बाल लठ्ठपणात भारत जगात दुसऱ्या क्रमांकावर!

या अहवालानुसार भारतात सुमारे ४ कोटींहून अधिक मुले जादा वजन किंवा लठ्ठपणाने ग्रस्त आहेत. यात ५ ते ९ वर्षे वयोगटातील सुमारे १.४ कोटी, तर १० ते १९ वर्षे वयोगटातील सुमारे २.६ कोटी मुलांचा समावेश आहे. बालपणातच वाढलेले वजन पुढील आयुष्यात अनेक गंभीर आजारांना कारणीभूत ठरू शकते, असा इशारा आरोग्य तज्ज्ञांनी दिला आहे.बालकांमध्ये वाढणारा लठ्ठपणा हा केवळ शरीरयष्टीशी संबंधित प्रश्न नसून तो भविष्यातील आरोग्य संकटाचे संकेत देतो. लहान वयातच लठ्ठ असलेल्या मुलांना पुढे हृदयविकार, उच्च रक्तदाब, फॅटी लिव्हर आणि टाइप-२ मधुमेहसारख्या गंभीर आजारांचा धोका वाढतो. त्यामुळे या समस्येकडे सार्वजनिक आरोग्याच्या दृष्टीने गांभीर्याने पाहण्याची गरज आहे.

तज्ज्ञांच्या मते गेल्या काही वर्षांत मुलांच्या जीवनशैलीत मोठे बदल झाले आहेत. जंक फूड, फास्ट फूड आणि साखरयुक्त पेयांचे वाढते सेवन, तसेच मोबाईल, संगणक आणि टीव्हीसमोर अधिक वेळ घालवण्याची सवय यामुळे मुलांची शारीरिक हालचाल कमी झाली आहे. परिणामी वजन वाढण्याचे प्रमाणही वाढले आहे.अहवालात नमूद करण्यात आले आहे की, भारतातील सुमारे ७० टक्क्यांहून अधिक किशोरवयीन मुलांना पुरेसा व्यायाम किंवा शारीरिक हालचाल मिळत नाही. शाळा आणि घर या दोन्ही ठिकाणी मुलांना सक्रिय जीवनशैलीकडे वळवण्याची आवश्यकता तज्ज्ञांनी अधोरेखित केली आहे.

अहवालातील अंदाजानुसार, सध्याची स्थिती कायम राहिली तर पुढील काही वर्षांत ही समस्या आणखी वाढू शकते. २०४० पर्यंत भारतात जवळपास दोन कोटी मुले गंभीर लठ्ठपणाच्या समस्येला सामोरे जाऊ शकतात, अशी शक्यता व्यक्त करण्यात आली आहे. त्यामुळे आत्तापासूनच प्रतिबंधात्मक उपाययोजना करणे अत्यंत आवश्यक असल्याचे तज्ज्ञांचे मत आहे.बाललठ्ठपणावर नियंत्रण मिळवण्यासाठी सरकार, शाळा आणि पालक यांची संयुक्त भूमिका महत्त्वाची ठरते. शाळांमध्ये पोषणविषयक शिक्षण, जंक फूडवर नियंत्रण, खेळ आणि व्यायामाला प्रोत्साहन देणे, तसेच संतुलित आहाराची सवय लावणे या उपाययोजना प्रभावी ठरू शकतात. तज्ज्ञांच्या मते मुलांच्या आहारात फळे, भाज्या, धान्य आणि प्रथिने यांचा समावेश वाढवणे आवश्यक आहे.

तसेच दररोज किमान एक तास मैदानी खेळ किंवा शारीरिक हालचाल करणे मुलांच्या आरोग्यासाठी अत्यंत आवश्यक आहे. विशेष म्हणजे भारतासारख्या देशात अजूनही कुपोषणाची समस्या मोठ्या प्रमाणात अस्तित्वात आहे, तर दुसरीकडे लठ्ठपणाचे प्रमाणही वाढत आहे. त्यामुळे देशाला कुपोषण आणि अति पोषण या दुहेरी समस्यांचा सामना करावा लागत असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात. एकूणच, बालकांमधील वाढता लठ्ठपणा हा भारतासाठी गंभीर आरोग्याचा इशारा मानला जात आहे. योग्य वेळी जनजागृती, आरोग्यदायी आहार आणि सक्रिय जीवनशैलीला प्रोत्साहन दिल्यास या समस्येवर नियंत्रण मिळवणे शक्य होईल, असे आरोग्य तज्ज्ञांचे मत आहे.