गोड तर गोडच; साखरेऐवजी गूळ, खजूर बेफाम खाता का? मग वाचा, ‘नैसर्गिक’ साखरेबद्दल तज्ज्ञ काय सांगतात?

आहारतज्ज्ञ डॉ. रोहिणी पाटील यांनी दिलेल्या माहितीनुसार, केवळ साखरेऐवजी गोड पदार्थ खाल्ल्याने ते आरोग्यदायी ठरत नाही. गूळ, नारळाची साखर आणि खजूर यामध्येही साखर असते. त्यामुळे तुम्ही किती आणि किती वेळा गोड पदार्थ खाता यावर लक्ष ठेवणे महत्त्वाचे आहे. साखरेऐवजी दुसरे काही खाण्यास सुरूवात केली असेल तर त्याआधी खाली दिलेल्या गोष्टींचा विचार केला पाहिजे असेही त्यांनी नमूद केले.

कॉफीमध्ये साखरेऐवजी खजूर घालू शकता का?

हो, कॉफी किंवा इतर पदार्थांमध्ये खजूर वापरून नैसर्गिक गोडवा आणता येतो. मात्र खजूर हा देखील गोड पदार्थ असून त्यामध्ये नैसर्गिक साखर असते. त्यामुळे ‘खजूर वापरला म्हणजे साखर पूर्णपणे टाळली’ असं समजू नये.

संपूर्ण खजूर वापरल्यास त्यातून काही प्रमाणात फायबर आणि इतर पोषक घटक मिळू शकतात. मात्र खजूर पावडर किंवा डेट शुगर मोठ्या प्रमाणात वापरल्यास एकूण साखरेचे सेवन वाढू शकते. त्यामुळे प्रमाण महत्त्वाचं आहे. डॉ. पाटील यांच्या मते, कॉफीसाठी मेडजूल खजूर सर्वोत्तम असू शकतात. ते खूप मऊ आणि गोड असतात. त्यामुळे अगदी थोड्या प्रमाणातही कॉफी गोड होऊ शकते.

गरम चहा-कॉफीमध्ये आर्टिफिशियल स्वीटनर घालणं योग्य आहे का?

सर्व आर्टिफिशियल स्वीटनर्सवर उष्णतेचा परिणाम सारखा होत नाही. उदाहरणार्थ, सुक्रलोज तुलनेने उष्णता सहन करू शकतो; मात्र अतिशय उच्च तापमानात त्यात काही बदल होण्याची शक्यता असते. त्यामुळे चहा, कॉफी किंवा बेकिंगमध्ये एखादा स्वीटनर वापरण्यापूर्वी त्याच्या पॅकेटवरील वापराच्या सूचना वाचणं महत्त्वाचं आहे.

पॅकेटबंद पदार्थांमध्ये लपलेली साखर कशी ओळखायची?

फक्त ‘Sugar’ हा शब्द शोधून उपयोग नाही. पॅकेटवरील घटकांची यादी नीट वाचा. साखर वेगवेगळ्या नावांनीही असू शकते.

उदाहरणार्थ:

सुक्रोज
ग्लुकोज
फ्रुक्टोज
डेक्सट्रोज
माल्टोज
कॉर्न सिरप
राइस सिरप
माल्ट सिरप
मध
गूळ
फळांचा रस किंवा फ्रूट कॉन्सन्ट्रेट

म्हणून एखाद्या पदार्थावर ‘No Refined Sugar’ किंवा ‘Natural Sweetener’ असं लिहिलं असेल, तरी तो पदार्थ पूर्णपणे साखरमुक्त आहे असं गृहीत धरू नका.

गूळ किंवा कोकोनट शुगरमुळे डायबिटीजचा धोका कमी होतो का?

हा सर्वात मोठा गैरसमज आहे. गूळ किंवा कोकोनट शुगर हे ‘नैसर्गिक’ पर्याय असले तरी त्यात साखर आणि कॅलरीज असतात. त्यामुळे फक्त पांढऱ्या साखरेऐवजी गूळ किंवा कोकोनट शुगर वापरल्याने डायबिटीजचा धोका संपतो किंवा मोठ्या प्रमाणात कमी होतो, असं म्हणता येत नाही. डायबिटीज असलेल्या व्यक्तींनी कोणताही गोड पदार्थ किती प्रमाणात घेतला जातो, याकडे लक्ष देणं आवश्यक आहे.

मग पदार्थांमध्ये गोडवा कसा वाढवायचा?

डॉक्टरांच्या सल्ल्यानुसार, प्रत्येक पदार्थासाठी साखरेचा पर्याय शोधण्यापेक्षा हळूहळू गोड खाण्याची सवय कमी करणं हा अधिक चांगला मार्ग आहे. तरीही नैसर्गिक गोडवा हवा असल्यास केळं, सफरचंद, बेरीज, पिकलेला आंबा किंवा खजूर यांचा मर्यादित प्रमाणात वापर करता येतो. संपूर्ण फळांमधून गोडव्याबरोबर फायबर आणि काही पोषक घटकही मिळतात.

चहा किंवा कॉफीमध्ये गोडवा कमी जाणवण्यासाठी वेलची, व्हॅनिला किंवा साखर नसलेला कोको वापरून पाहू शकता. कमी कॅलरीचा पर्याय हवा असल्यास योग्य प्रमाणात स्टेव्हियाचाही विचार करता येतो.

साखरेऐवजी गूळ, खजूर किंवा कोकोनट शुगर वापरणं म्हणजे गोड पदार्थ ‘हेल्दी’ झाला असं नाही. गोड पदार्थ कोणता आहे याइतकंच त्याचं प्रमाण आणि एकूण आहारातील साखरेचं सेवन महत्त्वाचं आहे. म्हणून ‘नैसर्गिक’ नाव पाहून गोड पदार्थ जास्त प्रमाणात खाण्यापेक्षा हळूहळू गोडाची सवय कमी करणं हा आरोग्यासाठी अधिक फायदेशीर दृष्टिकोन ठरू शकतो.