किडनी निरोगी ठेवायची असेल तर दिवसाला किती पाणी प्यावे?

किडनीचे आरोग्य चांगले ठेवण्यासाठी पुरेसे पाणी पिणे महत्त्वाचे आहे, असे डॉक्टर सामान्यतः सांगतात. पाणी शरीरातील टाकाऊ पदार्थ मूत्रावाटे बाहेर टाकण्यास मदत करते आणि डिहायड्रेशन टाळते. मात्र, प्रत्येक व्यक्तीला किती पाणी आवश्यक आहे हे वय, हवामान, शारीरिक हालचाल आणि आरोग्याच्या स्थितीनुसार बदलते. किडनीचा आजार, हृदयविकार किंवा डॉक्टरांनी द्रवपदार्थांवर मर्यादा सांगितली असल्यास स्वतःहून जास्त पाणी पिऊ नये.

किडनी निरोगी ठेवण्यासाठी दिवसभरात किती पाणी प्यावे याचे एकच प्रमाण सर्वांसाठी लागू होत नाही. साधारणपणे निरोगी प्रौढ व्यक्तीने तहान, हवामान आणि शारीरिक हालचाल लक्षात घेऊन पुरेसे द्रवपदार्थ घ्यावेत.

साधारण प्रमाण : अनेक निरोगी प्रौढांसाठी दिवसाला एकूण २–३ लिटर द्रवपदार्थ हा एक सामान्य मार्गदर्शक ठरू शकतो. यात पाणी तसेच दूध, सूप, फळे-भाज्यांमधील पाणी यांचाही समावेश होतो.

पाणी कमी पडू देऊ नका : शरीरात पाण्याची कमतरता झाल्यास मूत्र अधिक गडद होऊ शकते. नियमितपणे पुरेसे पाणी घेतल्याने शरीरातील टाकाऊ पदार्थ मूत्रातून बाहेर जाण्यास मदत होते.

मूत्राचा रंग लक्षात घ्या : फिकट पिवळ्या रंगाचे मूत्र साधारणपणे पुरेसे हायड्रेशन दर्शवते. सतत गडद पिवळे मूत्र दिसत असल्यास द्रवपदार्थांचे सेवन कमी असण्याची शक्यता असते.

उन्हाळ्यात पाणी वाढवा : उष्ण हवामानात किंवा जास्त घाम येत असल्यास शरीराला अधिक द्रवपदार्थांची गरज भासू शकते.

व्यायाम करणाऱ्यांनी काळजी घ्यावी : व्यायाम किंवा जास्त शारीरिक श्रम करताना घामाद्वारे पाणी आणि क्षार कमी होतात, त्यामुळे गरजेनुसार अतिरिक्त द्रवपदार्थ घ्यावेत.

किडनी स्टोनचा इतिहास असल्यास : काही प्रकारच्या किडनी स्टोनमध्ये अधिक द्रवपदार्थ घेण्याचा सल्ला दिला जाऊ शकतो. मात्र, योग्य प्रमाण डॉक्टर व्यक्तीनुसार ठरवतात.

अति पाणीही धोकादायक : कमी वेळात खूप मोठ्या प्रमाणात पाणी प्यायल्यास रक्तातील सोडियमचे प्रमाण धोकादायकरीत्या कमी होऊ शकते, त्यामुळे ‘जास्त पाणी म्हणजे जास्त आरोग्य’ असे नाही.

किडनीचा आजार असल्यास : किडनीची कार्यक्षमता कमी असल्यास शरीर अतिरिक्त पाणी बाहेर टाकू शकत नाही. अशावेळी डॉक्टरांनी सांगितलेल्या द्रवपदार्थांच्या मर्यादेचे पालन करणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे.