स्ट्रोकचा धोका कमी करण्यासाठी महागडे पदार्थ नको; स्वयंपाकघरातच आहेत ‘हे’ ५ पदार्थ, वेळीच घ्या योग्य आहार

आहार आणि स्ट्रोकचा धोका यांचा संबंध काय?

आपण रोज काय खातो याचा रक्तदाब, कोलेस्ट्रॉल, रक्तातील साखर आणि वजनावर परिणाम होऊ शकतो. उदाहरणार्थ, सोडियमचे म्हणजेच मिठाचे जास्त सेवन रक्तदाब वाढवू शकते. दुसरीकडे, फळे, भाज्या, संपूर्ण धान्य आणि नट्स यांसारख्या पदार्थांमधून फायबर, पोटॅशियम, मॅग्नेशियम आणि असंतृप्त चरबी मिळते.

उच्च रक्तदाब हा स्ट्रोकचा महत्त्वाचा नियंत्रित करता येणारा जोखीम घटक आहे. त्यामुळे रक्तदाब नियंत्रणात ठेवण्यासाठी संतुलित आहार, मिठाचे प्रमाण कमी करणे, पोटॅशियमयुक्त पदार्थांचा योग्य समावेश आणि नियमित शारीरिक हालचाल यांना महत्त्व दिले जाते.

उच्च रक्तदाब आणि कोलेस्ट्रॉलमुळे स्ट्रोकचा धोका का वाढतो?

रक्तदाब दीर्घकाळ वाढलेला राहिल्यास रक्तवाहिन्यांवर अतिरिक्त ताण येतो. त्यामुळे रक्तवाहिन्यांचे नुकसान होऊन स्ट्रोकचा धोका वाढू शकतो. त्याचप्रमाणे, रक्तातील एलडीएल म्हणजेच ‘वाईट’ कोलेस्ट्रॉल वाढल्यास रक्तवाहिन्यांमध्ये चरबीचे थर म्हणजेच प्लाक जमा होण्याची प्रक्रिया वाढू शकते. त्यामुळे रक्तवाहिन्या अरुंद होऊन रक्तप्रवाहावर परिणाम होण्याची शक्यता असते. म्हणूनच आहार असा असावा की जो रक्तदाब, कोलेस्ट्रॉल, रक्तातील साखर आणि वजन नियंत्रणात ठेवण्यास मदत करेल.

स्ट्रोकचा धोका कमी करण्यासाठी आहारात कोणते पदार्थ घ्यावेत?

पालेभाज्या ठेवा ताटात

पालक, मेथी, शेपू, मोहरीची भाजी आणि इतर हिरव्या पालेभाज्यांमध्ये फायबर, फोलेट, पोटॅशियम, मॅग्नेशियम आणि विविध जीवनसत्त्वे असतात. पोटॅशियमयुक्त पदार्थ संतुलित आहाराचा भाग म्हणून घेतल्यास रक्तदाब व्यवस्थापनास मदत होऊ शकते. त्यामुळे रोजच्या आहारात हिरव्या भाज्यांचा समावेश करण्याचा प्रयत्न करा.

फळांचा रस नाही, अख्खं फळ खा

स्ट्रॉबेरी, ब्लूबेरी, रास्पबेरी यांसारख्या बेरीजबरोबरच भारतात सहज मिळणारी पेरू, सफरचंद, नाशपती, संत्री, पपई यांसारखी फळेही चांगले पर्याय आहेत. फळांचा रस पिण्यापेक्षा अख्खे फळ खाणे अधिक योग्य, कारण त्यातून आहारातील तंतू म्हणजेच फायबर मिळते. फळे आणि भाज्यांनी समृद्ध आहार हृदय व रक्तवाहिन्यांच्या आरोग्यासाठी उपयुक्त मानला जातो.

पांढऱ्या तांदळाऐवजी संपूर्ण धान्यांना प्राधान्य

ओट्स, ज्वारी, बाजरी, नाचणी, जव, दलिया, ब्राउन राइस, क्विनोआ आणि इतर संपूर्ण धान्यांचा आहारात योग्य प्रमाणात समावेश करता येतो. संपूर्ण धान्यांमध्ये फायबर आणि विविध पोषक घटक असतात. आहारातील फायबर कोलेस्ट्रॉलच्या व्यवस्थापनासह एकूण हृदय-चयापचय आरोग्यासाठी उपयुक्त ठरू शकते.

बदाम, अक्रोड आणि बियांचा छोटा वाटा ठेवा

बदाम, अक्रोड, पिस्ता, शेंगदाणे तसेच चिया आणि जवसाच्या बिया यामध्ये असंतृप्त चरबी, फायबर, मॅग्नेशियम आणि इतर वनस्पतीजन्य पोषक घटक असतात. मात्र नट्स खाताना मीठ न घातलेले पर्याय निवडणे आणि प्रमाणावर नियंत्रण ठेवणे महत्त्वाचे आहे. ऑलिव्ह ऑइलसारख्या असंतृप्त चरबीच्या स्रोतांचाही संतुलित आहारात समावेश करता येतो.

मासे आणि प्रथिनांचे आरोग्यदायी स्रोत निवडा

सॅल्मन, सार्डिन आणि मॅकेरलसारख्या फॅटी फिशमध्ये ओमेगा-३ फॅटी अॅसिड असतात. माशांचा समावेश हृदयासाठी पोषक आहारपद्धतीचा भाग असू शकतो. मात्र तुम्ही शाकाहारी असाल तर चिंता करण्याची गरज नाही. डाळी, हरभरा, राजमा, सोयाबीन, टोफू, इतर कडधान्ये, बिया आणि मीठ न घातलेले नट्स हे प्रथिनांचे चांगले पर्याय ठरू शकतात.

फक्त एक पदार्थ नाही, संपूर्ण आहारपद्धत महत्त्वाची

स्ट्रोकपासून बचाव करण्यासाठी एखादा एक पदार्थ खाल्ल्याने किंवा एखादा पदार्थ टाळल्याने तात्काळ परिणाम होत नाही. त्यासाठी दीर्घकाळ संतुलित आणि हृदयासाठी पोषक आहारपद्धती अंगीकारणे महत्त्वाचे आहे. ताटात पालेभाज्या, अख्खी फळे, संपूर्ण धान्ये, कडधान्ये, नट्स-बिया आणि योग्य प्रथिनांचे स्रोत यांचा समावेश करा. त्याचबरोबर जास्त मीठ, अतिप्रक्रिया केलेले पदार्थ आणि असंतुलित आहाराचे प्रमाण कमी ठेवण्याचा प्रयत्न करा.