खोकल्यासोबत घट्ट पिवळा कफ फुफ्फुसांना चिकटून बसलाय? झोपताना ‘या’ वनस्पतीचा काढा प्या, रातोरात मोकळी होईल छाती व चोंदलेलं नाक

हिवाळ्यात सर्दी, खोकला आणि श्लेष्मा खूप त्रासदायक असतात. या ऋतूत रोगप्रतिकारक शक्ती कमकुवत होते आणि विषाणूजन्य संसर्गाचा धोका वाढतो. अशा परिस्थितीत तुळशीच्या पानांचा काढा प्यायल्याने या समस्यांपासून आराम मिळू शकतो. आयुर्वेदिक आणि युनानी औषध तज्ज्ञ डॉ. सलीम जैदी यांच्या मते, तुळशीच्या पानांचे दररोज सेवन केल्याने ताण आणि चिंता कमी होण्यास मदत होते. तुळशीचा काढा केवळ मज्जासंस्थेलाच शांत करत नाही तर श्वसनसंस्थादेखील मजबूत करतो, ज्यामुळे श्वसनाच्या समस्यांपासून आराम मिळतो. पावसाळ्यात तुळशीच्या पानांचा काढा आरोग्यासाठी कसा फायदेशीर ठरतो ते जाणून घेऊया.

तुळशीची पाने नैसर्गिक रोगप्रतिकारक शक्ती वाढवणारी म्हणून काम करतात. तुळशीच्या पानांपासून बनवलेल्या काढ्याचे सेवन केल्याने सर्दी आणि खोकल्यापासून आराम मिळतोच; पण रोगप्रतिकारक शक्तीमध्येही वाढ होते. आयुर्वेदिक आणि युनानी औषध तज्ज्ञ डॉ. सलीम जैदी यांच्या मते, दररोज तुळशीच्या पानांचे सेवन केल्याने ताण आणि चिंता नियंत्रित होण्यास मदत होते. तुळशीमध्ये असलेले नैसर्गिक घटक मज्जासंस्थेला शांत करण्यासह मानसिक थकवा कमी करतात. तुळशीचा काढा श्वसनसंस्था मजबूत करतो, ज्यामुळे श्वसनाच्या समस्यांचा धोका कमी होतो. सर्दी, खोकला आणि छातीच्या कफावर उपचार करण्यासाठी तुळशीचे सेवन कसे प्रभावी ठरते ते आपण जाणून घेऊया.

सर्दी, खोकला व कफावरील उपचारासाठी तुळस का प्रभावी?

जर्नल ऑफ एथनोफार्माकोलॉजीमध्ये प्रकाशित झालेल्या संशोधनानुसार, तुळशीमध्ये सिनेओल आणि युजेनॉलसारखी संयुगे असतात. ही संयुगे फुप्फुसे आणि ब्राँकियल ट्यूबमधील श्लेष्मा पातळ करण्यास मदत करतात, ज्यामुळे तो बाहेर काढणे सोपे होते. म्हणूनच छातीत रक्तसंचय होण्यासाठी तुळशीचा काढा अत्यंत प्रभावी मानला जातो.

प्रयोगशाळेतील चाचण्यांमध्ये असे आढळून आले आहे की, तुळशीच्या पानांचा अर्क श्वसनमार्गाच्या संसर्गास कारणीभूत असलेले अनेक जीवाणू आणि विषाणू नष्ट करू शकतो. एकंदरीत या अर्काने रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते आणि त्यामुळे दीर्घकालीन सर्दी व खोकल्याच्या संसर्गास प्रतिबंध होतो. इंटरनॅशनल जर्नल ऑफ आयुर्वेद रिसर्चनुसार, तुळशीतील संयुगे श्वसनमार्गातील जळजळ कमी करतात, सर्दी आणि नाकाच्या बंदीवर उपचार करतात. सर्दीमुळे बंद झालेला श्वसनमार्ग मोकळा करण्याच्या दृष्टीने नाकातील नसांवर उपचार करतात. हिवाळ्यात जेव्हा नाक आणि घशातील नसा सुजतात, तेव्हा तुळशीचा काढा ती जळजळ कमी करतो, ज्यामुळे श्वास घेणे सोपे होते. दम्याच्या रुग्णांसाठीदेखील ते फायदेशीर असल्याचे आढळून आले आहे.

तुळशीचा काढा कसा तयार करायचा
साहित्य

८-१० ताजी तुळशीची पाने
१ कप पाणी
१/२ टीस्पून किसलेले आले
१-२ काळी मिरी
१/२ टीस्पून मध किंवा गूळ

तयारीची पद्धत

प्रथम एका पॅनमध्ये पाणी उकळवा. पाणी उकळू लागले की त्यात तुळशीची पाने घाला. हवे असल्यास तुम्ही आले आणि काळी मिरीदेखील घालू शकता. आता ते मंद आचेवर ५-७ मिनिटे उकळू द्या, जेणेकरून तुळशीचे औषधी गुणधर्म पाण्यात उतरतील. गॅस बंद करा आणि काढा गाळून घ्या. काढा कोमट झाल्यावर त्यात मध किंवा गूळ घाला आणि तो प्या. तुळशीचे पूर्ण फायदे मिळविण्यासाठी, काढा मध्यम आचेवर तीन ते पाच मिनिटांपेक्षा जास्त वेळ उकळू नका. कारण- काढा जास्त वेळ उकळल्याने त्यातील युजेनॉलसारख्या संयुगांसह औषधी गुणधर्म बाष्पीभवनामुळे निघून जातात आणि शरीराला काढ्याचे थेट फायदे मिळत नाहीत.