How to remove gas from stomach: आजच्या धावपळीच्या जीवनात आपल्या ताटातून हळूहळू सकस आणि आरोग्यदायी अन्न कमी होत आहे. रोजच्या जेवणात प्रोसेस्ड फूड, जंक फूड, फास्ट फूड आणि पॅकेटमधील पदार्थ जास्त प्रमाणात येत आहेत. या पदार्थांमधील केमिकल्स, प्रिझर्वेटिव्ह्स आणि ट्रान्स फॅट्स आपल्या आतड्यांना आतून नुकसान करतात. सिगारेट आणि दारूची सवय पचनसंस्था अधिक कमकुवत करते. जास्त प्रमाणात बर्गर, पिझ्झा, फ्रेंच फ्राइज आणि मेयोनीज खाल्ल्यामुळे हे पदार्थ आतड्यांच्या भिंतींना चिकटतात, त्यामुळे अन्न नीट पचत नाही आणि पोटातील चांगल्या जीवाणूंची संख्या कमी होते. चांगले जीवाणू कमी झाले की गॅस, ॲसिडिटी, पोट फुगणे आणि अपचन यांसारख्या समस्या सुरू होतात.

काही लोकांना सकाळी उपाशीपोटी पोटात जास्त गॅस होतो, तर काहींना संध्याकाळ झाली की गॅस तयार होऊ लागतो. आयुर्वेदिक तज्ज्ञ नित्यानंदम श्री यांच्या मते, संध्याकाळी गॅस होण्यामागे मुख्य कारण खराब जीवनशैली आणि चुकीच्या सवयी आहेत. सतत बसून काम करणे, शारीरिक हालचालींचा अभाव आणि वेळेवर न खाणे यामुळे पचनसंस्था आळशी होते. तज्ज्ञांच्या मते, रात्रीच्या काही चुकीच्या सवयींमुळेही पोटात गॅस तयार होतो. चला तर मग, पोटात गॅस होण्याची कारणे आणि त्यावरील उपाय तज्ज्ञांकडून जाणून घेऊया.

संध्याकाळी पोटात गॅस होण्याची मोठी कारणे

  • दिवसभर गरजेपेक्षा जास्त चहा आणि कॉफी पिणे
  • खूप जास्त किंवा फार घाईघाईने जेवण करणे
  • चुकीच्या पद्धतीने व्यायाम किंवा चालणे
  • एकदम एकाच वेळी खूप पाणी गटागट पिणे
  • आहारात वाटाणे, हरभरा डाळ, राजमा, थंड सरबत आणि थंड लिंबूपाणी यांचे जास्त सेवन केल्याने पचनसंस्थेत वातदोष वाढतो, त्यामुळे पोटात गॅस लवकर तयार होऊ लागतो.

पोटातील गॅसपासून आराम मिळवण्याचे सोपे उपाय

दुपारच्या जेवणानंतर ताक प्या

ताक पोटातील उष्णता कमी करते आणि पचन सुधारते. आयुर्वेदानुसार, ताक केवळ पोटाची उष्णता शांत करत नाही, तर पचनसंस्थेसाठी एक प्रभावी औषध आहे. ताक थंड असते, पण ताक जठराग्नी म्हणजेच पचनाची आग विझवत नाही, तर त्याला संतुलित ठेवते. त्यामुळे शरीरातील वाढलेला पित्तदोष शांत होतो. जर पोटात जळजळ, आंबट ढेकर किंवा ॲसिडिटी होत असेल तर ताक लगेचच आराम देते.

जेवणानंतर बडीशेप किंवा खडीसाखर खा

जेवणानंतर बडीशेप आणि खडीसाखर खाल्ल्याने अन्न लवकर पचते आणि गॅसची समस्या कमी होते. जेवणानंतर बडीशेप-खडीसाखर खाणे हे फक्त माउथ फ्रेशनर नसून, आयुर्वेद आणि आधुनिक विज्ञानानुसार ते एक प्रभावी पचन सहाय्यक आहे. आयुर्वेदात बडीशेपला “मिश्रेय” म्हटले जाते आणि ती वात, पित्त व कफ हे तिन्ही दोष संतुलित करते असे मानले जाते. Journal of Food Science मधील संशोधनानुसार, बडीशेपमध्ये अ‍ॅनेथोल, फेनचोन आणि एस्ट्रागोल हे घटक असतात. हे घटक पोटाच्या स्नायूंना आराम देतात आणि पचनक्रिया वेगवान करतात, त्यामुळे अन्न आतड्यांतून लवकर पुढे सरकते.

खूप थंड पाणी पिणे टाळा

मातीच्या माठातले पाणी शरीराच्या तापमानाच्या जवळचे असते, त्यामुळे पचनसंस्था संतुलित राहते. नैसर्गिक बाष्पीभवनामुळे माठातील पाणी थंड होते. या पाण्याचे तापमान साधारण २० ते २५ अंश सेल्सिअस असते, जे शरीराला थंडावा देते पण धक्का देत नाही, त्यामुळे पचनसंस्थेच्या स्नायूंना आकुंचन येत नाही आणि अन्न सहज पचते.

रात्री हळदीचे दूध प्या

झोपण्यापूर्वी कोमट दुधात थोडीशी हळद मिसळून प्यायल्यास गॅस आणि ब्लोटिंग कमी होते. Journal of Biological Chemistry आणि इतर संशोधनांनुसार, हळदीतील करक्यूमिन पित्ताशयाला पित्त तयार करण्यासाठी सक्रिय करते. पित्त चरबी पचवण्यास मदत करते. रात्रीचे जेवण नीट न पचल्यास ते पोटात सडू लागते आणि त्यामुळे गॅस तयार होतो. हळदीचे दूध ही प्रक्रिया वेगवान करून गॅस होण्यापासून रोखते.

अर्जुनाच्या सालीचे सेवन करा

सकाळी एक ग्लास पाण्यात अर्धा चमचा अर्जुनाच्या सालीची (Terminalia arjuna) पावडर मिसळून प्यायल्यास पोटातील गॅस कमी होतो. Journal of Ethnopharmacology मध्ये प्रकाशित संशोधनानुसार, अर्जुनाच्या सालीत पोटाचे संरक्षण करणारे गुणधर्म असतात. त्यातील टॅनिन आणि सॅपोनिन हे घटक पोटाच्या आतल्या थरावर संरक्षणात्मक आवरण तयार करतात. पोटाची ही आतली परत निरोगी राहिल्यास आम्लाचे संतुलन टिकून राहते, त्यामुळे जास्त आम्ल तयार होणे थांबते, जे गॅस आणि छातीत जळजळ होण्याचे मुख्य कारण असते.

निष्कर्ष

गॅस आणि ॲसिडिटी हे काही मोठे आजार नाहीत, पण वेळेवर सवयी बदलल्या नाहीत तर त्या दैनंदिन जीवनात त्रासदायक ठरू शकतात. योग्य आहार, संतुलित जीवनशैली आणि छोटे-छोटे आयुर्वेदिक उपाय केल्यास तुम्ही तुमची गट हेल्थ मजबूत करू शकता आणि गॅसच्या समस्येपासून कायमचा आराम मिळवू शकता.