वय वाढलं तरी BP वाढणार नाही! ‘सायलेंट किलर’ला दूर पळवणारी ‘ही’ ५ पाने रोज सकाळी चावून खा; रक्तदाब वाढण्याची भीती विसरा!

रक्तदाब म्हणजे नेमकं काय?

हृदय रक्त शरीराच्या विविध भागांपर्यंत पोहोचवण्यासाठी रक्तवाहिन्यांमध्ये विशिष्ट दाब निर्माण करते, यालाच रक्तदाब म्हणतात. रक्तदाब सतत सामान्य मर्यादेपेक्षा जास्त राहिल्यास त्याला उच्च रक्तदाब म्हटले जाते.

रक्तदाब वाढण्यामागे अनेक कारणे असू शकतात. जास्त प्रमाणात मीठ खाणे, वजन वाढणे, व्यायामाचा अभाव, सततचा ताण, धूम्रपान, मद्यपान, अपुरी झोप, अनुवंशिकता आणि वय वाढणे ही त्यातील काही प्रमुख कारणे आहेत. काही व्यक्तींमध्ये मूत्रपिंड किंवा हार्मोन्सशी संबंधित आजारांमुळेही रक्तदाब वाढू शकतो.

डोकेदुखी, थकवा, चक्कर येणे, दृष्टी धूसर होणे किंवा श्वास घेण्यास त्रास होणे अशी लक्षणे काही जणांमध्ये दिसू शकतात. मात्र, अनेकदा कोणतीही लक्षणे जाणवत नसतानाही रक्तदाब वाढलेला असू शकतो, त्यामुळे नियमित रक्तदाब तपासणे महत्त्वाचे आहे.

‘या’ पाच पानांकडे लक्ष द्या

रक्तदाब नियंत्रणात ठेवण्यासाठी डॉक्टरांनी सांगितलेली औषधे आणि जीवनशैलीतील बदल महत्त्वाचे आहेत. त्यासोबत काही वनस्पतींच्या पानांचा आहारात समावेश केल्यास आरोग्याला पूरक फायदा होऊ शकतो. मात्र, ही पाने औषधांचा पर्याय नाहीत.

१. लसणाची हिरवी पाने (Green Garlic Leaves)

लसूण आणि त्यापासून मिळणाऱ्या पदार्थांचा आहारात समावेश केल्याने रक्तदाबावर काही प्रमाणात सकारात्मक परिणाम होऊ शकतो, असे काही अभ्यासांमध्ये दिसून आले आहे. लसणाच्या हिरव्या पानांमध्ये विविध पोषक घटक आणि वनस्पतीजन्य संयुगे असतात, त्यामुळे त्यांचा मर्यादित प्रमाणात आहारात समावेश करता येऊ शकतो.

२. कढीपत्ता (Curry Leaves)

कढीपत्ता हा भारतीय स्वयंपाकघरातील नेहमीचा घटक आहे. तो पदार्थांची चव आणि सुगंध वाढवतो. त्यात विविध पोषक घटक आढळतात, त्यामुळे कढीपत्त्याचा संतुलित आहाराचा भाग म्हणून वापर करता येतो. सकाळी रिकाम्या पोटी कढीपत्ता चावून खाण्याचा घरगुती उपाय काही ठिकाणी सांगितला जातो; मात्र त्यामुळे उच्च रक्तदाब निश्चितपणे कमी होतो असे मानण्यापूर्वी वैद्यकीय सल्ला घेणे आवश्यक आहे.

३. ओव्याची पाने (Ajwain Leaves)

ओव्याच्या हिरव्या पानांचा वापर पारंपरिक पद्धतीने केला जातो. त्यामध्ये काही जीवनसत्त्वे आणि प्रतिऑक्सिडंट घटक आढळतात. या पानांचा आहारात योग्य प्रमाणात समावेश आरोग्यासाठी पूरक ठरू शकतो. मात्र, रिकाम्या पोटी ओव्याची पाने खाल्ल्याने रक्तदाब हमखास कमी होतो याचा ठोस पुरावा नाही.

४. कडुनिंबाची पाने (Neem Leaves)

कडुनिंबाला पारंपरिक औषधी वनस्पती म्हणून महत्त्व दिले जाते. त्याच्या पानांमध्ये विविध वनस्पतीजन्य संयुगे आढळतात, त्यामुळे कडुनिंबाच्या पानांचा उपयोग अनेक पारंपरिक पद्धतींमध्ये केला जातो. मात्र, उच्च रक्तदाबावर उपचार म्हणून नियमितपणे कडुनिंबाची पाने चावणे किंवा त्यांचा रस पिण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे योग्य ठरेल.

५. तुळशीची पाने (Tulsi Leaves)

तुळशीच्या पानांचा भारतीय पारंपरिक आरोग्यपद्धतीत मोठ्या प्रमाणावर वापर केला जातो. तुळशीमध्ये प्रतिऑक्सिडंट गुणधर्म असलेली काही संयुगे आढळतात, त्यामुळे तुळशीचा संतुलित आहाराचा भाग म्हणून वापर केला जाऊ शकतो. मात्र, तुळशीची पाने रिकाम्या पोटी खाल्ल्याने उच्च रक्तदाब बरा होतो असे ठामपणे म्हणता येत नाही.

रक्तदाब असेल तर ही गोष्ट लक्षात ठेवा

उच्च रक्तदाबाकडे दुर्लक्ष केल्यास हृदयविकार, पक्षाघात आणि मूत्रपिंडांशी संबंधित गंभीर समस्या निर्माण होण्याचा धोका वाढू शकतो, त्यामुळे केवळ घरगुती उपायांवर अवलंबून न राहता नियमित रक्तदाब तपासणे, मिठाचे प्रमाण कमी करणे, नियमित व्यायाम करणे, वजन नियंत्रणात ठेवणे आणि डॉक्टरांनी दिलेली औषधे वेळेवर घेणे महत्त्वाचे आहे.

वरील पाने आहाराचा भाग म्हणून वापरली जाऊ शकतात; मात्र रक्तदाबाची औषधे स्वतःहून बंद करू नयेत किंवा त्याऐवजी कोणताही घरगुती उपाय सुरू करू नये. उच्च रक्तदाब असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घेणे सर्वांत सुरक्षित आहे.