Foods Diabetics Must Avoid to Control Blood Sugar: भारतामध्ये डायबिटीज हा आज वेगाने वाढणारा जीवनशैलीशी संबंधित आजार ठरत आहे. एकदा निदान झाल्यानंतर हा आजार आयुष्यभर नियंत्रणात ठेवावा लागतो. वेळेवर योग्य काळजी घेतली नाही, तर हृदय, मूत्रपिंड, डोळे आणि मज्जासंस्थेवर गंभीर परिणाम होऊ शकतात. औषधोपचारांइतकेच योग्य आहार आणि शिस्तबद्ध जीवनशैली डायबिटीज नियंत्रणात ठेवण्यासाठी महत्त्वाची भूमिका बजावतात.
नोएडातील ‘डाएट मंत्रा’ क्लिनिकच्या वरिष्ठ आहारतज्ज्ञ कामिनी सिन्हा यांच्या मते, अनेक रुग्ण औषधे नियमित घेतात, मात्र दैनंदिन आहारात होणाऱ्या छोट्या-छोट्या चुका रक्तातील साखर अचानक वाढवू शकतात. त्यामुळे काही विशिष्ट पदार्थांपासून डायबिटीज रुग्णांनी जाणीवपूर्वक दूर राहणे आवश्यक आहे.
साखर व गोड पदार्थांचा धोका (Sugar & Sweets)
डायबिटीज रुग्णांसाठी साखर ही सर्वात मोठी अडचण ठरू शकते. केक, पेस्ट्री, मिठाई, चॉकलेट, आईस्क्रीम, गोड बिस्किटे यामध्ये रिफाइन्ड साखरेचे प्रमाण जास्त असते. हे पदार्थ खाल्ल्यानंतर रक्तातील साखर झपाट्याने वाढते, ज्यामुळे शरीरातील इन्सुलिनवर अतिरिक्त ताण येतो.
सण-समारंभ किंवा खास प्रसंगी थोडी सवलत घेण्याची सवय अनेकांना असते, मात्र डायबिटीज रुग्णांसाठी ही सवय धोकादायक ठरू शकते. डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय गोड पदार्थांचे सेवन टाळणेच अधिक सुरक्षित आहे.
मैद्यापासून बनवलेले पदार्थ (Refined Flour Products)
मैद्यापासून तयार होणारे पदार्थ डायबिटीज रुग्णांच्या आहारासाठी योग्य मानले जात नाहीत. पांढरी ब्रेड, नूडल्स, पिझ्झा, पास्ता, बिस्किटे, बर्गर यामध्ये फायबरचे प्रमाण कमी असते. हे पदार्थ लवकर पचून थेट ग्लुकोजमध्ये रूपांतरित होतात, त्यामुळे रक्तातील साखर वेगाने वाढते.
त्याऐवजी गव्हाचे पीठ, ओट्स, ब्राउन ब्रेड, मल्टीग्रेन पदार्थ निवडल्यास फायबर मिळते, पचन हळूहळू होते आणि साखरेची पातळी नियंत्रणात राहण्यास मदत होते.
गोड पेयांपासून सावधानता (Sugary Drinks)
कोल्ड ड्रिंक्स, पॅकेज्ड फळांचे रस, एनर्जी ड्रिंक्स आणि फ्लेवर्ड दूध यामध्ये लपलेली साखर मोठ्या प्रमाणात असते. ही पेये पोट भरल्यासारखे वाटू देत नाहीत, पण शरीरात जास्त कॅलरीज आणि साखर पोहोचवतात. याचा थेट परिणाम रक्तातील साखरेवर होतो.
डायबिटीज रुग्णांसाठी साधे पाणी हा सर्वोत्तम पर्याय आहे. त्याशिवाय साखर न घातलेले लिंबूपाणी, ताक किंवा मर्यादित प्रमाणात नारळपाणी घेता येऊ शकते.
तळलेले व जंक फूड (Fried & Junk Food)
समोसे, कचोरी, फ्रेंच फ्राइज, चिप्स, बर्गर यांसारखे तळलेले व जंक फूड पदार्थ डायबिटीज रुग्णांसाठी अत्यंत अपायकारक आहेत. यामध्ये अपायकारक फॅट आणि जास्त कॅलरीज असतात. हे पदार्थ वजन वाढवतात आणि इन्सुलिनची कार्यक्षमता कमी करतात.
दीर्घकाळ असा आहार घेतल्यास रक्तातील साखर नियंत्रणात ठेवणे कठीण होते आणि हृदयविकाराचा धोका देखील वाढतो.
जास्त गोड फळे व सुकामेवा (High-Sugar Fruits & Dry Fruits)
फळे आरोग्यासाठी उपयुक्त असली, तरी डायबिटीज रुग्णांनी फळांची निवड काळजीपूर्वक करणे आवश्यक आहे. केळी, आंबा, चिकू, द्राक्षे यांसारखी फळे नैसर्गिकरित्या गोड असल्याने त्यांचे सेवन मर्यादित प्रमाणातच करावे.
त्याचप्रमाणे मनुका, खजूर, अंजीर यांसारख्या सुकामेव्यामध्ये नैसर्गिक साखर जास्त असते. प्रमाणाबाहेर सेवन केल्यास रक्तातील साखर झपाट्याने वाढू शकते. आहारतज्ज्ञांच्या सल्ल्यानेच हे पदार्थ आहारात समाविष्ट करावेत.
योग्य आहारानेच राहील साखर नियंत्रणात (Right Diet for Better Control)
डायबिटीज नियंत्रणासाठी केवळ औषधे पुरेशी नसतात. संतुलित आहार, नियमित व्यायाम आणि शिस्तबद्ध जीवनशैली अत्यावश्यक आहे. फायबरयुक्त भाज्या, कडधान्ये, डाळी आणि साबूत धान्यांचा समावेश आहारात केल्यास रक्तातील साखर स्थिर ठेवण्यास मदत होते.
खाण्यापिण्यातील लहानशी चूकही साखरेची पातळी वाढवू शकते, त्यामुळे सजग राहणे महत्त्वाचे आहे.
ही बातमी केवळ सामान्य माहितीच्या उद्देशाने देण्यात आली आहे. आहारात किंवा जीवनशैलीत कोणताही बदल करण्यापूर्वी आपल्या डॉक्टरांचा किंवा पात्र आरोग्यतज्ज्ञांचा सल्ला अवश्य घ्या.
