तुम्हालाही मान आणि पाठीचे दुखणे सतावते का? तर तुमची ‘ही’ एक सवयही असू शकते यामागचं लपलेलं कारण…

इंस्टाग्रामवर शेअर केलेल्या या व्हिडीओमध्ये डॉ. जय यांनी धूम्रपानामुळे अनेक परस्पर जोडलेल्या यंत्रणांद्वारे मानदुखी होऊ शकते. याची सुरूवात रक्ताभिसरण कमी होण्यापासून होते. धूम्रपाामुळे मानेचं दुखणं उद्भवू शकतं. यामध्ये रक्तप्रवाह कमी होतो. धूम्रपानामुळे रक्तवाहिन्यांच्या आकुंचनाची समस्या निर्माण होते आणि ती वाढू शकते. यामुळे मान, डिस्क आणि इतर भागात रक्तप्रवाह कमी होतो आणि मणक्याचंही नुकसान होऊ शकतं.

डॉ. जय यांनी धूम्रपानाचा मणक्याच्या कुशनिंग सिस्टिमवर कसा परिणाम होतो याबाबत सविस्तर सांगितले आहे. मणक्यातील डिस्क इंटरव्हर्टेब्रलमध्ये पॅडिंगचे काम करते म्हणून जेव्हा ते खराब होतात तेव्हा त्यांचे कार्य प्रभावित होऊ शकते आणि बराच वेळ मानेच्या मागील बाजूस असलेल्या लिगामेंट्स आणि सांध्यावर जास्त ताण येतो. मानेवर आणि पाठीवर पडत असलेला दाब समानरित्या वितरित करण्याची क्षमता डिस्कने गमावल्यामुळे दररोजच्या हालचालींमुळे मानेवर आणि पाठीवर अतिरिक्त ताण येऊ शकतो.

दाह किंवा जळजळ ही आणखी एक महत्त्वाची समस्या आहे. धूम्रपान केल्याने वेदनांची संवेदनशीलता कशी वाढते आणि शरीराची नैसर्गिक उपचार प्रक्रिया देखील मंदावते. दैनंदिन अस्वस्थतेव्यतिरिक्त धूम्रपानामुळे पुनर्प्राप्तीवर देखील परिणाम होतो. धूम्रपान शस्त्रक्रियेनंतरच्या उपचार प्रक्रियेतही व्यत्यय आणते. त्यामुळे हाडांच्या आरोग्यावर नकारात्मक परिणाम होतो असेही डॉक्टरांनी सांगितले.

दररोज धूम्रपान करणाऱ्यांमध्ये मान आणि पाठदुखीचा त्रास कसा होतो?

ऑर्थोपेडिक ट्रॉमा आणि रोबोटिक जॉइंट रिप्लेसमेंट सर्जन डॉ. पी. सी. जगदीश यांनी दि इंडियन एक्सप्रेसला दिलेल्या माहितीप्रमाणे, “धूम्रपानामुळे रक्तवाहिन्या सतत अरूंद होतात, त्यामुळे पाठीच्या स्नायू, लिगामेंट्स आणि इंटरव्हर्टेब्रल डिस्कना ऑक्सिजन आणि पोषक तत्वांचा पुरवठा मोठ्या प्रमाणात कमी होतो. मान आणि पाठीच्या डिस्कमध्ये आधीच मर्यादित थेट रक्तपुरवठा असतो, त्यामुळे तो आणखी कमी झाल्यास डिहायड्रेशन आणि डिस्कची लवचिकता कमी होतो.”

कालांतराने यामुळे कडकपणा, मायक्रो टिअर्स आणि स्नायूंचा थकवा, कमकुवत टिश्यू या सर्व समस्या पूर्वी दुखापत नसलेल्या लोकांमध्येही मान आणि पाठदुखीच्या स्वरूपात दिसून येतात.

डिस्कची झीज आणि वाढता दाह

डॉ. जगदीश यांनी सांगितल्याप्रमाणे, डिस्क डिजनरेशन आणि जळजळ लोकांना खूप लवकर सुरू होऊ शकते. नियमित धूम्रपान केल्याने काही वर्षांतच स्पाइनल डिस्कमध्ये स्ट्रक्चरल आणि बायोकेमिकल बदल दिसून आले आहेत. निकोटीन थेट केलेजन उत्पादनात अडथळा निर्माण करते, तसंच दाह वाढवते. त्यामुळे मणक्याची झीज जलद गतीने होते.

ज्या लोकांना डिस्क डिजनरेशनची समस्या अनुवांशिकतेने आलेली असते, बैठी जीवनशैली असते, लठ्ठपणा किंवा व्हिटॅमिनची कमतरता असते त्यांना मोठ्या प्रमाणात धोका असतो. वय कितीही असो धूम्रपानामुळे मणक्याला अकाली वृद्धत्व येऊच शकते असे त्यांनी सांगितले.

धूम्रपान सोडल्यास सुधारणा होऊ शकते का?

डॉ. जगदीश सांगतात की, धूम्रपान सोडले तर काही आठवड्यांत रक्ताभिसरणात सुधारणा होते. त्यामुळे पाठीच्या कण्यातील टिश्यूंना चांगले ऑक्सिजन आणि पोषक तत्वे मिळतात. अनेक रूग्णांना सहा ते सात आठवड्यांत स्नायूंचा घट्टपणा आणि वेदनांची तीव्रता कमी झाल्याचे जाणवते. तसंच झीज होण्याची प्रगती मोठ्या प्रमाणात मंदावते. दरम्यान, धूम्रपान सोडल्याने आधी झालेले नुकसान पूर्णपणे भरून निघाले नाही तरी वेदना कमी करण्यात, कार्यक्षमता सुधारण्यामध्ये आणि पाठीच्या कण्यातील पुढील बिघाड रोखण्यात ते महत्त्वाची भूमिका बजावते.