Lung Cancer Early Warning Signs : धावपळीचे आयुष्य, वाढते प्रदूषण आणि बदलत्या जीवनशैलीचा परिणाम आपल्या आरोग्यावर स्पष्टपणे दिसू लागला आहे. लहान-सहान आरोग्य समस्यांना लोक बहुधा दैनंदिन थकवा किंवा हवामानातील बदल मानून त्याकडे दुर्लक्ष करतात. खोकला हीदेखील अशीच एक सामान्य समस्या आहे, ज्याला लोक साधे मानून टाळतात. परंतु, हाच खोकला जेव्हा दीर्घकाळ राहतो, तेव्हा तो शरीरातील एखाद्या लपलेल्या गंभीर समस्येचा संकेत असू शकतो. तज्ज्ञांच्या मते, फुफ्फुसांशी संबंधित आजारांची अनेक सुरुवातीची लक्षणे इतकी सामान्य असतात की लोक वेळेवर त्याकडे लक्ष देत नाहीत.
अशा वेळी आपले रुटीन, आहार आणि शरीरात होणारे बदल समजून घेणे अत्यंत आवश्यक ठरते. योग्य वेळी तपासणी आणि खबरदारी घेतल्यास अनेक गंभीर आरोग्य समस्यांचा धोका कमी करता येऊ शकतो.
सतत राहणारा खोकला असू शकतो सुरुवातीचा इशारा
रेडिएशन ऑन्कोलॉजिस्ट डॉ. ज्योती मेहता यांच्या मते, दीर्घकाळ टिकून राहणारा खोकला हा फुफ्फुसाच्या कर्करोगाचा (Lung Cancer) सुरुवातीचे लक्षण असू शकते. जरी प्रत्येक खोकला कर्करोग नसला, तरी अनेक आठवडे त्याकडे दुर्लक्ष केल्यास आजाराच्या निदानास उशीर होऊ शकतो, ज्यामुळे उपचार प्रभावीपणे करता येत नाहीत. डॉक्टरांच्या सांगण्यानुसार, फुफ्फुसातील काही पेशी जेव्हा अनियंत्रितपणे वाढू लागतात, तेव्हा गाठ (ट्यूमर) तयार होऊ शकते आणि हीच पुढे जाऊन कर्करोगाचे कारण बनू शकते.
धूम्रपान न करणाऱ्यांनाही असतो धोका
फुफ्फुसाचा कर्करोग केवळ धूम्रपान करणाऱ्यांनाच होतो असा एक आम समज आहे, परंतु तसे नाही. डॉक्टरांच्या मते, धूम्रपान हे यामागील सर्वात मोठे कारण नक्कीच आहे, परंतु याव्यतिरिक्त इतर अनेक गोष्टीदेखील धोका वाढवू शकतात. यामध्ये खालील गोष्टी कारणीभूत असू शकतात.
- धुम्रपान करणाऱ्या दुसऱ्या व्यक्तीच्या धुराच्या संपर्कात येणे (पॅसिव्ह स्मोकिंग / सेकंड हँड स्मोक)
- वाढते वायू प्रदूषण
- रेडॉन वायू
- ॲस्बेस्टॉससारखे धोकादायक पदार्थ
- काही हानिकारक रसायने
याशिवाय, ज्यांच्या कुटुंबात कर्करोगाचा इतिहास राहिला आहे किंवा काही अनुवंशिक (जेनेटिक) बदल आहेत, त्यांच्यामध्येही हा धोका असू शकतो.
या लक्षणांकडे अजिबात दुर्लक्ष करू नका
फुफ्फुसाच्या कर्करोगाची सुरुवातीची लक्षणे ही बऱ्याचदा सामान्य आजारांसारखीच वाटू शकतात. याच कारणामुळे लोक त्याकडे दुर्लक्ष करतात.
डॉक्टरांच्या मते, खालील लक्षणांवर लक्ष देणे आवश्यक आहे:
- ३ आठवड्यांपेक्षा जास्त काळ राहणारा खोकला
- खोकल्यावाटे रक्त येणे
- छातीत सतत वेदना होणे
- श्वास घेण्यास त्रास होणे किंवा घरघर लागणे
- छातीत वारंवार संसर्ग (इन्फेक्शन) होणे
- कोणत्याही कारणाशिवाय वजन कमी होणे
- भूक मंदावणे
- सतत थकवा किंवा अशक्तपणा जाणवणे
- आवाजात घोगरापणा किंवा दीर्घकाळ बदल राहणे
यांपैकी कोणतेही लक्षण दिसणे म्हणजे नेहमी कर्करोगच असतो असे नाही, परंतु हे बदल दीर्घकाळ टिकून राहिल्यास डॉक्टरांकडून तपासणी करून घेणे गरजेचे आहे.
उपचारास उशीर झाल्यास वाढू शकतो धोका
फुफ्फुसाच्या कर्करोगावर वेळेवर उपचार झाले नाहीत, तर तो शरीराच्या इतर भागांत जसे की – मेंदू, हाडे, यकृत (लिव्हर) आणि ॲड्रिनल ग्रंथींपर्यंत पसरू शकतो. यामुळे तीव्र वेदना, श्वास घेण्यास अधिक त्रास, हाडांना फ्रॅक्चर आणि जीवनमानाच्या दर्जावर विपरीत परिणाम होऊ शकतो.
वेळेवर तपासणी केल्यास वाचू शकतो जीव
वैद्यकीय क्षेत्रातील प्रगतीमुळे आता फुफ्फुसाच्या कर्करोगावर उपचाराचे अनेक उत्तम पर्याय उपलब्ध आहेत. रुग्णाच्या स्थितीनुसार शस्त्रक्रिया (सर्जरी), कीमोथेरपी, रेडिएशन थेरपी, टार्गेटेड थेरपी आणि इम्युनोथेरपी यांसारख्या आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर केला जातो.
आजाराचे निदान सुरुवातीच्या टप्प्यात झाल्यास उपचार यशस्वी होण्याची शक्यता मोठ्या प्रमाणात वाढते, असे डॉक्टरांचे म्हणणे आहे.
फुफ्फुसे निरोगी ठेवण्यासाठी काय करावे?
फुफ्फुसाच्या कर्करोगापासून बचाव करण्यासाठी काही खबरदारी घेणे अत्यंत आवश्यक आहे:
- धूम्रपानापासून दूर राहा
- दुसऱ्यांच्या धुरापासून स्वतःचे संरक्षण करा
- प्रदूषण आणि धोकादायक रसायनांपासून बचाव करा
- आवश्यकतेनुसार मास्क आणि सुरक्षा साधनांचा वापर करा
- संतुलित आणि पौष्टिक आहार घ्या
- वेळोवेळी आरोग्य तपासणी (हेल्थ चेकअप) करून घ्या
सामान्य वाटणारा खोकला कधीकधी शरीराचा मोठा इशारा असू शकतो. त्यामुळे दीर्घकाळ राहणाऱ्या खोकल्याकडे दुर्लक्ष करण्याऐवजी वेळेवर डॉक्टरांचा सल्ला घेऊन तपासणी करून घेणे केव्हाही हिताचे ठरते.
