मुंबई : वजन कमी करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या इंजेक्शन आधारित औषधांच्या किमती लवकरच मोठ्या प्रमाणात कमी होण्याची शक्यता आहे. कारण सेमाग्लूटाइड या लोकप्रिय औषधाचे पेटंट संपत असून बाजारात त्याच्या जेनेरिक (स्वस्त पर्याय) आवृत्त्यांचा प्रवेश होणार आहे. त्यामुळे उपचाराचा खर्च जवळपास निम्मा होण्याची शक्यता वर्तवली जात आहे. मात्र औषध कंपन्या केवळ किमती कमी करण्यावर न थांबता वजन कमी करणारी इकोसिस्टम तयार करण्याच्या दिशेने पावले उचलत आहेत.
सध्या वजन कमी करण्यासाठी वापरल्या जाणाऱ्या इंजेक्शन उपचारांची किंमत दरमहा सुमारे ११,००० ते १६,४०० रुपयांदरम्यान आहे. मात्र जेनेरिक पर्याय उपलब्ध झाल्यानंतर ही किंमत सुमारे ३,५०० ते ४,००० रुपयांपर्यंत खाली येऊ शकते. यामुळे मध्यमवर्गीय आणि उच्च-मध्यमवर्गीय लोकांसाठी हे उपचार अधिक परवडणारे ठरणार आहेत. तथापि औषध कंपन्या आता फक्त इंजेक्शन देण्यावर भर न देता त्यासोबत डाएट प्लॅन, नियमित तपासणी, समुपदेशन आणि जीवनशैली मार्गदर्शन देण्यावर भर देत आहेत.
यामुळे रुग्णांना अधिक परिणामकारक आणि दीर्घकालीन फायदा मिळण्याची अपेक्षा आहे. काही कंपन्या रुग्णालये, क्लिनिक आणि डिजिटल हेल्थ प्लॅटफॉर्म्ससोबत भागीदारी करून हा समन्वित उपचार मॉडेल विकसित करत आहेत.या उपचारांमध्ये रुग्णांचे सातत्याने निरीक्षण केले जाईल. औषधांच्या संभाव्य दुष्परिणामांवर लक्ष ठेवणे, आहारातील बदल सुचवणे आणि व्यायामाची योग्य योजना देणे यावर भर दिला जाणार आहे. यामुळे उपचार अधिक सुरक्षित आणि प्रभावी होण्यास मदत होईल.
भारतामध्ये सुमारे १० कोटीहून अधिक लोक मधुमेहाने ग्रस्त आहेत तर सुमारे १३.५ कोटी लोक लठ्ठपणाच्या समस्येचा सामना करत आहेत. अशा परिस्थितीत, वजन कमी करण्यासाठी प्रभावी आणि परवडणारे उपचार उपलब्ध होणे ही मोठी गरज बनली आहे. तज्ज्ञांच्या मते, लठ्ठपणा हा केवळ दिसण्याचा प्रश्न नसून तो मधुमेह, हृदयरोग आणि इतर अनेक गंभीर आजारांचे मूळ कारण आहे.
एका सर्वेक्षणानुसार, भारतातील प्रौढ लोकसंख्येतील सुमारे २८.६ टक्के लोक लठ्ठपणाच्या श्रेणीत येतात. त्यामुळे या समस्येवर उपाययोजना करणे अत्यंत गरजेचे आहे.सध्या हे उपचार मुख्यतः महानगरांपुरते मर्यादित आहेत. मात्र, औषधांच्या किमती कमी झाल्यानंतर आणि डिजिटल हेल्थ सेवांचा वापर वाढल्यानंतर, हे उपचार लहान शहरांमध्ये आणि ग्रामीण भागातही पोहोचण्याची शक्यता आहे. यामुळे अधिक लोकांना या सुविधांचा लाभ मिळू शकेल.
तज्ज्ञांनी या औषधांच्या वापराबाबत काही महत्त्वाच्या सूचना दिल्या आहेत. या इंजेक्शनमुळे काही रुग्णांमध्ये मळमळ, उलट्या, पोटदुखी यांसारखे दुष्परिणाम दिसू शकतात. काही गंभीर प्रकरणांमध्ये पॅन्क्रियाटायटिस (अग्नाशयाचा दाह) सारख्या समस्या उद्भवू शकतात. त्यामुळे डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय या औषधांचा वापर टाळावा असे तज्ज्ञांचे मत आहे.तज्ज्ञांच्या मते, वजन कमी करण्यासाठी केवळ औषधांवर अवलंबून राहणे योग्य नाही. त्यासोबत योग्य आहार, नियमित व्यायाम आणि मानसिक आरोग्याची काळजी घेणेही तितकेच महत्त्वाचे आहे. त्यामुळे औषध कंपन्या आता समन्वित उपचार पद्धतीवर भर देत आहेत, ज्यामध्ये सर्व घटकांचा समावेश असेल.
या बदलामुळे औषध कंपन्यांसाठी मोठी बाजारपेठ खुली होणार आहे. मात्र, स्पर्धा वाढल्यामुळे कंपन्यांना नावीन्यपूर्ण सेवा आणि चांगली गुणवत्ता राखावी लागणार आहे. तसेच, डॉक्टर आणि आरोग्यसेवा पुरवठादारांनाही नवीन उपचार पद्धतींबाबत प्रशिक्षण घेण्याची गरज आहे. एकंदरीत, वजन कमी करण्याच्या उपचारांमध्ये मोठा बदल घडण्याच्या उंबरठ्यावर भारत उभा आहे. स्वस्त औषधे, समन्वित उपचार पद्धती आणि वाढती जागरूकता यामुळे लठ्ठपणाच्या समस्येवर प्रभावीपणे मात करण्याची संधी निर्माण झाली आहे. मात्र, सुरक्षित आणि योग्य वापरासाठी वैद्यकीय मार्गदर्शन अत्यावश्यक राहणार आहे.
