मुतखड्याचा चुरा होऊन लघवीतून बाहेर पडेल! फक्त उपाशीपोटी प्या ‘या’ डाळीचे पाणी; किडनी होईल साफ, येणार नाही ऑपरेशनची वेळ

मूत्रपिंडातील खडा म्हणजे मूत्रामध्ये असलेले काही खनिजे आणि क्षार एकत्र साचून तयार झालेला कठीण पदार्थ. काही छोटे खडे नैसर्गिकरीत्या लघवीवाटे बाहेर पडू शकतात; मात्र मोठा खडा असल्यास वेदना आणि इतर त्रास वाढू शकतो, त्यामुळे या समस्येकडे दुर्लक्ष करणे योग्य नाही.

मूत्रपिंडात खडा का तयार होतो?

शरीरात पुरेसे पाणी न गेल्यास लघवी अधिक दाट होते. अशा वेळी कॅल्शियम, ऑक्सलेट, युरिक ॲसिड यांसारखे घटक लघवीमध्ये अधिक प्रमाणात साचू लागतात आणि कालांतराने त्यांचे स्फटिक तयार होऊन खडा होऊ शकतो.

याशिवाय जास्त प्रमाणात मीठ खाणे, काही विशिष्ट पदार्थांचे अतिसेवन, लठ्ठपणा, व्यायामाचा अभाव, काही आनुवंशिक कारणे तसेच पूर्वी मूत्रपिंडात खडा झाल्याचा इतिहास यामुळेही धोका वाढू शकतो, त्यामुळे केवळ औषधांवर अवलंबून न राहता पुरेसे पाणी पिणे आणि संतुलित आहार घेणे महत्त्वाचे आहे.

घरच्या घरी एक साधा उपाय चर्चेत

मूत्रपिंडातील खड्याच्या समस्येसाठी काही पारंपरिक पद्धतींमध्ये एका विशिष्ट डाळीच्या पाण्याचा उल्लेख केला जातो. ही डाळ रात्रभर पाण्यात भिजवून ठेवायची आणि सकाळी तिचे पाणी उपाशीपोटी प्यायचे, असा उपाय सांगितला जातो.

या डाळीत प्रथिने, कर्बोदके तसेच विरघळणारे आणि न विरघळणारे तंतू आढळतात. याशिवाय विविध वनस्पतीजन्य घटकही त्यात असतात, त्यामुळे पारंपरिक आहारपद्धतीमध्ये या डाळीला विशेष महत्त्व दिले जाते.

काही आयुर्वेदिक संदर्भांमध्ये या डाळीचा उपयोग मूत्रविकारांसह विविध तक्रारींसाठी केला जात असल्याचे नमूद केले जाते. मात्र, मूत्रपिंडातील खडा विरघळवण्याचा किंवा तो पूर्णपणे नष्ट करण्याचा निश्चित उपचार म्हणून केवळ या पाण्यावर अवलंबून राहणे योग्य नाही. खड्याचा आकार, स्थान आणि प्रकार यानुसार उपचार वेगळा असू शकतो.

कसे करायचे सेवन?

रात्री डाळ पाण्यात भिजत ठेवावी. सकाळी ते पाणी गाळून घेऊन उपाशीपोटी पिण्याची पारंपरिक पद्धत सांगितली जाते. मात्र, कोणत्याही घरगुती उपायाचा नियमित वापर करण्यापूर्वी डॉक्टरांचा किंवा आहारतज्ज्ञांचा सल्ला घेणे महत्त्वाचे आहे.

विशेषतः मूत्रपिंडाचा आजार, लघवीचा अडथळा किंवा इतर गंभीर समस्या असलेल्या व्यक्तींनी स्वतःहून उपचार सुरू करू नयेत.

जाणून घ्या, ही नेमकी कोणती डाळ आहे?

या डाळीचे नाव आहे कुळीथ डाळ, म्हणजेच हुलगा. ग्रामीण आणि पारंपरिक आहारात हुलग्याला महत्त्वाचे स्थान आहे. कुळीथापासून आमटी, उसळ किंवा विविध पदार्थ तयार केले जातात. त्यातील तंतू आणि इतर पोषक घटकांमुळे हा पौष्टिक आहाराचा भाग ठरू शकतो.

मूत्रपिंडातील खड्याच्या समस्येत कुळीथाच्या पाण्याचा पारंपरिक उपाय म्हणून उल्लेख केला जातो. मात्र, याबाबतचे दावे समजून घेताना एक गोष्ट लक्षात ठेवणे गरजेचे आहे; घरगुती उपाय हा वैद्यकीय उपचारांचा पर्याय नाही.

भरपूर पाणी पिणेही तितकेच महत्त्वाचे

मूत्रपिंडातील खडा होण्याचा धोका कमी करण्यासाठी दिवसभर पुरेसे पाणी पिणे अत्यंत महत्त्वाचे आहे. लघवीचा रंग खूप गडद होऊ नये, यासाठी शरीराची पाण्याची गरज पूर्ण करणे आवश्यक आहे. मात्र, प्रत्येक व्यक्तीची पाण्याची गरज वेगळी असू शकते.

कंबर किंवा पोटात अचानक तीव्र वेदना, ताप, उलट्या, लघवीत रक्त किंवा लघवी करण्यास अडचण अशी लक्षणे जाणवत असल्यास घरगुती उपाय करत बसण्याऐवजी तातडीने डॉक्टरांचा सल्ला घ्यावा. योग्य तपासणी करून मूत्रपिंडातील खड्याचा आकार आणि स्थिती समजून घेणे आवश्यक असते.

टीप : या लेखातील घरगुती उपाय आणि पारंपरिक माहिती सामान्य माहितीसाठी आहे. मूत्रपिंडातील खड्याचे निदान किंवा उपचार करण्यासाठी डॉक्टरांचा सल्ला घेणे आवश्यक आहे.