kidney health : मूत्रपिंडांना ‘सायलेंट किलर्स’ (silent killers) म्हटले जाते, कारण त्यांची लक्षणे अनेकदा नुकसान खूप वाढल्यानंतरच दिसतात. डॉक्टरांच्या मते, मूत्रपिंडाचे नुकसान ९५ टक्क्यांपर्यंत पोहोचल्यानंतरही अनेकदा स्पष्ट लक्षात येत नाहीत, त्यामुळे लवकर निदान आणि जीवनशैलीकडे लक्ष देणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. या आधारावर, विशेषतः मधुमेह आणि उच्च रक्तदाब असलेल्यांसाठी, आपल्या मूत्रपिंडांचे संरक्षण करण्याचे काही मार्ग येथे दिले आहेत.
मूत्रपिंडाचे आजार नकळतपणे वाढतात
मूत्रपिंडे शरीरातील घाण आणि अतिरिक्त पाणी काढून टाकण्याचे काम करतात, परंतु जेव्हा त्यांची कार्यक्षमता हळूहळू कमी होते, तेव्हा सुरुवातीला कोणतीही विशिष्ट लक्षणे दिसत नाहीत.
मेयो क्लिनिक आणि सीडीसीनुसार, सुरुवातीच्या टप्प्यातील दीर्घकालीन मूत्रपिंड विकारात अनेकदा लक्षणे दिसत नाहीत, त्यामुळे रक्त आणि लघवीच्या चाचण्यांद्वारे या आजाराचे निदान केले जाते. यामुळेच जेव्हा लोकांना अशक्तपणा, सूज किंवा लघवीमध्ये बदल जाणवतात, तेव्हापर्यंत नुकसान खूप वाढलेले असते.
सुरुवातीच्या लक्षणांवर लक्ष ठेवा
अहवालानुसार डॉक्टरांनी सांगितले की लघवीतून प्रथिने बाहेर पडणे हे किडनी खराब होण्याचे सुरुवातीचे लक्षण असू शकते. पायांना सूज येणे, थकवा, वारंवार किंवा अनियमितपणे लघवी होणे, भूक न लागणे आणि रक्तदाब वाढणे ही देखील धोक्याची चिन्हे असू शकतात. ज्यांना मधुमेह, उच्च रक्तदाब, लठ्ठपणा आहे किंवा ज्यांच्या कुटुंबात किडनी खराब होण्याचा इतिहास आहे, त्यांनी ही तपासणी विशेषतः टाळावी.
या गोष्टी लक्षात ठेवा
डॉक्टरांचा सल्ला आहे की, मूत्रपिंडांचे संरक्षण करण्यासाठी रक्तातील साखर आणि रक्तदाब नियंत्रणात ठेवा, मीठ कमी खा, पुरेसे पाणी प्या, गरजेशिवाय वेदनाशामक औषधे घेऊ नका आणि धूम्रपान टाळा.
याव्यतिरिक्त निरोगी वजन राखणे, सक्रिय राहणे, मद्यपानावर मर्यादा घालणे आणि नियमितपणे किडनीची तपासणी करणे महत्त्वाचे आहे. सीडीसी (CDC) आणि एनआयडीडीके (NIDDK) असेही सांगतात की, धोक्याच्या घटकांवर नियंत्रण ठेवल्यास दीर्घकालीन किडनी रोगाची वाढ मंदावू शकते.
चाचणी कधी करून घ्यावी?
जर एखाद्याला मधुमेह, उच्च रक्तदाब, मूत्रपिंडाच्या समस्यांचा कौटुंबिक इतिहास किंवा आधीपासूनच मूत्रपिंडाची समस्या असेल तर नियमित तपासणी करून घेणे उत्तम ठरते. मेयो क्लिनिकच्या मते, मूत्रपिंडाच्या आजाराची लक्षणे अनेकदा आयुष्याच्या उत्तरार्धात दिसतात, त्यामुळे निदान केवळ लक्षणांवर आधारित नसावे. डॉक्टर लघवीची चाचणी, सीरम क्रिएटिन आणि मूत्रपिंडाच्या कार्याशी संबंधित इतर चाचण्यांद्वारे सुरुवातीच्या टप्प्यातील नुकसान शोधू शकतात.
