थकवा, सांधेदुखी हलक्यात घेऊ नका! आतड्यांपासून होते ऑटोइम्युन आजारांची सुरूवात, वेळीच व्हा सावध…

शरीरातील संथ पण गंभीर संकेत

ऑटोइम्यून आजार सुरुवातीला तीव्र लक्षणे दाखवत नाहीत. शरीर याबद्दल आरडाओरडा न करता हळूहळू संकेत देते, त्याकडे आपण दुर्लक्ष करतो. आश्चर्याची गोष्ट म्हणजे, शरीरातील ७० टक्के रोगप्रतिकारक हालचाली या आतड्यांच्या थरामध्ये (Gut Lining) होतात. इथे असलेले मायक्रोबायोम (बॅक्टेरिया, व्हायरस आणि फंगस यांचा समूह) रोगप्रतिकारक शक्ती संतुलित ठेवण्यास मदत करतात. जेव्हा हे संतुलन बिघडते, तेव्हा शरीराची ही यंत्रणा स्वतःच गोंधळून जाते.

‘लीकी गट’ आणि दाहकता

जेव्हा आतड्यांचा थर कमकुवत होतो, त्याला वैद्यकीय भाषेत ‘लीकी गट’ (Leaky Gut) म्हटले जाते. तेव्हा हानिकारक घटक थेट रक्तात पोहोचू शकतात. यामुळे रोगप्रतिकारक शक्ती वारंवार सक्रिय होते आणि शरीरात सूज किंवा दाह (Inflammation) वाढू लागतो. दीर्घकाळ ही स्थिती राहिल्यास त्याचे रूपांतर ऑटोइम्यून आजारात होते.

सुरुवातीची लक्षणे कशी ओळखाल?

• सतत जाणवणारा थकवा.
• वारंवार पोट फुगणे (Bloating).
• कामात लक्ष न लागणे किंवा गोंधळलेली अवस्था (Brain Fog).
• सांध्यांमध्ये हलकी पण वारंवार होणारी वेदना.
• त्वचेशी संबंधित समस्या.

जेव्हा काही बॅक्टेरिया शरीरातील उतींसारखे (Tissues) दिसतात, तेव्हा रोगप्रतिकारक शक्ती गोंधळते आणि स्वतःच्याच शरीरावर हल्ला करू लागते. या प्रक्रियेला ‘मॉलिक्युलर मिमिक्री’ म्हणतात, जी ऑटोइम्यून आजारांना कारणीभूत ठरते.

तज्ज्ञांचे मत

डॉ. अनिरुद्ध मसलेकर यांनी याबाबत बोलताना सांगितले की, “ऑटोइम्यून आजार नेहमी तिथेच सुरू होतात असे नाही जिथे त्यांची लक्षणे दिसतात. अनेकदा याची मूळ सुरुवात आतड्यांमधील असंतुलनापासून होते. लक्षणे सौम्य असल्याने लोक तपासणी करण्यास उशीर करतात. जर थकवा, पोटाच्या समस्या आणि शरीरातील सूज दीर्घकाळ टिकून राहत असेल, तर त्वरित तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.”

वेळीच निदान झाल्यास या आजारांवर योग्य नियंत्रण मिळवणे शक्य आहे. त्यामुळे शरीराच्या या ‘छोट्या’ संकेतांकडे मोठे दुर्लक्ष करू नका.