Heart Attack Cardiogenic Shock: सामान्य हार्ट अटॅकमध्ये रुग्णाला उपचारासाठी थोडा वेळ मिळतो. पण हृदयाशी संबंधित अशी एक गंभीर अवस्था आहे, ज्यामध्ये व्यक्तीला सावरण्याची संधीही मिळत नाही. होय, ही अशी वैद्यकीय आणीबाणीची स्थिती आहे, ज्यामध्ये हृदय अचानक शरीराच्या गरजेनुसार रक्त पंप करणे थांबवते.
शरीरात नेमकं काय घडतं?
कार्डिओजेनिक शॉक हा अनेकदा हार्ट अटॅकचाच अधिक गंभीर प्रकार असतो. हार्ट अटॅकमुळे हृदयाचे स्नायू मोठ्या प्रमाणात खराब होतात. त्यामुळे हृदयाला शरीरात नीट रक्त पंप करता येत नाही.
यामुळे रक्तदाब अचानक खूप कमी होतो. शरीरातील महत्त्वाच्या अवयवांना पुरेसं रक्त आणि ऑक्सिजन मिळत नाही. परिणामी हे अवयव एकामागोमाग एक काम करणं बंद करू लागतात.
फक्त हार्ट अटॅकच नाही, तर हृदयाच्या झडपांचे गंभीर आजार, मायोकार्डायटिस किंवा आधीपासून असलेला हार्ट फेल्युअर यामुळेही कार्डिओजेनिक शॉक येऊ शकतो.
शरीराची ही लक्षणं अजिबात दुर्लक्षित करू नका
अनेकदा लोक सुरुवातीची लक्षणं साधा थकवा किंवा सामान्य त्रास समजून घरीच आराम करतात. पण कार्डिओजेनिक शॉकमध्ये “थोडा वेळ पाहू, मग डॉक्टरांकडे जाऊ” असा विचार जीवावर बेतू शकतो. तुम्हाला किंवा तुमच्या आसपासच्या व्यक्तीला खालील लक्षणं दिसल्यास तातडीने डॉक्टरांकडे जा.
- छातीत अचानक तीव्र वेदना होणे किंवा छातीवर खूप दाब जाणवणे
- नाडी खूप वेगाने धावणे किंवा खूप मंद व कमकुवत होणे
- अचानक खूप घाम येणे आणि त्वचा थंड किंवा चिकट होणे
- गोंधळ उडणे, काही समजेनासं होणे किंवा घाबरल्यासारखं वाटणे
- श्वास घेण्यास त्रास होणे किंवा धाप लागणे
- अचानक खूप अशक्त वाटणे किंवा बेशुद्ध पडणे
‘गोल्डन विंडो’ खूप महत्त्वाची असते
कार्डिओजेनिक शॉकमध्ये डॉक्टर ‘गोल्डन विंडो’ला सर्वात महत्त्व देतात. उपचार सुरू करण्यासाठी मिळणारा हा सुरुवातीचा अमूल्य वेळ असतो. या वेळेत योग्य उपचार सुरू झाले, तर परिस्थिती अधिक बिघडण्यापासून रोखता येते.
शरीरात जितका जास्त वेळ रक्तपुरवठा कमी राहील, तितका अवयव खराब होण्याचा आणि जीवाला धोका वाढण्याचा धोका अधिक असतो.
म्हणूनच रुग्णाची तातडीने ईसीजी आणि इकोकार्डिओग्राफीसारख्या तपासण्या केल्या जातात. त्यानंतर हृदयाची कार्यक्षमता वाढवणारी औषधं दिली जातात. गरज पडल्यास मशीनची मदत घेतली जाते किंवा बंद झालेल्या रक्तवाहिन्या उघडण्यासाठी तातडीने अँजिओप्लास्टी केली जाते.
या संपूर्ण उपचार प्रक्रियेत रुग्णालयातील कॅथ लॅब आणि २४ तास उपलब्ध असलेली डॉक्टरांची टीम किती वेगाने काम करते, यावरच अनेकदा रुग्णाचा जीव अवलंबून असतो.
योग्य माहिती आणि तत्परता हाच सर्वात मोठा बचाव
आजच्या काळात बदललेली जीवनशैली, चुकीचा आहार आणि ताणतणाव यामुळे भारतात हृदयविकाराचे प्रमाण झपाट्याने वाढत आहे. चिंतेची बाब म्हणजे तरुणांमध्येही कार्डिओजेनिक शॉकसारख्या गंभीर समस्या वाढताना दिसत आहेत.
म्हणून प्रत्येकाला या लक्षणांची माहिती असणं खूप गरजेचं आहे. ज्या कुटुंबात आधीपासून हृदयविकाराचे रुग्ण आहेत, त्यांनी विशेष सतर्क राहायला हवं.
अशा वेळी रुग्णाला शक्य तितक्या लवकर प्रगत हृदयरोग उपचार सुविधा असलेल्या मोठ्या रुग्णालयात घेऊन जा. लक्षात ठेवा, या गंभीर परिस्थितीत जीव वाचवण्याचा निर्णय तासांमध्ये नाही, तर काही मिनिटांत होतो. योग्य वेळी घेतलेला निर्णय आणि तत्पर उपचार एखाद्या व्यक्तीचा अमूल्य जीव वाचवू शकतात.
(Disclaimer: वरील माहिती प्राप्त माहितीवर आधारित असून अधिक माहितीसाठी तज्ज्ञ/डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.)
