Kidney Damage Signs: आपल्या शरीरातील किडनी दिवस-रात्र न थांबता काम करत असते. ती रक्तातील टाकाऊ पदार्थ गाळून बाहेर काढणे, शरीरातील द्रवांचे संतुलन राखणे, रक्तदाब नियंत्रणात ठेवणे तसेच हाडे आणि रक्तवाहिन्या निरोगी ठेवण्यात महत्त्वाची भूमिका बजावते. मात्र चिंतेची बाब म्हणजे किडनीची कार्यक्षमता कमी होऊ लागली तरी सुरुवातीच्या टप्प्यात शरीरात कोणतीही स्पष्ट लक्षणे दिसून येत नाहीत. त्यामुळे क्रॉनिक किडनी डिसीजला एक “सायलेंट” आजार मानले जाते.
जगभरात किडनीच्या आजारांचे प्रमाण का वाढत आहे?
अलीकडेच मेडिकल जर्नल द लॅन्सेट मध्ये प्रकाशित झालेल्या तीन संशोधन अहवालांमध्ये इशारा देण्यात आला आहे की क्रॉनिक किडनी डिसीज ही जगातील सर्वात वेगाने वाढणाऱ्या आरोग्य समस्यांपैकी एक बनत आहे. अहवालानुसार, जगभरात सुमारे ७८८ ते ८४४ दशलक्ष प्रौढ या आजाराने प्रभावित आहेत आणि २०४० पर्यंत हा आजार जागतिक स्तरावर मृत्यूची प्रमुख पाच कारणांपैकी एक ठरू शकतो.
तज्ज्ञांच्या मते, मधुमेह, उच्च रक्तदाब, लठ्ठपणा, हृदयविकार आणि वाढते वय ही किडनीच्या आजारांमध्ये वाढ होण्यामागची प्रमुख कारणे आहेत. याशिवाय आजकालची अनियमित जीवनशैली आणि चुकीच्या आहाराच्या सवयींमुळेही किडनीवर अतिरिक्त ताण येत आहे. जागतिक आरोग्य संघटनेच्या (WHO) मते, किडनीचे आजार सुरुवातीच्या टप्प्यात बहुतेक वेळा कोणतीही लक्षणे न दाखवता वाढतात, त्यामुळे वेळेवर तपासणी करणे अत्यंत आवश्यक आहे.
किडनीचा आजार लवकर ओळखणे का गरजेचे आहे?
द लॅन्सेट मधील पहिल्या अभ्यासात सांगण्यात आले आहे की आता किडनीचे आजार ओळखण्यासाठी आधुनिक तंत्रज्ञानाचा वापर केला जात आहे. अंदाजित ग्लोमेरुलर फिल्ट्रेशन रेट (eGFR) चाचणी, अल्ब्युमिन्युरिया तपासणी, प्रगत इमेजिंग, कृत्रिम बुद्धिमत्ता (AI) आणि इतर आधुनिक तंत्रज्ञानामुळे हा आजार सुरुवातीच्या अवस्थेतच ओळखणे शक्य होत आहे. संशोधकांच्या मते, जितक्या लवकर आजाराचे निदान होईल तितक्या प्रभावीपणे किडनीचे संरक्षण करता येईल.
महिला आणि पुरुषांमध्ये किडनीच्या आजारात काय फरक असतो?
दुसऱ्या अभ्यासात एक महत्त्वाची बाब समोर आली. संशोधकांना आढळले की पुरुष आणि महिलांमध्ये किडनीच्या आजाराचा परिणाम सारखा होत नाही. दोघांच्या शरीरातील किडनीची रचना, आजाराची प्रगती आणि उपचारांना मिळणारा प्रतिसाद वेगळा असू शकतो. त्यामुळे भविष्यात किडनीच्या आजारांवरील उपचार अधिक वैयक्तिक आणि गरजेनुसार करण्यावर भर दिला जात आहे.
उपचारांमुळे आशेचा किरण
तिसरा अभ्यास आशादायक ठरला आहे. यात असे नमूद करण्यात आले आहे की एसजीएलटी2 इनहिबिटर्स, ग्लूकागॉन-लाइक पेप्टाइड-1 (GLP-1) रिसेप्टर ॲगोनिस्ट्स आणि इतर आधुनिक औषधांनी किडनीच्या आजाराची प्रगती मंदावण्यात चांगले परिणाम दाखवले आहेत. याशिवाय ही औषधे हृदयाचे आरोग्य सुधारण्यासही मदत करू शकतात. मात्र तज्ज्ञांचे म्हणणे आहे की अनेक रुग्णांना मधुमेह, लठ्ठपणा आणि हृदयविकार अशा अनेक समस्या एकाच वेळी असतात, त्यामुळे सर्वांगीण उपचारांची गरज असते.
किडनीला कोणत्या गोष्टींमुळे त्रास होतो?
स्टेडफास्ट न्यूट्रिशनचे संस्थापक अमन पुरी यांच्या मते, चुकीच्या आहाराच्या सवयी किडनीसाठी हानिकारक ठरू शकतात. त्यांच्या म्हणण्यानुसार, जास्त प्रोटीनयुक्त आहार, गरजेपेक्षा जास्त मीठ, साखर आणि अस्वास्थ्यकर चरबीचे सेवन यामुळे किडनीवर अतिरिक्त ताण येऊ शकतो.
त्यांनी इशारा दिला आहे की हात, पाय किंवा डोळ्यांच्या आसपास सतत सूज येणे, लघवीमध्ये बदल दिसणे, फेसाळ लघवी होणे, सतत थकवा जाणवणे, भूक कमी लागणे, तोंडात धातूसारखी चव येणे आणि रात्री स्नायूंमध्ये गोळे येणे यांसारख्या लक्षणांकडे दुर्लक्ष करू नये.
(Disclaimer: वरील माहिती प्राप्त माहितीवर आधारित असून अधिक माहितीसाठी तज्ज्ञ/डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा.)
