ब्लड शुगर नियंत्रणात ठेवण्यासाठी रात्रीच्या रुटीनमध्ये करा ‘हे’ बदल; आहारापासून झोपेपर्यंत लक्षात ठेवा ‘हे’ नियम

डायबिटीज नियंत्रणात ठेवण्यासाठी डॉक्टरांनी सांगितलेली औषधे आणि उपचार नियमित घेणे जितके महत्त्वाचे आहे, तितकेच दैनंदिन जीवनातील सवयींकडे लक्ष देणेही गरजेचे आहे. डायबिटीजची औषधे स्वतःहून बंद करणे, डोस कमी करणे किंवा बदलणे टाळा. तुमचा डायबिटीजचा प्रकार, इतर आजार आणि औषधांनुसार उपचार ठरतात. एमबीबीएस डॉक्टर शालिनी सिंह सोलंकी यांच्या म्हणण्यानुसार, जीवनशैलीत योग्य बदल केल्यास काही लोकांमध्ये रक्तातील साखर नियंत्रणात ठेवण्यास मदत होऊ शकते. मात्र, प्रत्येक व्यक्तीची परिस्थिती वेगळी असल्याने डॉक्टरांचा सल्ला महत्त्वाचा आहे.

१. आहारात इसबगोलचा समावेश करा

इसबगोलमध्ये मोठ्या प्रमाणात फायबर असते. फायबरयुक्त पदार्थांचा आहारात समावेश केल्याने पचनक्रिया आणि जेवणानंतर रक्तातील साखरेची वाढ नियंत्रित ठेवण्यास काही प्रमाणात मदत होऊ शकते. इसबगोल घ्यायचा असल्यास योग्य प्रमाणाबाबत डॉक्टर किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घ्या आणि तो पुरेशा पाण्यासोबत घ्या. डायबिटीजची औषधे घेत असाल तर इसबगोल सुरू करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे योग्य ठरेल.

२. रात्रीचे जेवण लवकर आणि हलके ठेवा

रात्री उशिरा आणि खूप जड जेवण करण्याची सवय आरोग्यासाठी त्रासदायक ठरू शकते. रात्रीच्या जेवणात डाळी, भाज्या आणि इतर पौष्टिक पदार्थांचा समतोल असावा. रोटी किंवा भाताचे प्रमाण गरजेनुसार ठेवा. तळलेले, अतिशय तेलकट आणि जास्त साखर असलेले पदार्थ वारंवार खाणे टाळणे फायदेशीर ठरू शकते.

३. जेवणानंतर थोडे चालणे ठेवा

जेवणानंतर हलके चालणे ही रोजच्या दिनचर्येत सहज समाविष्ट करता येणारी सवय आहे. जेवणानंतरची हलकी शारीरिक हालचाल रक्तातील ग्लुकोज नियंत्रणास मदत करू शकते. मात्र, किती वेळ चालायचे आणि व्यायामाची तीव्रता किती असावी हे व्यक्तीच्या आरोग्यानुसार बदलते. त्यामुळे विशेषतः डायबिटीजसोबत इतर आरोग्याच्या समस्या असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.

४. दालचिनीच्या पाण्याला ‘शुगरवरील उपचार’ समजू नका

दालचिनी किंवा इतर मसाल्यांचे पाणी प्यायल्याने डायबिटीज बरा होतो किंवा रक्तातील साखर निश्चितपणे नियंत्रणात राहते, असे समजणे योग्य नाही. अशा घरगुती उपायांबाबत ठोस पुरावे मर्यादित आहेत. त्यामुळे दालचिनीचे पाणी प्यायचे असल्यास ते केवळ आहाराचा एक भाग म्हणून घ्या; डॉक्टरांनी दिलेली औषधे किंवा उपचार त्याऐवजी वापरू नका.

५. झोपेची वेळ निश्चित करा

अपुरी किंवा अनियमित झोप शरीरातील हार्मोन्स, भूक आणि चयापचयावर परिणाम करू शकते. त्यामुळे दररोज ठरावीक वेळी झोपण्याचा प्रयत्न करा आणि साधारण ७ ते ८ तासांची पुरेशी झोप घेण्याला प्राधान्य द्या.

औषधे बंद करून घरगुती उपायांवर अवलंबून राहू नका

डायबिटीज ही दीर्घकाळ व्यवस्थापनाची गरज असलेली स्थिती आहे. केवळ एखादा घरगुती उपाय, काढा किंवा मसाला घेतल्याने रक्तातील साखर नियंत्रणात येईलच असे नाही. रक्तातील ग्लुकोजची तपासणी, डॉक्टरांनी सांगितलेले उपचार, योग्य आहार, नियमित शारीरिक हालचाल, वजनाचे व्यवस्थापन आणि पुरेशी झोप यांचा एकत्रित विचार करणे महत्त्वाचे आहे.

डायबिटीजची औषधे स्वतःहून बंद किंवा कमी करू नका. रक्तातील साखर वारंवार कमी-जास्त होत असल्यास किंवा उपचारांमध्ये बदल करायचा असल्यास डॉक्टरांचा सल्ला घ्या.