वयाची चाळीशी ओलांडलीये? शरीरातील ताकद आणि इम्युनिटी टिकवण्यासाठी प्रोटीन ठरेल ‘सुपरफूड’

४०नंतर शरीरात होणारे बदल

वयाच्या ४० नंतर शरीरात अनेक बदल सुरू होतात. त्यातील एक मोठा बदल म्हणजे मांसपेशींची हळूहळू होणारी घट. अशा वेळी प्रोटीनचे योग्य प्रमाणात सेवन केल्यास हे बदल नियंत्रित ठेवता येतात. प्रोटीन मांसपेशी, हाडे, त्वचा आणि केसांच्या निर्मिती आणि दुरुस्तीत महत्त्वाची भूमिका बजावते.

प्रोटीनचे फायदे

नियमित आणि योग्य प्रमाणात प्रोटीन घेतल्यास अनेक आरोग्यदायी फायदे मिळतात.

• मांसपेशी मजबूत राहतात – वयानुसार कमी होणारी ताकद टिकवून ठेवते
• शारीरिक शक्ती वाढते – दैनंदिन कामे सोपी होतात
• हाडांचे आरोग्य सुधारते – पडणे व दुखापतीचा धोका कमी होतो
• लवकर बरे होण्यास मदत – जखमा व आजारातून लवकर पुनर्प्राप्ती
• रोगप्रतिकारक शक्ती वाढते – संसर्गांशी लढण्याची क्षमता वाढते

प्रोटीनची कमतरता असल्यास थकवा, वारंवार आजारपण आणि जखमा भरायला उशीर होणे अशा समस्या दिसू शकतात.

४०नंतर किती प्रोटीन आवश्यक?

नवीन संशोधनानुसार वय आणि शारीरिक स्थितीनुसार प्रोटीनचे प्रमाण बदलते.

• सामान्य व्यक्ती (४०+): १.० – १.२ ग्रॅम प्रति किलो वजन
• व्यायाम करणारे: १.२ – १.५ ग्रॅम प्रति किलो वजन
• अशक्त/आजारी व्यक्ती: १.५ ग्रॅमपर्यंत (तज्ज्ञांच्या सल्ल्याने)

प्रोटीन कसे आणि केव्हा घ्यावे?

दिवसभरात प्रोटीनचे सेवन विभागून करणे अधिक फायदेशीर मानले जाते. एका वेळेस जास्त प्रमाणात घेण्यापेक्षा प्रत्येक जेवणात सुमारे २०–३० ग्रॅम प्रोटीन घेणे योग्य ठरते. यामुळे शरीर प्रोटीनचा योग्य वापर करू शकते.

प्रोटीनचे उत्तम स्रोत

शाकाहारी स्रोत: दूध, दही, पनीर, डाळी (मसूर, मूग), चणा, राजमा, सोयाबीन, ड्रायफ्रूट्स, बिया, ओट्स, संपूर्ण धान्य
फायदे: फायबर आणि व्हिटॅमिन्सने समृद्ध, हृदयासाठी चांगले, वजन नियंत्रणास मदत

मांसाहारी स्रोत: अंडी, चिकन, मासे
फायदे: पूर्ण प्रोटीन, शरीराला सहज पचणारे, मांसपेशींसाठी उपयुक्त

इम्युनिटीसाठी प्रोटीन

प्रोटीन शरीरात अँटीबॉडी तयार करण्यास मदत करते. त्यामुळे संसर्गांपासून संरक्षण मिळते आणि जखमा लवकर भरतात. प्रोटीनची कमतरता असल्यास वारंवार आजार होण्याची शक्यता वाढते.

जास्त प्रोटीन घेणे योग्य का?

अतिप्रमाणात प्रोटीन (विशेषतः सप्लिमेंट्सद्वारे) घेतल्यास काही समस्या उद्भवू शकतात.

• किडनीवर ताण
• पोटाच्या तक्रारी (गॅस, बद्धकोष्ठता)
• शरीरात पाण्याची कमतरता
• जास्त कॅलरीमुळे वजन वाढ
• ४० नंतर जीवनशैलीत बदल आवश्यक

४० नंतर शरीराला अधिक काळजीची गरज असते. प्रोटीन मांसपेशी मजबूत ठेवते, ऊर्जा वाढवते आणि रोगांपासून संरक्षण करते. मात्र, अतिप्रमाणात नव्हे तर संतुलित प्रमाणात आणि नैसर्गिक स्रोतांतून प्रोटीन घेणे महत्त्वाचे आहे.

तज्ज्ञांच्या मते, वयानुसार प्रोटीनचे प्रमाण ठरवावे, संतुलित आहार घ्यावा, प्रत्येक जेवणात प्रोटीनचा समावेश करावा, नियमित व्यायाम (स्ट्रेंथ ट्रेनिंग) करावा आणि पुरेसे पाणी प्यावे. योग्य जीवनशैली अवलंबल्यास ४० नंतरही शरीर निरोगी, सक्षम आणि सक्रिय राहू शकते.