घराच्या बाल्कनीत किंवा अंगणात सुंदर फुलझाडे असावीत, अशी अनेकांची इच्छा असते. मात्र रोपांची योग्य पद्धतीने लागवड कशी करायची, कटिंग कशी रुजवायची किंवा नवीन रोप कसे तयार करायचे याची माहिती नसल्याने अनेकदा अपेक्षित परिणाम मिळत नाही. अशातच सोशल मीडियावर गुलाबाची कळी, लवंग आणि कोरफड वापरून रोप तयार करण्याची एक गार्डनिंग ट्रिक चर्चेत आहे. या पद्धतीत कोरफडीच्या पानातील जेलचा वापर कटिंगसाठी केला जातो. ही पद्धत काही जण घरच्या घरी रोप तयार करण्यासाठी वापरताना दिसतात. मात्र यामुळे रोप हमखास रुजेल किंवा वेगाने वाढेल, याची वैज्ञानिक हमी नाही.
मग ही पद्धत नेमकी कशी केली जाते?
सर्वात आधी कोरफडीचं जाड पान घ्या. यासाठी ताजं, जाड आणि रसदार कोरफडीचं पान घ्या. सुरीच्या मदतीने त्याचा वरचा भाग कापून घ्या, जेणेकरून आतील जेल स्पष्ट दिसेल. कोरफड जेलमध्ये पाणी आणि काही जैवसक्रिय घटक असतात. त्यामुळे कटिंगभोवती ओलावा टिकवून ठेवण्यास त्याची मदत होऊ शकते. मात्र कोरफड हा सिद्ध झालेला ‘रूटिंग हार्मोन’ आहे, असे समजणे योग्य नाही.
गुलाबाची कळी कोरफडीत लावा
यानंतर ताजी गुलाबाची कळी किंवा योग्य गुलाबाची कटिंग घ्या. तिचा खालचा भाग कोरफडीच्या जेलमध्ये हलक्या हाताने रोवा. कळी किंवा कटिंगमध्ये कुज येऊ नये यासाठी सुरुवातीला जास्त पाणी साचणार नाही, याची काळजी घ्या.
आता लवंगाचा वापर करा
कोरफडच्या जेलमध्ये गुलाबाच्या कटिंगजवळ एक-दोन अख्ख्या लवंगा लावल्या जातात. सोशल मीडियावरील या ट्रिकमध्ये लवंगला नैसर्गिक कीटक प्रतिबंधक आणि बुरशीविरोधी घटक म्हणून दाखवले जाते. मात्र लवंग लावल्यामुळे गुलाबाची मुळे वेगाने फुटतात किंवा कीटक पूर्णपणे दूर राहतात, याचा ठोस वैज्ञानिक पुरावा उपलब्ध नाही. त्यामुळे हा भाग गार्डनिंग हॅक म्हणूनच पाहणे योग्य ठरेल.
कोरफडचा तुकडा मातीत लावा
गुलाबाची कळी आणि लवंग कोरफडमध्ये सेट केल्यानंतर तो भाग पानापासून वेगळा करा. आता कुंडीमध्ये हलकी, भुसभुशीत आणि पाण्याचा चांगला निचरा होणारी माती घ्या. मातीत छोटा खड्डा करून एलोवेराचा तुकडा त्यात ठेवा. गुलाबाच्या कटिंगचा वरचा भाग मातीच्या वर राहील, याची काळजी घ्या.
पाणी देताना ही चूक करू नका
रोप लावल्यानंतर थोडे पाणी द्या. मात्र कुंडीमध्ये पाणी साचणार नाही, याची काळजी घेणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. कुंडी पुरेसा सूर्यप्रकाश असलेल्या पण सुरुवातीला कडक थेट उन्हापासून थोडी सुरक्षित जागी ठेवू शकता. मातीचा वरचा थर कोरडा वाटल्यासच आवश्यकतेनुसार पाणी द्या.
काही दिवसांनी रोप फुटेल का?
सोशल मीडियावरील व्हिडीओमध्ये या पद्धतीनंतर काही दिवसांत हिरवे अंकुर आणि पुढे गुलाबाची पाने दिसताना दाखवली जातात. मात्र प्रत्यक्षात गुलाबाची कळी अशा प्रकारे सहज मुळे धरतेच असे नाही. गुलाबाच्या रोपासाठी योग्य स्टेम कटिंग, योग्य आर्द्रता, तापमान, प्रकाश आणि पाण्याचा निचरा यांचा मोठा वाटा असतो. त्यामुळे प्रत्येक वेळी हा प्रयोग यशस्वी होईलच असे नाही.
गुलाब वाढवायचा असेल तर योग्य कटिंग महत्त्वाची
गुलाबाचे नवीन रोप तयार करण्यासाठी फक्त कळीपेक्षा निरोगी स्टेम कटिंग वापरणे साधारणपणे अधिक व्यवहार्य मानले जाते. कटिंगमध्ये काही पाने आणि योग्य आकाराचे खोड असणे महत्त्वाचे असते. म्हणून सोशल मीडियावरील हा प्रयोग मजेदार गार्डनिंग हॅक म्हणून करून पाहता येईल; पण त्यातून हमखास गुलाबाचे नवीन रोप तयार होईल, अशी अपेक्षा ठेवू नका.
घरच्या गार्डनसाठी छोटासा प्रयोग
कोरफड, गुलाब आणि लवंग वापरण्याची ही पद्धत पाहायला नक्कीच आकर्षक आहे. घरच्या घरी गार्डनिंगची आवड असेल तर छोट्या कुंडीत हा प्रयोग करून पाहू शकता. मात्र रोपाची वाढ न झाल्यास त्याला फक्त तुमची पद्धत चुकीची होती असे समजू नका. गुलाबाच्या कटिंगचा प्रकार, हवामान, माती, ओलावा आणि प्रकाश यासारखे अनेक घटक त्यावर परिणाम करतात.
