर्करोगाचे लक्षण असू शकते, तथापि बीपीएच (सौम्य प्रोस्टेटिक हायपरप्लासिया) सारख्या इतर परिस्थितींमध्येदेखील ती वाढू शकते.
डिजिटल रेक्टल एक्झाम (डीआरई)
यामध्ये डॉक्टर गुदद्वारातून प्रोस्टेटची तपासणी करतात, जेणेकरून कोणतीही गाठ किंवा कडकपणा शोधता येतो.
कोणत्या लोकांना या कर्करोगाचा धोका जास्त असतो?
- वाढत्या वयानुसार कर्करोगाचा धोका वाढतो.
- वाईट जीवनशैलीच्या सवयी असलेल्या लोकांना या कर्करोगाचा धोका जास्त असतो. धूम्रपान, मद्यपान, लठ्ठपणा आणि कामाच्या ठिकाणचे धोके या आजाराचा धोका वाढवतात.
- कुटुंबातील कोणाला पूर्वी कर्करोग झाला असेल तर या कर्करोगाचा धोका वाढतो.
डॉ. अली यांच्या मते, योग्य संतुलन राखण्याचा सर्वोत्तम मार्ग म्हणजे वैज्ञानिक मार्गदर्शक तत्त्वांचे पालन करणे आणि कोणतीही चाचणी करण्यापूर्वी पात्र डॉक्टरांचा सल्ला घेणे. डॉक्टर व्यक्तीचे वय, कौटुंबिक इतिहास आणि जीवनशैली यांवर आधारित योग्य चाचण्यांची शिफारस करतात.
पीएसए चाचणी नेहमीच कर्करोगाचे लक्षण दर्शवत नाही, त्यामुळे घाबरून जाण्याऐवजी मूत्ररोग तज्ज्ञाचा सल्ला घ्या. हा लेख केवळ सामान्य माहितीसाठी आहे. येथे दिलेली माहिती वैद्यकीय सल्ला, निदान किंवा उपचारांचा पर्याय नाही. आरोग्यासंबंधी कोणतीही समस्या मांडण्यापूर्वी किंवा कोणतीही चाचणी करण्यापूर्वी नेहमी पात्र डॉक्टर किंवा आरोग्य तज्ज्ञांचा सल्ला घ्या.
