Cough Home Remedy: बदलत्या हवामानाचा परिणाम झपाट्याने वाढत आहे. दिवसा कडक ऊन आणि संध्याकाळी अचानक जोरदार वारे व पाऊस पडत आहे. तसेच वाढते प्रदूषण आणि धूळ-मातीमुळे लोकांच्या फुफ्फुसांमध्ये कफ साचणे ही एक सामान्य समस्या बनली आहे. अनेकजण याकडे घशातील साधी खवखव समजून दुर्लक्ष करतात. मात्र ही समस्या दीर्घकाळ राहिल्यास अडचण वाढू शकते. त्यामुळे फुफ्फुसांमध्ये अधिक कफ साचतो, ज्यामुळे श्वास घेण्यास त्रास होणे, छातीत जडपणा जाणवणे, वारंवार खोकला येणे आणि घशातील त्रास वाढणे अशा समस्या निर्माण होतात.
देशभरात सुमारे २.५ टक्के लोकसंख्या क्रॉनिक कफ म्हणजेच दीर्घकाळ टिकणाऱ्या खोकल्याने त्रस्त आहे. अशा वेळी योग्य उपचार न घेतल्यास फुफ्फुसांशी संबंधित गंभीर आजारांचा धोका वाढू शकतो. काही प्रकरणांमध्ये ज्यांना दमा नसतो त्यांनाही दमा होण्याची शक्यता वाढते.
तज्ज्ञांच्या मते, फुफ्फुसांमध्ये कफ साचणे ही मोठी समस्या ठरू शकते, विशेषतः अस्थमा, ब्रॉन्कायटिस किंवा COPD सारख्या आजारांनी ग्रस्त असलेल्या लोकांसाठी. डॉक्टरांच्या मते, कफ शरीराचे नैसर्गिक संरक्षण करतो. तो धूळ, जंतू आणि इतर हानिकारक घटकांना फुफ्फुसांपर्यंत पोहोचण्यापासून रोखतो. मात्र जेव्हा कफाचे प्रमाण गरजेपेक्षा जास्त वाढते, तेव्हा तो त्रासदायक ठरतो. त्यामुळे अनेक लोक औषधांच्या दुष्परिणामांपासून बचाव करण्यासाठी नैसर्गिक आणि घरगुती उपायांचा अवलंब करतात. हे उपाय छातीत साचलेला कफ सैल करून बाहेर काढण्यास मदत करतात आणि श्वसनसंस्थाही मजबूत करतात.
फुफ्फुसांमध्ये साचलेला कफ सैल करण्यासाठी वाफ घेणे हा सर्वात सोपा घरगुती उपाय मानला जातो. गरम पाण्याची वाफ घेतल्याने श्वसनमार्गात ओलावा निर्माण होतो, ज्यामुळे घट्ट कफ पातळ होतो आणि खोकल्याद्वारे सहज बाहेर पडतो. हा उपाय अधिक प्रभावी करण्यासाठी पाण्यात निलगिरीच्या तेलाचे काही थेंब टाकू शकता. यामुळे छातीतील जडपणा कमी होतो आणि श्वास घेण्यास आराम मिळतो.
यासोबतच शरीर पूर्णपणे हायड्रेटेड ठेवणेही खूप महत्त्वाचे आहे. पुरेशा प्रमाणात कोमट पाणी, हर्बल चहा किंवा मध-लिंबूपाणी पिल्याने कफ घट्ट होत नाही. डॉक्टरांच्या मते, भरपूर पाणी प्यायल्याने कफ पातळ होतो आणि खोकल्याद्वारे बाहेर पडणे सोपे होते. कोरड्या फुफ्फुसांमध्ये कफ अधिक चिकटून राहतो. त्यामुळे ह्युमिडिफायरचा वापर करून खोलीतील हवेत ओलावा टिकवून ठेवल्यास श्वसनमार्गातील सूजही कमी होऊ शकते.
आपल्या स्वयंपाकघरात अशा अनेक गोष्टी असतात ज्या नैसर्गिकरीत्या कफ कमी करण्यास मदत करतात. उदाहरणार्थ, आले आणि हळदीमध्ये दाहरोधक गुणधर्म असतात, जे फुफ्फुसांमधील जडपणा कमी करण्यास मदत करतात. आल्यामध्ये सूज कमी करण्याचे गुण आढळतात. तर हळदीतील कर्क्युमिन शरीराला संसर्गाशी लढण्यास मदत करते. याशिवाय मध घशाला आराम देतो आणि कफ पातळ करण्यास मदत करू शकतो. रात्री हळदीचे दूध पिल्यास छातीला खूप आराम मिळतो. काळ्या मिरीतील
पिपरीन कफ तोडण्यास मदत करते, तर लसूण नैसर्गिक अँटिबायोटिकप्रमाणे काम करून संसर्गाचा धोका कमी करू शकतो.
तसेच पुदिना चहा, ओव्याचा चहा आणि ज्येष्ठमधाचा चहा यांसारख्या हर्बल चहाचे सेवन केल्याने श्वसनमार्ग स्वच्छ राहण्यास मदत होते. कफासोबत घशात खवखव किंवा जळजळ होत असल्यास कोमट मिठाच्या पाण्याने गुळण्या करणे फायदेशीर ठरू शकते. यामुळे घशातील जंतू कमी होतात आणि साचलेला कफ सैल होण्यास मदत होते. दिवसातून दोन ते तीन वेळा गुळण्या केल्यास घशाला आराम मिळू शकतो.
फुफ्फुसांमध्ये साचलेला कफ कमी करण्यासाठी शारीरिक हालचाली देखील महत्त्वाची भूमिका बजावतात. यामध्ये डीप ब्रीदिंग एक्सरसाइजचा समावेश होतो. खोल श्वास घेण्याचा सराव केल्याने फुफ्फुसांमध्ये ऑक्सिजनचा प्रवाह वाढतो आणि कफ सैल होण्यास मदत होते. तज्ज्ञांच्या मते, दररोज काही मिनिटे खोल श्वास घेण्याचा सराव केल्यास फुफ्फुसांची कार्यक्षमता सुधारू शकते.
काही वेळा घरगुती उपाय करूनही कफ अनेक दिवस कायम राहतो. श्वास घेण्यास जास्त त्रास होणे, छातीत वेदना होणे, ताप येणे किंवा खोकला सतत वाढत जाणे अशा लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नये. अशा परिस्थितीत त्वरित डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे. अनेकदा जास्त कफ हा अस्थमा, ब्रॉन्कायटिस, न्यूमोनिया किंवा फुफ्फुसांच्या इतर आजारांचे लक्षण असू शकतो. त्यामुळे अशा वेळी केवळ घरगुती उपायांवर अवलंबून राहणे योग्य मानले जात नाही.
(Disclaimer: वरील माहिती प्राप्त माहितीवर आधारित असून अधिक माहितीसाठी तज्ज्ञ/डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.)
