ody pain causes :अनेकदा रक्ताचे सर्व रिपोर्ट सामान्य असूनही शरीराच्या विविध भागात दीर्घकाळ तीव्र वेदना जाणवतात. तान्या (३६ वर्षे) यांच्या बाबतीतही असेच घडले. गुडघे, कोपरे आणि पायांमध्ये सतत होणाऱ्या वेदनांमुळे त्यांनी संधिवात (Rheumatoid Arthritis), युरिक ॲसिड, ब्लड शुगर, हिमोग्लोबिन, व्हिटॅमिन D आणि B12 च्या चाचण्या केल्या. रिपोर्टमध्ये केवळ व्हिटॅमिन D आणि B12 ची कमतरता आढळली, परंतु सप्लिमेंट्स घेऊनही वेदना कमी झाल्या नाहीत.

लोक नायक जयप्रकाश (LNJP) रुग्णालय, दिल्लीच्या पेन फिजिशियन डॉ. भुवना आहुजा यांच्या मते, ही लक्षणे ‘फाइब्रोमायल्जिया’ (Fibromyalgia) या आजाराशी संबंधित असू शकतात.

शरीरातील वेदनांची १० प्रमुख कारणे (10 main causes of body pain)

  • हिमोग्लोबिन आणि आयर्नची कमतरता: अ‍ॅनिमिया किंवा आयर्न कमी असल्यामुळे सतत थकवा आणि अंगदुखी होऊ शकते.
  • व्हिटॅमिन D ची कमतरता: स्नायू आणि हाडांच्या दुखापतींचे हे मुख्य कारण आहे.
  • व्हिटॅमिन B12 आणि कॅल्शियमची कमतरता: नसांची कमजोरी, स्नायूंचे दुखणे आणि थकवा वाढवतो.
  • ब्लड शुगर (मधुमेह): रक्तातील साखरेचे प्रमाण अनियंत्रित असल्यास मज्जातंतूंवर परिणाम होऊन वेदना होतात.
  • युरिक ॲसिड: सांध्यांमध्ये युरिक ॲसिडचे खडे जमल्यास सांधेदुखीचा त्रास होतो.
  • ऑटोइम्यून आजार: शरीर स्वतःच्याच पेशींवर हल्ला करते, यासाठी CRP चाचणी केली जाते.
  • संधिवाताचे आजार (Rheumatoid Arthritis): सांध्यांमध्ये सतत सूज आणि वेदना राहणे.
  • HLA-B27 चाचणी: मणक्याच्या किंवा विशिष्ट प्रकारच्या सांधेदुखीच्या तपासणीसाठी.
  • स्नायूंचे विकार: सांध्यांऐवजी स्नायूंमध्ये दीर्घकाळ वेदना असणे.
  • मानसिक ताण आणि डिप्रेशन: तीव्र मानसिक ताणामुळे शरीरातील वेदनांची संवेदनशीलता वाढते.
हेही वाचा

फाइब्रोमायल्जिया म्हणजे काय आणि त्याची लक्षणे? (What is fibromyalgia and its symptoms?)

फाइब्रोमायल्जिया हा एक क्रॉनिक (दीर्घकालीन त्रास देणाऱ्या) वेदनेचा आजार आहे. हा आजार पुरुषांपेक्षा महिलांमध्ये अधिक प्रमाणात आढळतो.

प्रमुख लक्षणे:

  • संपूर्ण शरीरात आणि विविध भागांत सतत वेदना होणे.
  • भरपूर विश्रांतीनंतरही तीव्र थकवा आणि आळस जाणवणे.
  • नीट झोप न येणे किंवा झोप पूर्ण न होणे.
  • एकाग्रता कमी होणे, गोष्टी विसरणे (फॉगी ब्रेन).

निदान कसे केले जाते?

फाइब्रोमायल्जियासाठी कोणतीही विशिष्ट ब्लड टेस्ट उपलब्ध नाही. डॉक्टर रुग्णाची वैद्यकीय पार्श्वभूमी, वेदनांचे स्वरूप आणि इतर आजार वगळून (Rule out करून) याचे निदान करतात.

हेही वाचा

उपचार, आहार आणि जीवनशैलीतील बदल

  • आहार (Diet)-प्रथिने (Protein) आणि कॅल्शियमयुक्त संतुलित आहार घ्यावा. दूध, दही, आणि पनीरचा आहारात समावेश करावा.
  • व्यायाम (Exercise) – एरोबिक्स, योग आणि सौम्य व्यायाम नियमित करावा. व्यायामाची सुरुवात हळूहळू करावी.
  • मानसिक आरोग्य – यान (Meditation) आणि ताणतणाव कमी करणाऱ्या पद्धतींचा अवलंब करावा.
  • घरगुती उपाय- स्नायूंना आराम मिळण्यासाठी कोमट पाण्याने आंघोळ करावी.
  • वैद्यकीय उपचार – क्षणे तीव्र असल्यास डॉक्टरांच्या सल्ल्याने वेदनाशामक व इतर औषधे घ्यावीत.
हेही वाचा

डॉक्टरांचा सल्ला कधी घ्यावा?

जर तुमच्या शरीरातील वेदना अनेक आठवडे किंवा महिने टिकून असतील आणि सोबत तीव्र थकवा किंवा निद्रानाश होत असेल, तर याकडे सामान्य थकवा म्हणून दुर्लक्ष करू नका. तात्काळ तज्ज्ञ डॉक्टरांचा सल्ला घेऊन योग्य तपासण्या करून घ्याव्यात.