Kidney Damage Signs: मानवी शरीरातील प्रत्येक अवयवाचे स्वतःचे महत्त्वाचे काम असते. पण किडनी हा शरीरातील एक अतिशय महत्त्वाचा अवयव आहे. किडनीशिवाय शरीराचे सामान्य कामकाज होणे जवळजवळ अशक्य आहे. बहुतेक लोकांना किडनी शरीरातील घाण बाहेर काढते हे माहीत असते. पण किडनीचे काम फक्त एवढेच नाही.
किडनी योग्य प्रकारे काम करत नसेल तर शरीरात विषारी पदार्थ जमा होऊ लागतात. त्यामुळे अनेक गंभीर आजारांचा धोका वाढू शकतो. आजच्या खराब जीवनशैलीमुळे अनेक समस्या किडनीवर परिणाम करत आहेत. त्यामुळे प्रत्येक व्यक्तीला किडनीचे काम, तिचे महत्त्व आणि किडनी निरोगी ठेवण्याचे उपाय याबद्दल माहिती असणे खूप गरजेचे आहे.
शरीरात किती किडनी असतात?
किडनी हा शरीरातील एक महत्त्वाचा अवयव आहे. माणसाच्या शरीरात सामान्यतः दोन किडनी असतात. त्या पाठीच्या कण्याच्या दोन्ही बाजूंना, कमरेच्या मागच्या बाजूला असतात. प्रत्येक किडनीचा आकार साधारणपणे मुठीएवढा असतो.
शरीरात किडनी काय काम करते?
रक्त स्वच्छ करते
किडनी दररोज सुमारे १५०–१८० लिटर रक्त फिल्टर करते. रक्तातील विषारी पदार्थ आणि अतिरिक्त पाणी वेगळे करून ते लघवीद्वारे शरीरातून बाहेर काढते.
शरीरातील पाण्याचे संतुलन राखते
शरीराला गरजेनुसार पाणी शरीरात ठेवणे किंवा अतिरिक्त पाणी बाहेर काढणे हे किडनीचे महत्त्वाचे काम आहे.
ब्लड प्रेशर नियंत्रित करते
किडनी रेनिन नावाचे हार्मोन तयार करते. हे हार्मोन रक्तदाब नियंत्रित करण्यास मदत करते.
शरीरातील इलेक्ट्रोलाइट्सचे संतुलन राखते
सोडियम, पोटॅशियम, कॅल्शियम आणि फॉस्फरस यांसारख्या खनिजांचे संतुलन राखण्याचे कामही किडनी करते.
लाल रक्तपेशी तयार होण्यास मदत करते
किडनी एरिथ्रोपोएटिन नावाचे हार्मोन तयार करते. हे हार्मोन बोन मॅरोला लाल रक्तपेशी तयार करण्यासाठी मदत करते.
हाडे मजबूत ठेवण्यास मदत करते
किडनी व्हिटॅमिन D चे सक्रिय रूपात रूपांतर करते. त्यामुळे शरीरात कॅल्शियमचे शोषण चांगले होते आणि हाडे मजबूत राहण्यास मदत होते.
किडनी खराब होण्याची सुरुवातीची लक्षणे
- वारंवार किंवा कमी लघवी होणे
- पाय आणि चेहऱ्यावर सूज येणे
- थकवा आणि अशक्तपणा जाणवणे
- भूक कमी लागणे
- उलटी किंवा मळमळ होणे
- हाय ब्लड प्रेशर असणे
- लघवीत रक्त किंवा फेस येणे
किडनी निरोगी ठेवण्याचे उपाय
- दररोज २–३ लिटर पाणी प्या.
- रक्तातील साखर आणि ब्लड प्रेशर नियंत्रणात ठेवा.
- जास्त मीठ आणि प्रोसेस्ड फूड खाणे टाळा.
- नियमित व्यायाम करा.
- धूम्रपान आणि दारूपासून दूर राहा.
- डॉक्टरांच्या सल्ल्याशिवाय वेदनाशामक औषधांचे जास्त सेवन करू नका.
- वेळोवेळी किडनीची तपासणी करून घ्या.
कोणत्या लोकांनी किडनीची तपासणी नक्की करून घ्यावी?
- डायबिटीज असलेले रुग्ण
- हाय ब्लड प्रेशर असलेले लोक
- लठ्ठपणाचा त्रास असलेले लोक
- ६० वर्षांपेक्षा जास्त वयाचे लोक
- ज्यांच्या कुटुंबात किडनीच्या आजाराचा इतिहास आहे असे लोक
(Disclaimer: वरील माहिती प्राप्त माहितीवर आधारित असून अधिक माहितीसाठी तज्ज्ञ/डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.)
