Gynecological Cancer Symptoms: भारतात महिलांमध्ये गायनेकॉलॉजिकल (स्त्रीरोगाशी संबंधित) कॅन्सरचे प्रमाण चिंताजनक वेगाने वाढत आहे. इंडियन काउन्सिल ऑफ मेडिकल रिसर्च (ICMR) च्या अहवालानुसार, गर्भाशय (Uterus), अंडाशय (Ovary), गर्भाशयमुख (Cervix), योनी (Vagina) आणि वल्वा (Vulva) या प्रजनन अवयवांमध्ये होणारा कॅन्सर महिलांच्या आरोग्यासमोरील मोठे आव्हान बनला आहे. मात्र, योग्य वेळी लक्षणे ओळखून उपचार सुरू केल्यास हा आजार नियंत्रणात आणणे शक्य असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात.

गायनेकॉलॉजिकल कॅन्सर म्हणजे नेमका काय?

महिलांच्या प्रजनन अवयवांतील पेशी अनियंत्रितपणे वाढू लागतात, तेव्हा कॅन्सरचा धोका निर्माण होतो. यामध्ये प्रामुख्याने खालील प्रकारांचा समावेश होतो.

  • सर्व्हायकल कॅन्सर (Cervical Cancer)
  • ओव्हेरियन कॅन्सर (Ovarian Cancer)
  • युटेराइन कॅन्सर (Uterine Cancer)
  • व्हॅजायनल कॅन्सर (Vaginal Cancer)
  • वल्वर कॅन्सर (Vulvar Cancer)

हे सर्व प्रकार गंभीर असले तरी सुरुवातीच्या टप्प्यात निदान झाल्यास उपचारांचे यशस्वी प्रमाण अधिक असते.

जास्त रक्तस्राव हा धोक्याचा इशारा असू शकतो

महिलांमध्ये मासिक पाळी किंवा योनीतून होणारा स्त्राव सामान्य असतो. मात्र, रक्तस्रावाचे प्रमाण अचानक वाढणे किंवा असामान्य स्त्राव होणे हे गंभीर आजाराचे संकेत असू शकतात.

हेही वाचा

महिलांनी ‘ही’ ६ लक्षणे लक्षात ठेवावीत

जर खालीलपैकी कोणतेही बदल दिसत असतील, तर त्वरित स्त्रीरोगतज्ज्ञांचा सल्ला घ्यावा.

  • मासिक पाळी सात दिवसांपेक्षा जास्त काळ सुरू राहणे.
  • दोन तासांपेक्षा कमी वेळात सॅनिटरी पॅड किंवा टॅम्पॉन बदलण्याची गरज भासणे.
  • पाळीदरम्यान मोठ्या प्रमाणात किंवा मोठ्या रक्ताच्या गाठी (Blood Clots) येणे.
  • जास्त रक्तस्रावामुळे दैनंदिन कामे करण्याची इच्छाच न होणे.
  • पोटाच्या खालच्या भागात सतत वेदना जाणवणे.
  • सतत थकवा, अशक्तपणा किंवा वारंवार धाप लागणे.

गायनेकॉलॉजिकल कॅन्सरची महत्त्वाची लक्षणे

काही लक्षणे वारंवार दिसत असतील, तर ती सामान्य समजण्याची चूक करू नका.

  • सतत पोट फुगल्यासारखे वाटणे.
  • कमी खाल्ल्यानंतरही पोट भरल्यासारखे वाटणे.
  • पोटदुखी किंवा पाठदुखी कायम राहणे.
  • श्रोणी (Pelvic) भागात सतत वेदना किंवा दाब जाणवणे.
  • वारंवार लघवी लागणे किंवा दीर्घकाळ बद्धकोष्ठता राहणे.
  • वल्वा भागात खाज, जळजळ, वेदना, जखम, पुरळ किंवा त्वचेच्या रंगात बदल दिसणे.

ही लक्षणे ओव्हेरियन, युटेराइन, व्हॅजायनल किंवा वल्वर कॅन्सरशी संबंधित असू शकतात.

हेही वाचा

वेळेत निदान झाल्यास उपचार शक्य

नॅशनल कॅन्सर इन्स्टिट्यूट (NCI) नुसार उपचार कॅन्सरचा प्रकार, स्टेज आणि रुग्णाची एकूण प्रकृती यावर अवलंबून असतात. सुरुवातीच्या टप्प्यात निदान झाल्यास बहुतेक रुग्ण पूर्णपणे बरे होऊ शकतात.

उपचारांमध्ये प्रामुख्याने पुढील पर्यायांचा समावेश होतो.

  • शस्त्रक्रिया (Surgery)
  • केमोथेरपी (Chemotherapy)
  • रेडिओथेरपी (Radiotherapy)
  • टार्गेटेड थेरपी (Targeted Therapy)
  • इम्युनोथेरपी (Immunotherapy)

आधुनिक उपचारपद्धतीमुळे कॅन्सरग्रस्त पेशींवर अधिक प्रभावीपणे उपचार करणे शक्य होत आहे.

धोका कमी करण्यासाठी काय कराल?

तज्ज्ञांच्या मते काही सवयी अंगीकारल्यास गायनेकॉलॉजिकल कॅन्सरचा धोका कमी होऊ शकतो.

  • HPV लस वेळेत घेणे.
  • संतुलित आणि पौष्टिक आहार घेणे.
  • नियमित व्यायाम करणे.
  • वजन नियंत्रणात ठेवणे.
  • तणाव कमी ठेवणे.
  • नियमित स्त्रीरोग तपासणी आणि स्क्रीनिंग करून घेणे.
  • डॉक्टरांच्या सल्ल्याचे पालन करणे.

कोणतीही लक्षणे दिसल्यास दुर्लक्ष करू नका

असामान्य रक्तस्राव, सतत पोटदुखी, वारंवार लघवी लागणे किंवा श्रोणी भागातील वेदना यांसारखी लक्षणे दिसत असतील तर ती ‘सामान्य’ समजून दुर्लक्ष करू नका. वेळेत तपासणी आणि योग्य उपचार केल्यास गायनेकॉलॉजिकल कॅन्सरवर प्रभावीपणे मात करता येऊ शकते.