दुर्वा आहे औषधी वनस्पती? ज्यूस पिण्यापूर्वी जाणून घ्या फायदे

गणपती बाप्पाच्या पूजेत दुर्वेला विशेष धार्मिक महत्त्व आहे; मात्र दुर्वा केवळ पूजेसाठीच वापरली जात नाही, तर पारंपरिक आयुर्वेदातही या वनस्पतीचा उल्लेख आढळतो. दुर्वेला आयुर्वेदात ‘दुर्वा’ म्हणून ओळखले जाते आणि तिचा पारंपरिक वापर विशेषतः शीतल व रक्तस्तंभक गुणधर्मांसाठी केला गेला आहे. किरकोळ जखमेत रक्तस्राव कमी करण्यासाठी दुर्वांचा बाह्य वापर करण्याची पारंपरिक पद्धत काही ठिकाणी आढळते. दुर्वांमध्ये विविध वनस्पतीजन्य जैवसक्रिय घटक आणि अँटीऑक्सिडंट गुणधर्म असल्याचे संशोधनातून अभ्यासले गेले आहे, त्यामुळे भारतीय परंपरेत दुर्वांना धार्मिक महत्त्वासोबतच औषधी वनस्पती म्हणूनही स्थान मिळाले आहे.

दुर्वांचा ज्यूस हा पारंपरिक पद्धतीने काही ठिकाणी घेतला जाणारा पेयप्रकार आहे. दुर्वांमध्ये विविध वनस्पतीजन्य घटक आणि अँटीऑक्सिडंट गुणधर्म आढळतात. आयुर्वेदिक परंपरेत दुर्वांना शीतल गुणधर्माची वनस्पती मानले जाते आणि तिचा रस पारंपरिक वापरात आढळतो.

दुर्वा केवळ बागेचे सौंदर्यच वाढवत नाही, तर आरोग्यासाठीही अत्यंत फायदेशीर मानली जाते. सकाळी आणि संध्याकाळी या गवतावर अनवाणी चालल्याने रक्तदाब, मायग्रेन आणि तणाव यांसारख्या समस्यांपासून आराम मिळतो आणि दृष्टीही सुधारते. आयुर्वेदात दुर्वा हे एक औषध आणि गुणधर्मांचा खजिना मानले जाते. ते पोटाच्या विकारांसाठी आणि मानसिक शांतीसाठी फायदेशीर आहे. दुर्वांचा रस प्यायल्याने ॲनिमिया बरा होऊ शकतो. तसेच त्यामुळे हिमोग्लोबिनची पातळी वाढते.

पोषक तत्त्वांचा खजिना मानल्या जाणाऱ्या गवतामध्ये कॅल्शियम, लोह, फॉस्फरस, फायबर, प्रथिने आणि पोटॅशियम असते. दुर्वांच्या सेवनाने केवळ रोगप्रतिकारशक्तीच मजबूत होत नाही, तर महिलांमधील मासिक पाळीतील वेदना आणि बद्धकोष्ठतेपासूनही आराम मिळतो.

हल्ली बाजारात काही ज्यूस विक्रेते दुर्वांचा ज्यूसदेखील विकताना दिसतात. मात्र, अशा उत्पादनांमध्ये दुर्वांसोबत इतर घटक, साखर किंवा प्रिझर्व्हेटिव्ह्ज आहेत का हे लेबल तपासणे महत्त्वाचे आहे. दुर्वांचा ज्यूस आरोग्यासाठी उपयुक्त असल्याचे अनेक पारंपरिक दावे असले तरी त्याला कोणत्याही आजारावरील उपचार समजून नियमित सेवन करण्यापूर्वी तज्ज्ञांचा सल्ला घेणे योग्य ठरते.