सर्दी, कफ, खोकला रातोरात होईल गायब! फक्त आजीच्या बटव्यातील ५ मिनिटांचे ‘हे’ साधे उपाय करा; झटक्यात बाहेर पडेल छातीत साचलेला कफ

बदलत्या हवामानात शरीराला वातावरणाशी जुळवून घेण्यासाठी थोडा वेळ लागतो. अशा वेळी विश्रांती, पुरेसे पाणी आणि संतुलित आहार महत्त्वाचा ठरतो. त्याचबरोबर आपल्या आजीच्या बटव्यातील काही साधे घरगुती उपायही सर्दी-खोकल्यामुळे होणाऱ्या त्रासात तात्पुरता आराम देऊ शकतात. मात्र, ताप जास्त असेल किंवा त्रास वाढत असेल, तर केवळ घरगुती उपायांवर अवलंबून न राहता, डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.

सुरुवात करा ‘या’ साध्या उपायाने…

सर्दी-खोकला किंवा घसा खवखवत असेल, तर कोमट पाणी पिणे हा सर्वांत सोपा उपाय आहे. दिवसभर थोडे थोडे कोमट पाणी घेतल्याने घशाला आराम मिळू शकतो. शरीरातील पाण्याची कमतरता होऊ नये यासाठी पुरेसे द्रवपदार्थ घेणेही महत्त्वाचे आहे.

घशात कफ साचल्यास कोमट पाण्यामुळे घशातील चिकटपणा कमी होण्यास मदत होऊ शकते. गरम पाणी घोट घोट प्यायल्याने घसा कोरडा पडण्याची शक्यताही कमी होते.

हळदीचा उपयोग ठरू शकतो फायदेशीर

आजीच्या बटव्यात हळदीला नेहमीच महत्त्वाचे स्थान राहिले आहे. हळदीमध्ये कर्क्युमिन नावाचा घटक असतो. त्याच्या दाहशामक गुणधर्मांवर संशोधन झाले आहे. त्यामुळे घसा दुखणे किंवा सर्दी-खोकल्यामुळे होणाऱ्या अस्वस्थतेत हळदीचे कोमट दूध किंवा आहारातील मर्यादित प्रमाणातील हळद उपयोगी ठरू शकते.

हळद म्हणजे सर्दी किंवा फ्लूवरील औषध नाही, हे लक्षात ठेवणे महत्त्वाचे आहे. कोणत्याही पदार्थाचे अति सेवन टाळावे.

खोकला आणि घशातील कफासाठी मध

घसा खवखवत असेल किंवा कोरडा खोकला त्रास देत असेल, तर मधाचा उपयोग काही लोकांना आराम देऊ शकतो. विशेषतः रात्रीच्या खोकल्यामुळे झोपेचा त्रास होत असल्यास थोडा मध घशाला शांत करण्यास मदत करू शकतो.

मात्र, एक वर्षापेक्षा कमी वयाच्या बाळांना मध देऊ नये. मधुमेह असलेल्या व्यक्तींनीही त्याचे सेवन करताना काळजी घ्यावी.

नाक बंद? वाफ घेण्याचा उपाय

सर्दीमुळे नाक बंद होणे, घशात कफ जाणवणे किंवा नाक-घशात कोंडी झाल्यास वाफ घेतल्याने काही काळ आराम मिळू शकतो. वाफेमुळे नाकातील कोंडी कमी होण्यास आणि चिकट स्राव सैल होण्यास मदत होऊ शकते.

मात्र, वाफ घेताना विशेष काळजी घ्या. खूप गरम वाफेमुळे त्वचा किंवा श्वसनमार्ग भाजण्याचा धोका असतो. विशेषतः लहान मुलांना गरम पाण्याची वाफ देताना खबरदारी घेणे आवश्यक आहे.

अश्वगंधाबाबत घाई करू नका

आयुर्वेदामध्ये अश्वगंधाचा पारंपरिक वापर केला जातो. ताण आणि झोप यांसारख्या बाबींवर तिच्या परिणामांबाबत काही संशोधन उपलब्ध आहे. मात्र, सर्दी-खोकला किंवा फ्लूपासून बचाव करण्यासाठी किंवा त्यावर उपचार करण्यासाठी अश्वगंधा ही वनस्पती प्रभावी आहे, असे ठामपणे सांगण्यासाठी पुरेसे पुरावे उपलब्ध नाहीत.

त्यामुळे सर्दी झाली म्हणून स्वतःहून अश्वगंधाची मात्रा ठरवून दिवसातून अनेक वेळा घेणे टाळावे. गर्भवती महिला, स्तनपान करणाऱ्या महिला, दीर्घकालीन आजार असलेल्या व्यक्ती किंवा नियमित औषधे घेणाऱ्यांनी कोणतेही पूरक औषध घेण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.

ताप आल्यास फक्त घरगुती उपायांवर विसंबू नका

सर्दी-खोकल्यासोबत हलका ताप जाणवू शकतो. अशा वेळी विश्रांती घेणे, पुरेसे पाणी पिणे आणि हलका पौष्टिक आहार घेणे महत्त्वाचे आहे. मात्र, ताप जास्त असेल, अनेक दिवस टिकत असेल, श्वास घेण्यास त्रास होत असेल, छातीत दुखत असेल किंवा प्रकृती सतत खालावत असेल, तर वैद्यकीय तपासणी करून घेणे आवश्यक आहे.

सर्दी, खोकला, कफ किंवा ताप यामागे वेगवेगळी कारणे असू शकतात. त्यामुळे आजीच्या बटव्यातील हे घरगुती उपाय केवळ किरकोळ लक्षणांमध्ये आराम मिळविण्यासाठी पूरक म्हणून पाहावेत. गंभीर लक्षणे असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घेणे हाच सुरक्षित मार्ग आहे.