Morning Habits Heart Health: दर तीन मिनिटांनी जगात कुठेतरी एक व्यक्ती हृदयविकारामुळे प्राण गमावत आहे. पुरुष असो वा महिला, हृदयाशी संबंधित आजार हे अजूनही मृत्यूचे प्रमुख कारण ठरत आहेत. आतापर्यंत चुकीचा आहार, धूम्रपान किंवा मानसिक ताणतणाव यांनाच हृदयविकारासाठी जबाबदार धरले जात होते. मात्र, आता एका डॉक्टरांनी दिलेल्या इशाऱ्यामुळे सर्वांचे लक्ष एका सामान्य पण दुर्लक्षित सकाळच्या सवयीकडे वेधले गेले आहे. या डॉक्टरांच्या मते, ही एकच सवय तब्बल ९० टक्के हृदयविकाराच्या झटक्यांमागे अप्रत्यक्ष कारण ठरू शकते. विशेष म्हणजे, ही सवय बहुतेक लोक नकळत दररोज पाळत असतात.

सकाळी उठल्यानंतर शरीराची हालचाल न करणे खरी समस्या

डॉ. सना सॅडॉक्साई यांनी सामाजिक माध्यमांवर शेअर केलेल्या माहितीनुसार, धोका सकाळी जाग येताक्षणीच सुरू होतो. अनेक जण उठल्यावर थेट मोबाईल पाहणे, पलंगावरच बसून राहणे किंवा दीर्घकाळ कोणतीही हालचाल न करता दिवसाची सुरुवात करतात, यामुळे शरीर कमी हालचाल आणि अधिक दाहजन्य स्थितीत अडकून राहते.

“ही एक सवय हळूहळू शरीरात इन्सुलिनचा प्रतिकार वाढवते, पोटावर चरबी साठवते, रक्तदाब वाढवते आणि आतून होणारी शांत दाहजन्य प्रक्रिया तीव्र करते,” असे डॉ. सना सांगतात. या सगळ्या गोष्टी एकत्रितपणे हृदयविकाराचा धोका मोठ्या प्रमाणात वाढवतात, विशेषतः लठ्ठपणा असलेल्या व्यक्तींमध्ये.

सकाळची थोडीशी हालचाल का महत्त्वाची?

डॉ. सना यांच्या मते, सकाळी केवळ पाच ते सात मिनिटांची हालचालही शरीरासाठी मोठा बदल घडवू शकते. जलद चालणे, ताण देण्याचे व्यायाम, साधे श्वसनाचे प्रकार किंवा हलके स्ट्रेचिंग केल्याने रक्ताभिसरण सुधारते, चयापचय क्रिया सक्रिय होते आणि रक्तातील साखरेची पातळी संतुलित राहण्यास मदत होते.

“शरीराचे वजन, चयापचय आणि हृदय यांचा अतूट संबंध आहे. या नात्याकडे दुर्लक्ष केल्यास हालचाल न करणे ही हळूहळू वाढणारी, पण अतिशय धोकादायक सवय ठरते,” असा इशाराही त्यांनी दिला आहे.

दुर्लक्षित राहणारी सुरुवातीची लक्षणे

लठ्ठपणा, हट्टी पोटाची चरबी, श्वास घेण्यास त्रास, मधुमेह किंवा सतत जाणवणारा थकवा ही सगळी लक्षणे केवळ दैनंदिन थकव्याची नसून चयापचयाशी संबंधित धोक्याची सुरुवात असू शकतात, असे डॉ. सना सांगतात. वेळेवर लक्ष दिले नाही तर हीच लक्षणे पुढे जाऊन गंभीर हृदयविकारात रूपांतरित होऊ शकतात.

हृदयविकाराचे लपलेले धोके

आयर्लंडच्या हृदय आरोग्य संस्थेच्या माहितीनुसार, हृदयविकाराचा झटका म्हणजे हृदयाच्या स्नायूंना जाणारा रक्तपुरवठा अचानक थांबणे. छातीत तीव्र वेदना हे प्रमुख लक्षण मानले जात असले तरी १० ते १५ टक्के रुग्णांमध्ये कोणतीही ठळक लक्षणे दिसत नाहीत. वृद्ध व्यक्ती, महिला आणि मधुमेह असलेल्यांमध्ये हा धोका अधिक असतो. अशा वेळी प्रचंड थकवा, अशक्तपणा, धाप लागणे किंवा गोंधळल्यासारखी अवस्था जाणवू शकते.

छोट्या सवयी, मोठा परिणाम

हृदयविकाराचा धोका कमी करण्यासाठी धूम्रपान टाळणे, वजन नियंत्रणात ठेवणे, तंतुमय व संतुलित आहार घेणे आणि आठवड्यातून किमान पाच दिवस शारीरिक हालचाल करणे आवश्यक आहे. मात्र, डॉक्टरांच्या मते, सकाळच्या काही सक्रिय मिनिटांनीच आयुष्य वाचू शकते.

दिवसाची सुरुवात जर हालचालीने झाली तर हृदयासाठी तो पहिला आणि सर्वांत महत्त्वाचा संरक्षणाचा टप्पा ठरू शकतो