वय वाढलं तरी गुडघेदुखीचा त्रास होणार नाही! माधुरी दीक्षितच्या नवऱ्यानं सांगितल्या ६ उपयुक्त टिप्स; लक्षात ठेवा ‘ही’ ४ अक्षरे, हाडं राहतील मजबूत

डॉ. नेने यांनी सामाजिक माध्यमांवरील आपल्या संदेशात स्पष्ट केले की, मजबूत गुडघे म्हणजे निरोगी शरीराचा पाया. मात्र, सांध्यांमध्ये वेदना सुरू झाल्यानंतर दुर्लक्ष केल्यास पुढे मोठ्या समस्या उदभवू शकतात. त्यामुळे सुरुवातीच्या टप्प्यातच योग्य उपाय करणे अत्यंत आवश्यक आहे. त्यांनी गुडघ्यांच्या मजबुतीसाठी आणि वेदना कमी करण्यासाठी ६ सोपे, पण प्रभावी उपाय सांगितले आहेत.

डॉ. नेने यांच्या मते, रोजच्या दिनचर्येत योग्य व्यायामाचा समावेश केल्यास गुडघ्यांभोवतीच्या स्नायूंना बळकटी मिळते. बैठक व्यायाम, पाय उचलण्याचे व्यायाम व शरीराला ताण देणारे व्यायाम हे यासाठी उपयुक्त ठरतात. मात्र, गुडघ्यांवर जास्त ताण येईल असे व्यायाम टाळणे तितकेच महत्त्वाचे आहे. सायकल चालवणे, पोहणे व साधे चालणे हे कमी ताण देणारे व्यायाम गुडघ्यांसाठी फायदेशीर ठरतात.

वजनाचा थेट परिणाम गुडघ्यांवर होत असल्याचे तज्ज्ञ सांगतात. शरीराचे वजन केवळ एक किलोने वाढले तरी गुडघ्यांवर त्याच्या चौपट दाब पडतो. त्यामुळे संतुलित आहार घेणे, ताजे व पौष्टिक अन्न खाणे, तसेच नियमित हालचाल ठेवणे आवश्यक आहे. योग्य आहारामुळे वजन नियंत्रणात राहते आणि गुडघ्यांवरील ताण कमी होतो.

गुडघ्यांमध्ये सूज किंवा वेदना जाणवत असल्यास थंड किंवा गरम पाण्याचा शेक उपयुक्त ठरतो. दीर्घकाळ एकाच जागी बसून राहणे टाळावे आणि दर तासाला थोडे चालणे फायदेशीर ठरते. त्याशिवाय गुडघ्यांना आधार देणाऱ्या मांड्या व पोटऱ्यांच्या स्नायूंना बळकट करणे अत्यावश्यक आहे. आठवड्यातून किमान दोन ते तीन वेळा या स्नायूंसाठी व्यायाम करावा.

चुकीच्या प्रकारचे पादत्राणदेखील गुडघ्यांच्या वेदनांना कारणीभूत ठरू शकतात. त्यामुळे योग्य उशीदार तळवे आणि पायांच्या कमानीला आधार देणारी पादत्राणे वापरण्याचा सल्ला देण्यात येतो. खूप उंच टाचांची, सपाट किंवा झिजलेली पादत्राणे टाळावीत.

जर गुडघ्याला दुखापत झाली, तर तत्काळ ‘RICE’ तंत्र अवलंबावे. विश्रांती, थंड शेक, हलका दाब व गुडघा उंच ठेवणे या चार सोप्या पायऱ्या सूज कमी करण्यास आणि वेदना लवकर कमी होण्यास मदत करतात. दररोज केवळ पाच मिनिटे ताण देणारे व्यायाम केल्यास गुडघ्यांची लवचिकता टिकून राहते आणि भविष्यातील त्रास टाळता येतो.

R – विश्रांती (Rest)

दुखापत झालेल्या गुडघ्याला किंवा सांध्याला तत्काळ विश्रांती द्यावी. चालणे, धावणे किंवा जड कामे टाळावीत. जखमी भागावर जास्त ताण आल्यास वेदना आणि सूज वाढू शकते. त्यामुळे काही काळ पूर्ण आराम देणे आवश्यक आहे.

I – थंड शेक (Ice)

दुखापत झालेल्या भागावर थंड पाण्याचा शेक किंवा बर्फाची पिशवी १५ ते २० मिनिटे ठेवावी. थंड शेक थेट त्वचेला न देता, कापडामध्ये गुंडाळून द्यावा. त्यामुळे सूज कमी होते आणि वेदनांपासून तात्पुरता आराम मिळतो. दिवसातून दोन ते तीन वेळा हा उपाय करता येतो.

C – हलका दाब (Compression)

जखमी गुडघ्यावर किंवा सांध्यावर हलक्या दाबाने पट्टी बांधावी. त्यामुळे सूज वाढण्यापासून रोखली जाते आणि सांध्याला थोडा आधार मिळतो. मात्र, पट्टी खूप घट्ट बांधू नये; अन्यथा रक्तप्रवाहात अडथळा येऊ शकतो.

E – उंचावर ठेवणे (Elevation)

दुखापत झालेला गुडघा किंवा पाय हृदयाच्या पातळीपेक्षा थोडा उंच ठेवावा. झोपताना उशीचा आधार घ्यावा. त्यामुळे रक्तसंचय कमी होतो आणि सूज लवकर उतरण्यास मदत होते.

योग्य काळजी, नियमित व्यायाम व संतुलित आहार यांमुळे गुडघ्यांचे आरोग्य जपता येते, असे तज्ज्ञांचे स्पष्ट मत आहे