रोजच्या जेवणातलं ‘चिमूटभर’ मीठ पडतंय महागात! फक्त BP नाही, हृदय आणि किडनीवरही होतो गंभीर परिणाम

मीठातील सोडियम शरीरातील पाणी संतुलित ठेवणे, नसांचे कार्य आणि स्नायूंच्या हालचालींसाठी आवश्यक असते. पण शरीरात सोडियमचे प्रमाण गरजेपेक्षा जास्त झाले तर त्याचा ताण रक्तवाहिन्या, हृदय आणि किडनीवर पडू शकतो.

दिवसाला किती मीठ खावे?

जागतिक आरोग्य संघटनेनुसार (WHO), प्रौढांनी दिवसाला ५ ग्रॅमपेक्षा कमी मीठ सेवन करावे. हे प्रमाण साधारण एका छोट्या चमच्यापेक्षाही कमी आहे. महत्त्वाची गोष्ट म्हणजे हे केवळ स्वयंपाकात घातलेल्या मीठाचे प्रमाण नाही. पॅकेज्ड फूड, नमकीन, चिप्स, सॉस, लोणची, इन्स्टंट पदार्थ आणि इतर प्रोसेस्ड फूडमधून मिळणारे सोडियमदेखील यामध्येच मोजले जाते.

सर्वात आधी ब्लड प्रेशरवर होतो परिणाम

जास्त सोडियम शरीरात गेल्यानंतर काही लोकांच्या शरीरात अतिरिक्त पाणी साचू शकते. त्यामुळे रक्ताचे प्रमाण आणि रक्तवाहिन्यांवरील दबाव वाढू शकतो. परिणामी ब्लड प्रेशर वाढण्याचा धोका निर्माण होतो. यामुळेच उच्च रक्तदाब असलेल्या व्यक्तींना आहारातील मीठ कमी करण्याचा सल्ला दिला जातो. दीर्घकाळ रक्तदाब वाढलेला राहिल्यास हृदय आणि रक्तवाहिन्यांवर सतत ताण येतो. त्यामुळे हृदयविकार आणि स्ट्रोकचा धोका वाढू शकतो.

हृदयावरही वाढतो ताण

जास्त मीठ आणि उच्च रक्तदाब यांचा जवळचा संबंध आहे. रक्तदाब वाढल्यास संपूर्ण शरीरात रक्त पोहोचवण्यासाठी हृदयाला अधिक मेहनत घ्यावी लागू शकते. ही परिस्थिती दीर्घकाळ कायम राहिल्यास हृदय आणि रक्तवाहिन्यांवर अतिरिक्त दबाव पडू शकतो. त्यामुळे हृदयाच्या आरोग्याकडे दुर्लक्ष करणे महागात पडू शकते.

किडनीलाही करावी लागते जास्त मेहनत

शरीरातील सोडियम आणि पाण्याचे संतुलन राखण्यात किडनीची महत्त्वाची भूमिका असते. शरीरात सोडियमचे प्रमाण जास्त झाल्यास ते बाहेर काढण्यासाठी किडनीवर अतिरिक्त कामाचा भार पडतो. त्याचबरोबर जास्त सोडियममुळे रक्तदाब वाढत राहिल्यास किडनीच्या आरोग्यावरही त्याचा विपरीत परिणाम होऊ शकतो. ज्यांना आधीपासून किडनीशी संबंधित समस्या आहेत, त्यांनी आहारातील मीठ किती आहे याकडे विशेष लक्ष देणे गरजेचे आहे.

शरीरात पाणी साचण्याचीही शक्यता

सोडियम शरीरातील पाण्याचे संतुलन नियंत्रित करण्यात मदत करते. मात्र सोडियमचे प्रमाण खूप वाढल्यास काही व्यक्तींमध्ये शरीरात अतिरिक्त द्रव साचू शकतो. हृदय, किडनी किंवा इतर काही आरोग्यविषयक समस्या असलेल्या व्यक्तींमध्ये हा परिणाम अधिक जाणवू शकतो.

‘वरून मीठ’ घालण्याची सवय आजच बदला

जेवण तयार झाल्यानंतर त्यावर पुन्हा मीठ टाकण्याची सवय अनेकांना असते. पण पदार्थाची चव वाढवण्यासाठी वारंवार अतिरिक्त मीठ घेण्याऐवजी ही सवय कमी करणे फायदेशीर ठरू शकते.

मीठ कमी करण्यासाठी या गोष्टी लक्षात ठेवा:

• स्वयंपाक करताना मीठाचे प्रमाण मोजून वापरा.
• जेवणावरून अतिरिक्त मीठ टाकणे टाळा.
• चिप्स, नमकीन आणि इतर खारट स्नॅक्सचे सेवन कमी करा.
• पॅकेज्ड आणि प्रोसेस्ड फूडचे लेबल तपासा.
• सॉस, लोणची आणि इन्स्टंट पदार्थांमध्ये सोडियमचे प्रमाण जास्त असू शकते, त्यामुळे त्यांचे सेवन मर्यादित ठेवा.
• चव वाढवण्यासाठी लिंबू, मसाले, कोथिंबीर यांसारख्या पर्यायांचा वापर करता येतो.

मीठ पूर्णपणे बंद करणे हा उपाय नाही; योग्य प्रमाणात सेवन करणे महत्त्वाचे आहे. विशेषतः उच्च रक्तदाब, हृदय किंवा किडनीशी संबंधित समस्या असलेल्या व्यक्तींनी डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञांच्या सल्ल्यानुसार आपल्या आहारातील सोडियमचे प्रमाण ठरवावे. ‘चिमूटभर’ म्हणून दुर्लक्ष केलेल्या मीठाचे प्रमाण दिवसभरात किती वाढते, याकडे लक्ष देणेच आरोग्यासाठी महत्त्वाचे ठरू शकते.