चहाबरोबर ‘टोस्ट’ आणि ‘बिस्किट’ खाताय? ही सवय वाढवत आहे रक्तातील साखरेची पातळी

चहा आणि बिस्किट्स: दिसायला निरुपद्रवी, पण परिणाम गंभीर (Tea and biscuits: Seemingly harmless but impactful)

मुंबईतील वॉकहार्ट हॉस्पिटलचे एंडोक्रिनोलॉजिस्ट आणि डायबेटोलॉजिस्ट डॉ. प्रणव घोडे यांच्या मते, बिस्किट आणि टोस्ट हे दोन्ही पदार्थ साधारणपणे मैदा, साखर आणि ट्रान्स फॅट्सने भरलेले असतात. “दोन्हीमध्ये फार मोठा फरक नाही. टोस्ट थोडा कोरडा असल्याने आणि त्यात फॅट कमी असल्याने तो तुलनेने थोडा कमी हानिकारक वाटतो, पण रक्तातील साखर वाढवण्याच्या क्षमतेत फारसा फरक नाही,” असे ते सांगतात.

ते पुढे स्पष्ट करतात की, “महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे किती खाल्ले जाते. एक-दोन बिस्किटे किंवा टोस्ट ठीक आहे, पण अनेकदा लोक नकळत चार-पाच किंवा त्याहून अधिक खातात, आणि तेच खरे धोकादायक ठरते.”

मैदा आणि साखरेचा रक्तावर परिणाम (Effect of refined flour and sugar on blood sugar)

बहुतेक बाजारातील बिस्किटे आणि टोस्ट हे मैद्यापासून तयार केले जातात. मैदा शरीरात अतिशय जलद पचतो, ज्यामुळे रक्तातील ग्लुकोजची पातळी अचानक वाढते. “मैद्यामुळे साखर झपाट्याने वाढते आणि त्यावर साखर मिसळल्यास हा परिणाम अधिक तीव्र होतो,” असे डॉ. घोडे सांगतात.

या अचानक वाढीनंतर रक्तातील साखर पटकन खाली येते, ज्यामुळे पुन्हा भूक लागते. परिणामी व्यक्ती पुन्हा काहीतरी खाण्याचा विचार करते आणि एक प्रकारचे ‘क्रेविंग सायकल’ तयार होते. ही साखरेतील अस्थिरता दीर्घकाळात मेटाबॉलिक समस्यांना आमंत्रण देऊ शकते.

लपलेले ट्रान्स फॅट्स आणि इन्सुलिन रेसिस्टन्स (Hidden trans fats and insulin resistance)

बिस्किट आणि टोस्टमध्ये वापरले जाणारे ट्रान्स फॅट्स हे आणखी एक मोठे धोका आहेत. “हे फॅट्स शरीरात फक्त कॅलरी वाढवत नाहीत, तर इन्सुलिन रेसिस्टन्स वाढवतात,” असे डॉ. घोडे स्पष्ट करतात. इन्सुलिन रेसिस्टन्स म्हणजे शरीरातील पेशी इन्सुलिनला योग्य प्रतिसाद देत नाहीत. ही स्थिती टाइप २ डायबेटीस, स्थूलता आणि हार्मोनल असंतुलनाशी थेट जोडलेली आहे. त्यामुळे रोजची ही छोटी सवय दीर्घकाळात मोठ्या आजारांचा धोका वाढवू शकते.

हेल्दी पर्याय: चहाबरोबर काय खावे? (Healthy alternatives: What to eat with tea)

डॉक्टरांच्या मते, चहाबरोबर बिस्किट आणि टोस्ट ऐवजी अधिक पोषक आणि फायबरयुक्त पर्याय निवडणे आवश्यक आहे. “भाजलेले चणे, शेंगदाणे, मखाणा किंवा मल्टीग्रेन टोस्टसोबत पीनट बटर हे चांगले पर्याय आहेत,” असे डॉ. घोडे सांगतात.
अंडी (उकडलेली) देखील उत्तम पर्याय मानला जातो कारण त्यात प्रोटीन भरपूर असते आणि ते दीर्घकाळ पोट भरलेले ठेवते. हे पदार्थ रक्तातील साखर हळूहळू वाढवतात, त्यामुळे अचानक स्पाइक होत नाही.

चहातील साखरही तितकीच महत्त्वाची (Sugar in tea matters equally)

डॉ. घोडे यांचा आणखी एक महत्त्वाचा मुद्दा म्हणजे चहातील साखर. “जर चहामध्ये जास्त साखर असेल, तर कितीही हेल्दी स्नॅक घेतला तरी त्याचा पूर्ण फायदा होत नाही,” ते म्हणतात. त्यामुळे चहातील साखर कमी करणे हे देखील तितकेच आवश्यक आहे.

निष्कर्ष (Conclusion)
चहा आणि बिस्किटांची जोडी ही भारतीय जीवनशैलीचा भाग असली तरी ती आरोग्यासाठी किती सुरक्षित आहे, याचा पुनर्विचार करणे गरजेचे आहे. छोट्या बदलांद्वारे—जसे की बिस्किटांची संख्या कमी करणे, टोस्टऐवजी हेल्दी स्नॅक निवडणे आणि चहातील साखर नियंत्रित ठेवणे—रक्तातील साखरेवर मोठा सकारात्मक परिणाम होऊ शकतो.