Heart Attack At Young Age: वयाच्या ३० किंवा ३५व्या वर्षी Heart attack आला तर धक्का बसतो. कारण या वयात व्यक्ती स्वतःला तरुण, फिट आणि निरोगी समजत असते. मात्र हृदयविकाराचा धोका अचानक निर्माण होत नाही. अनेकदा त्याची तयारी शरीरात अनेक वर्षांपासून सुरू असते. उच्च रक्तदाब, वाढलेले कोलेस्टेरॉल, इन्सुलिन रेझिस्टन्स, वाढते वजन, अपुरी झोप, ताणतणाव आणि तंबाखूचे सेवन यामुळे हृदय व रक्तवाहिन्यांवर हळूहळू परिणाम होऊ शकतो.
डॉ. भावना शर्मा यांच्या मते, तरुण वयात जीवनशैलीशी संबंधित आजार दिसण्याचे प्रमाण वाढताना दिसत आहे. तरुणांमध्येही टाइप-२ मधुमेह, उच्च रक्तदाब आणि फॅटी लिव्हरसारख्या समस्या आढळत आहेत.
तरुणांमध्ये हार्ट अटॅकचा धोका का वाढतोय?
आजची कॉर्पोरेट आणि डिजिटल जीवनशैली शरीराला दीर्घकाळ एकाच जागी बसवून ठेवते. ऑफिसमध्ये अनेक तास बसणे, सतत स्क्रीनसमोर काम करणे, प्रक्रिया केलेले पदार्थ खाणे, अनियमित झोप आणि कामाचा ताण यांचा एकत्रित परिणाम आरोग्यावर होऊ शकतो.
तज्ज्ञांच्या मते, दीर्घकाळ बसून राहणे, प्रोसेस्ड फूडचे अधिक सेवन आणि अनियमित झोप या सवयी जीवनशैलीशी संबंधित आजारांना आमंत्रण देऊ शकतात. हळूहळू ब्लड शुगर, ब्लड प्रेशर आणि कोलेस्टेरॉलमध्ये बदल होऊ शकतात. सुरुवातीला कोणतीही ठळक लक्षणे जाणवत नसल्यामुळे समस्या अनेकदा लक्षातही येत नाही.
हार्ट अटॅकच्या आधी अनेक वर्षे शरीरात बदल सुरू असू शकतात
हार्ट अटॅक म्हणजे केवळ त्या क्षणी सुरू झालेली समस्या असे नाही. अनेक प्रकरणांमध्ये ब्लड शुगर, रक्तातील चरबी, वाढलेली साखर आणि शरीरातील दीर्घकालीन दाह यांसारखे घटक हृदय व रक्तवाहिन्यांवर दीर्घकाळ परिणाम करत असतात. विशेष म्हणजे, व्यक्तीला बाहेरून पूर्णपणे निरोगी दिसत असतानाही हे बदल सुरू असू शकतात.
तरुणांमध्ये केवळ डायबिटीजच नव्हे, तर हाय ब्लड प्रेशर, वाढलेले कोलेस्टेरॉल, मेटाबॉलिक सिंड्रोम आणि फॅटी लिव्हर यांसारख्या समस्या दिसू शकतात. म्हणूनच ‘मला काही त्रास नाही, म्हणजे मी पूर्णपणे निरोगी आहे’ असा समज धोकादायक ठरू शकतो.
२०-३०चे वय आहे ‘प्रिव्हेन्शन विंडो’
हृदयाच्या आरोग्याची काळजी घेण्यासाठी ४०-५० वर्षांची वाट पाहण्याची गरज नाही. उलट २० आणि ३०च्या दशकातच आरोग्यदायी सवयी लावल्यास भविष्यातील धोके कमी करण्यास मदत होऊ शकते.
रोजच्या आयुष्यात ‘या’ गोष्टींकडे लक्ष द्या
१. दिवसभर बसून राहू नका
नियमित शारीरिक हालचाल महत्त्वाची आहे. WHOनुसार, प्रौढांनी आठवड्याला किमान १५० ते ३०० मिनिटे मध्यम तीव्रतेचा व्यायाम करण्याचा प्रयत्न करावा.
२. प्रत्येक वेळी बाहेरचे किंवा पॅकेज्ड पदार्थ खाणे टाळा
साखरयुक्त पेये, अतिप्रक्रिया केलेले स्नॅक्स आणि रिफाइंड कार्बोहायड्रेट्सचे वारंवार सेवन कमी करणे फायदेशीर ठरू शकते. आहारात भाज्या, फळे, डाळी, संपूर्ण धान्य, कडधान्ये, नट्स आणि पुरेसे प्रोटीन यांचा समावेश करा.
३. झोपेला ‘लक्झरी’ समजू नका
सतत कमी झोप आणि दीर्घकाळचा ताण वजन, भूक, रक्तातील साखर आणि मेटाबॉलिक आरोग्यावर परिणाम करू शकतो. त्यामुळे पुरेशी आणि नियमित झोप घेणे महत्त्वाचे आहे.
४. तंबाखूला पूर्णविराम द्या
धूम्रपान आणि तंबाखूचे सेवन हृदयाच्या आरोग्यासाठी मोठा धोका ठरू शकतो. त्यामुळे हृदय निरोगी ठेवण्यासाठी तंबाखूमुक्त राहणे हा अत्यंत महत्त्वाचा निर्णय आहे.
लक्षणे दिसण्याची वाट पाहू नका; ‘हे’ आकडे तपासत राहा
तरुण असल्यामुळे ब्लड प्रेशर, ब्लड शुगर किंवा कोलेस्टेरॉल तपासण्याची गरज नाही, असा समज चुकीचा ठरू शकतो. काही आरोग्य समस्या सुरुवातीला कोणतीही लक्षणे न देता वाढू शकतात. त्यामुळे डॉक्टरांच्या सल्ल्याने वेळोवेळी ब्लड प्रेशर, ब्लड शुगर आणि कोलेस्टेरॉल यांसारख्या मूलभूत आरोग्य तपासण्या करून घेणे महत्त्वाचे आहे.
ज्यांना लठ्ठपणा, कुटुंबात हृदयविकाराचा इतिहास, धूम्रपानाची सवय, डायबिटीजचा धोका किंवा इतर जोखीम घटक आहेत, त्यांनी तपासणीची वारंवारता डॉक्टरांच्या सल्ल्याने ठरवावी.
करिअरमध्ये पुढे जाण्याची धडपड महत्त्वाची आहे; पण त्या धावपळीत हृदयाकडे दुर्लक्ष करू नका. हार्ट अटॅकचा धोका फक्त वयस्कर लोकांपुरता मर्यादित नाही. आजची जीवनशैली भविष्यातील हृदयाच्या आरोग्यावर परिणाम करू शकते. त्यामुळे २०-३०च्या दशकातच व्यायाम, संतुलित आहार, पुरेशी झोप, तणावाचे व्यवस्थापन आणि नियमित आरोग्य तपासणी यांना प्राधान्य द्या.
